Vermalen in een vechtscheiding

TV-recensie Het aangrijpende ‘Verstoten vaders’ toont dat in een conflictueuze scheiding de man „met 2-0 achter staat”.

Gerard met verrekijker bij de hockeytraining van zijn zoon in 'Verstoten vaders'
Gerard met verrekijker bij de hockeytraining van zijn zoon in 'Verstoten vaders' Beeld BNNVARA

‘Van alle onbekende vragen is de grootste die waarom we niet samen kunnen zijn”, schrijft een man met grijze krullen aan zijn zoon. Het klinkt vertrouwd in de coronarealiteit van 2020, maar daar heeft het niets mee te maken. Deze vader posteert zich met een verrekijker op grote afstand van het hockeyveld om zo nog een glimp van de training van zijn kind te zien. „Hij heeft nog steeds mijn motoriek.”

Het is het verdrietigste beeld uit Verstoten vaders (BNNVARA), de documentaire waarin Elena Lindemans (die eerder Vrouw slaat man maakte) drie gescheiden mannen volgt die hun kinderen niet of nauwelijks nog mogen zien. Scènes met de politie, dwangsommen, beschuldigingen van misbruik – ze buitelen over elkaar heen om ons te herinneren aan de vreselijke dingen die mensen elkaar kunnen aandoen.

Voor een goed huwelijk heb je een beetje aanleg nodig, maar voor een goede scheiding ook – te vrezen valt dat het hier deels om dezelfde talenten gaat. Regisseur Lindemans vertelt het verhaal van de drie mannen die vermalen worden in hun vechtscheidingen vanuit slechts één perspectief. Aan het slot komt een tekst in beeld waarin staat dat de betrokken vrouwen een ander beeld hebben van de rollen die zij (en hun exen) hebben gespeeld.

Ongetwijfeld vertellen de mannen het een en ander niet. Was de ‘por’ die Gerard zijn zoon eens gaf wegens geklier bij het eten inderdaad de enige? Hoe driftig zou Armand geweest zijn toen hij voor de deur van zijn ex stond? En Deepak had natuurlijk niet dingen tegen zijn dochtertje moeten zeggen in de trant van „Mama haat mij” en „Je bent toch niet zo dom als mama?” Al kon hij niet vermoeden dat (de kennelijk niet in alle opzichten domme) mama opnameapparatuur onder de jas van het kind had verstopt.

Maar ook na correctie voor ongenuanceerdheid geeft Verstoten vaders, onderdeel van het afgelaste festival Movies that matter, veel aanwijzingen voor de stelling dat de man in het huidige systeem bij een conflictueuze breuk „met 2-0 achter staat” („met 3-0”, aldus een ander). Eindeloos waren de verhalen over gefrustreerde omgangsregelingen, slepende juridische procedures, niet nagekomen afspraken en het moment waarop de advocaat van een van de mannen zei: „Zet je maar schrap, nu komt de beschuldiging van seksueel misbruik.” De voorspelling klopte. Waarbij de kern van dat misbruik zou schuilen in het urineren in een wasbak waar het kind bij was – wat mij toch hooguit een misdrijf tegen de hygiëne lijkt.

Maar ja. Ouderlijke vijandelijkheden zijn één ding, het grootste leed is wat er uit de mond van kinderen komt door wat in vaktermen ‘oudervervreemding’ en ‘ouderverstoting’ heet. Het kind zal vaak de woede van de moeder overnemen en opgroeien met de gedachte dat zijn vader een monster is.

Een van de mannen in Verstoten vaders, Armand, was zelf zo’n kind. Hij dankte een litteken op zijn voorhoofd aan vaderlijk geweld, was hem verteld. Inmiddels zegt zijn moeder dat hij gewoon tegen de verwarming was gevallen. Als hij oude beelden van zijn vader ziet, constateert hij verbaasd dat de man liefdevol met hem lijkt om te gaan. Is hij echt zomaar vertrokken, zonder zich om zijn kinderen te bekommeren? „Ik heb hem nooit bij je weggehouden,” zegt zijn moeder. En dan het onthutsende zinnetje: „Je hebt er niets aan gemist.”

Zo maakt Verstoten vaders in elk geval een oude waarheid inzichtelijk: dat daar waar vechtscheidende ouders proberen elkaar een slag toe te brengen, ze in elk geval hun kinderen raken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.