Opinie

Geef de Spelen terug aan Griekenland

Nieuw Olympia Voor het eerst vinden de Olympische Spelen niet plaats in het geplande jaar. Volgens classicus is het uitstel van ‘Tokyo 2020’ het moment om een historische vergissing recht te zetten.
Illustratie: Hajo

Het coronavirus heeft de wereld al veel ellende bezorgd, en daar is nu het uitstel van de Olympische Spelen in Tokio bijgekomen. Voor veel atleten was de schade als gevolg van het virus al zichtbaar. Selectiewedstrijden waren stopgezet of afgelast, en sporters wisten niet of ze nog de gelegenheid zouden krijgen om zich te kwalificeren.

Niemand kan voorspellen hoe lang het virus nog rondwaart, maar het is niet uit te sluiten dat het een of twee maanden voor de geplande opening van de Spelen op 24 juli nog niet volledig is uitgewoed. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) heeft die tijd niet afgewacht en heeft volgens de Japanse premier Shinzo Abe nu al het besluit genomen dat de Spelen in 2020 niet doorgaan.

Verschillende scenario’s dienden zich de afgelopen weken aan. Er had besloten kunnen worden om de Spelen helemaal af te gelasten, zonder uitstel. Het zou de vierde keer in de geschiedenis zijn geweest, na 1916, 1940 en 1944 tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Maar die optie was al snel van de baan.

Schadeloosstelling

Ook de gedachte om de Spelen zonder publiek te laten plaatsvinden werd al in een vroeg stadium verlaten. Dat zou voor het organisatiecomité een enorme schadepost zijn geweest: een groot deel van de ruim 7 miljoen tickets was al verkocht en sponsors en media-organisaties hadden schadeloos gesteld moeten worden voor de dure contracten. Maar belangrijker: talloze atleten zouden niet naar Tokio zijn afgereisd. Ook het plan om de Spelen tot de herfst uit te stellen is uiteindelijk losgelaten. Japanse functionarissen zagen drie maanden uitstel als een reële optie, omdat in het contract staat dat de Spelen ‘in 2020’ gehouden moeten worden, zonder nadere tijdsbepaling.

Nu gekozen is voor uitstel naar 2021 moet alles weer van voren af aan beginnen. Er breekt een onzekere tijd aan, voor het IOC en voor het organisatiecomité van ‘Tokyo 2020’.

Had het anders gekund? Laat ik voorop stellen dat het huidige IOC-bestuur weinig te verwijten valt. Drie maanden geleden zag bijna iedereen de uitbraak van het coronavirus als een Chinees probleem, dat weldra opgelost zou zijn. De werkelijkheid bleek anders.

Mislukte Spelen

Wel moet worden gezegd dat het IOC slagvaardiger had kunnen reageren als veel eerder, aan het einde van de negentiende eeuw, voor een ander beleid was gekozen. In 1896 werden in Athene de eerste moderne Olympische Spelen gehouden. Ze waren een groot succes. Veel deelnemers pleitten ervoor om de Spelen vervolgens iedere vier jaar in Athene te houden, maar het IOC onder leiding van de Fransman Pierre de Coubertin beschikte anders.

Lees ook: De Olympische Spelen: een reus die je niet zomaar opzij schuift

De Spelen van 1900 waren vergeven aan Parijs, die van 1904 aan de Amerikaanse stad St. Louis. Beide evenementen werden een totale mislukking. Het IOC zag echter geen reden om het beleid van telkens wisselende steden op te geven en de Spelen terug te geven aan het land waar ze ooit waren bedacht. De Spelen van 1908 gingen naar Londen.

De gevolgen van deze misstap zijn immens geweest. Het oude Olympia met zijn duidelijke reglementen verdween steeds verder uit beeld. De politiek drong het stadion binnen. Spelen werden afgelast, landen werden van deelname uitgesloten of besloten zelf tot een boycot, en een misdadig regime als dat van de nazi’s kreeg de kans om tijdens de Spelen van Berlijn propaganda voor de eigen ideologie uit te dragen. Was er een modern Olympia geweest, dan had de politiek buiten de poorten gehouden kunnen worden. Maar suggesties om de Spelen aan Griekenland terug te geven zijn door het IOC altijd genegeerd.

Sinds ‘Montreal 1976’ is er een nieuw probleem bijgekomen: de vergaande overschrijding van het budget. Er lijkt een wedloop te zijn ontstaan over welke stad de duurste Spelen organiseert. Er worden bedragen van veertig miljard dollar neergeteld (Beijing 2008) om de wereld te imponeren. Na afloop van de Spelen staan de stadions leeg en treedt een algehele verloedering in (Rio de Janeiro 2016). En de animo van kandidaat-steden om dure Spelen te organiseren neemt snel af.

Een nieuw Olympia

Nu een virus het IOC gedwongen heeft om de Olympische Spelen een jaar uit te stellen, treedt de zwakte van het systeem van telkens een andere wereldstad, dat geregeld gepaard is gegaan met omkopingen van IOC-leden, versneld naar buiten. Is het nu niet een goed moment om serieus na te denken over een nieuw Olympia?

Het IOC is nu afhankelijk van de overheid in Tokio of de Spelen in 2021 een succes kunnen worden. Als het hoogste orgaan in het verleden had besloten om de Spelen permanent in een nieuw Olympia te houden, dan zou het gemakkelijker zijn geweest om snel actie te ondernemen. Het IOC had dan samen met het comité van toezicht zeggenschap gehad over de accommodaties en had zodoende meer vrijheid gehad om de Spelen op ieder gewenst moment te kunnen organiseren. Alles had in kortere tijd in gereedheid gebracht kunnen worden om de atleten te ontvangen.

Maar een uitsluitend voor de Olympische Spelen bestemd sportcomplex is er nooit gekomen omdat het IOC daar tot op de dag van vandaag niets van wil weten en zich vastklampt aan het systeem van telkens andere steden. Het coronavirus zet nog eens extra aan tot nadenken. Het is aan het IOC om een historische vergissing recht te zetten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.