Eindexamens gaan dit jaar niet door

Onderwijs De eindexamens gaan definitief niet door dit jaar. Dit besluit is dinsdag genomen na een week van grote onduidelijkheid voor scholen en leerlingen. Scholen gaan zelf bepalen wie slaagt en wie niet.

De gymzaal van het Lyceum Oudehoven in Gorinchem in een voorgaand examenjaar.
De gymzaal van het Lyceum Oudehoven in Gorinchem in een voorgaand examenjaar. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Zowel de centrale eindexamens als de vmbo-praktijkexamens gaan dit schooljaar niet door vanwege het coronavirus. Dat heeft minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie) dinsdagochtend bekendgemaakt na overleg met de VO-Raad, de vakbonden en het vervolgonderwijs.

De schoolexamens gaan wél door, maar worden over de komende maanden verspreid om het risico op besmetting te verkleinen. „We borgen de waarde van de diploma’s”, aldus Slob dinsdagochtend op een persconferentie. Scholen zullen aan het eind van het schooljaar op basis van de resultaten van de schoolexamens bepalen wie wel en niet geslaagd zijn. Over de nieuwe „zak-slaagregeling” wordt snel meer bekendgemaakt.

Wat vinden de eindexamenkandidaten er zelf van?

Scholen krijgen de vrijheid om zelf te bepalen hoe en wanneer de laatste schoolexamens worden afgenomen. „Dit kan zowel op afstand, zoals via (beeld)bellen, als fysiek op school”, schrijven Slob en zijn collega-minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) dinsdagochtend in een brief aan de Tweede Kamer waarin zij het besluit toelichten. „Scholen krijgen de ruimte om toe te werken naar een beeld van de leerling, op basis van wat er nu ligt of aanvullend met wat zij op afstand of fysiek op school willen organiseren.”

Er wordt achter de schermen nog gewerkt aan ‘nationale herkansingsweken’ waarin scholieren hun examens kunnen overdoen. Onderwijsbonden pleiten daarnaast voor een onafhankelijke beroepscommissie waar scholieren terechtkunnen die vinden dat ze onterecht niet geslaagd zijn.

„Wij realiseren ons dat de impact van dit besluit zeer omvangrijk is”, schrijven de ministers. „Gezien de bijzondere omstandigheden waarin we ons nu bevinden, zijn wij van mening dat dit de beste beslissing is.”

In de huidige situatie kan „onvoldoende geborgd worden” dat leerlingen op een goede manier worden voorbereid op het centraal examen, stelt Slob. „Daarnaast is er een grote mate van onzekerheid over het verdere verloop van de corona-epidemie en het daarbij behorende maatregelenpakket. We willen alle leerlingen de kans bieden om een diploma te behalen en daarmee zonder vertraging door te stromen naar het vervolgonderwijs.”

Over de details van de doorstroom naar vervolgopleidingen wordt nog verder onderhandeld door de beide onderwijsministers. Er is al wel besloten om de aanmeldingsdeadline voor het hbo en wetenschappelijk onderwijs te verplaatsen van 1 mei naar 1 juni om leerlingen en studenten meer ruimte te geven voor het kiezen van een studie. „De vervolgopleidingen steunen onze afspraken”, aldus Slob.

Onrust

Meerdere scholen besloten maandagavond al de schoolexamens van deze dinsdag op te schorten – ook al waren de examens al geleerd. Er was al een ruime week grote onrust over de examens: leraren durfden niet te surveilleren omdat ze bang waren besmet te raken, leerlingen konden zich door de grote onzekerheid slecht concentreren. De verwarring werd nog groter na de persconferentie maandagavond waarin het kabinet een samenscholingsverbod aankondigde voor meer dan drie personen. De VO-Raad – de koepel van middelbare schoolbesturen – en de bonden adviseerden scholen daarop de schoolexamens even niet meer af te nemen.

Lees ook: Cijfers genoeg, maar wat zeggen ze eigenlijk?

Slob neemt dat advies over. Hij wacht een onderzoek van het RIVM af over de besmetting van kinderen, dat nu in Noord-Brabant wordt uitgevoerd.

Pieter Lossie, 6-vwo-leerling en voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS), werd de afgelopen dagen bedolven onder honderden mails en telefoontjes van scholieren met stress over corona. Ze vroegen zich bijvoorbeeld af of het wel veilig is naar school te gaan voor de examens, omdat hun ouders ziek zijn of astma hebben. Lossie: „Het onderwijs dat nu wordt gegeven is minder hoogwaardig, hoe goed scholen ook proberen het te vervangen. Je kunt dan niet van scholieren verwachten dat ze even goed presteren als andere jaren.”

In een reactie op het besluit om de examens te schrappen zegt hij: „We zijn erg blij dat minister Slob heeft gekozen voor rust en duidelijkheid en aangeeft dat scholieren hier niet onder gaan lijden.”