De dokter die president Trump mag corrigeren

Anthony Fauci Viroloog Anthony Fauci zet in Trumps coronateam vaderlijk recht wat de president krom praat.

Anthony Fauci staat Trump bij in diens persconferenties over de corona-uitbraak. „Ik heb soms publiekelijk iets moeten zeggen dat haaks staat op wat de president zegt.”
Anthony Fauci staat Trump bij in diens persconferenties over de corona-uitbraak. „Ik heb soms publiekelijk iets moeten zeggen dat haaks staat op wat de president zegt.” Foto MICHAEL REYNOLDS/EPA

‘Luister”, zei de Amerikaanse viroloog Anthony Fauci dit weekend in een gesprek met Science Magazine. „Ik kan toch moeilijk voor de microfoon springen en hem opzij duwen?”

‘Hem’ is president Donald Trump, die op dagelijkse nieuwsconferenties vanuit het Witte Huis de Amerikanen op de hoogte houdt van de situatie in het land, en daarbij soms dingen zegt die niet stroken met de realiteit. Fauci, zeg maar de Amerikaanse Jaap van Dissel, staat vrijwel dagelijks naast de president op het podium en heeft meer dan eens diens al te optimistische beweringen moeten relativeren of rechtzetten.

Hij doet dat met een zachte stem, met Brooklynse tongval, en een vaderlijke blik vanachter zijn zilverkleurige brilletje. „Ik zeg het zoals het is”, zei Fauci vorige week tegen columniste Maureen Dowd van The New York Times. „Als hij daar boos van wordt, dan wordt-ie maar boos. Ik ben blij dat hij het niet wordt. Interessant is dat.”

Nationale schat

De 79-jarige Fauci, hoofd van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID), is in de afgelopen weken „een nationale schat” geworden, zoals Dowd schreef. Hij steekt bij de persconferenties net boven het spreekgestoelte uit. Als de president de dokter het woord geeft, introduceert hij hem soms als „de bekendste man van de VS”. Voor de Trump niet-welgezinde pers is Fauci een icoon, omdat hij mag doen wat hun nooit lukt: de president tegenspreken zonder dat die uit zijn vel barst. „Ja, ik heb soms publiekelijk iets moeten zeggen dat haaks staat op wat de president zegt.”

Tegen Politico zei Fauci eerder al: „Je mag nooit je eigen geloofwaardigheid in het gedrang laten komen. En je moet geen oorlog proberen te voeren tegen de president.”

Toen Fauci dit weekeinde even niet op het podium stond, werd meteen gevreesd voor zijn verwijdering uit het coronateam dat onder leiding van vicepresident Mike Pence staat. Fauci weersprak dat. „Voor zover ik weet ben ik niet ontslagen”, zei hij tegen Science Magazine. „Ik ben uitgeput, verder maak ik het goed.”

Nijpende tekorten

Fauci is al sinds 1984 NIAID-hoofd en werd zo een van de bekendste artsen voor het Amerikaanse publiek. Hij getuigde honderden malen voor het Congres, van de Reaganjaren tot aan Trump. Hij leverde vanuit die positie belangrijke bijdragen aan de bestrijding van virusepidemieën als het aids-veroorzakende virus hiv in de jaren 80. Later voerde Fauci als arts de strijd tegen longziekte sars in de vroege jaren 2000 aan, en tegen de varkenspest en ebola in recenter jaren. Hij behandelde persoonlijk een Amerikaanse zorgmedewerker die in Sierra Leone ebola had opgelopen.

Elke vergelijking tussen ebola (elf bekende gevallen in de VS) en Covid-19 gaat mank. Volgens de landelijke gezondheidsdienst CDC zijn er nu in de VS ruim 33.000 besmettingen met het coronavirus vastgesteld en 428 doden geteld. Door trage reacties en gemodder met een niet-functionerende test van het CDC lopen de autoriteiten in de VS nog altijd achter de feiten aan. De situatie zal deze week „echt slecht” worden, waarschuwde het hoofd van de Amerikaanse gezondheidszorg, surgeon-general Jerome Adams maandag.

In New York, waar nu de meeste gevallen zijn, worstelen de burgemeester van de stad en de gouverneur van de staat met nijpende tekorten. De regering heeft een hospitaalboot naar de stad gestuurd, met 4.000 bedden. Bovendien mag de gouverneur militaire steun van de nationale garde inzetten naar eigen goeddunken en op kosten van de landelijke overheid.

Trump stuurde zondagnacht een tweet die tot speculaties over zijn ongeduld leidde. Hij schreef in hoofdletters dat „de oplossing niet erger mag zijn dan het probleem”, wat in de context van andere retweets door hem werd opgevat als een verwijzing naar de economische schade door beperkingen van het vrije verkeer.

Veel staten hebben meer of minder stringente lockdowns afgekondigd. „Als de vijftien dagen voorbij zijn”, schreef Trump verwijzend naar zijn maatregelen die tot volgende week maandag duren, „zullen we beslissen welke kant we opgaan.” Dan is het een geruststelling dat Anthony Fauci in Science Magazine verklaart: „Zelfs als wij het oneens zijn, luistert de president naar wat ik zeg.”