Kabinet zet ‘heftig’ beleid in tegen virus

Coronavirus Het kabinet komt nu ook met boetes voor burgers en bedrijven die „slordig, laconiek of asociaal” gedrag vertonen. Helemaal op slot gaat het land nog niet, maar een lockdown is nog steeds mogelijk.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) tijdens de persconferentie over nieuwe maatregelen omtrent het coronavirus.
Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) tijdens de persconferentie over nieuwe maatregelen omtrent het coronavirus. Foto David van Dam

Nederland gaat niet helemaal op slot, maar burgemeesters hebben sinds maandagavond wel de bevoegdheid om harder op te treden tegen ongewenst gedrag. Het kabinet scherpt eerder genomen maatregelen aan, in een poging om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen.

De maatregelen zijn niet alleen steviger, ze duren ook langer. Ze volgen op een weekend waarin veel mensen niet binnen bleven en massaal naar stranden, parken en bossen trokken. „Dat is een slordige, laconieke en daarmee asociale manier van omgaan met maatregelen. Het kost levens, onnodig”, zei minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) maandag tijdens een persconferentie. „Dit is heftig, kiezen op elkaar, maar in deze tijd ligt de sleutel tot ons gezamenlijk maatschappelijk succes bij ons eigen gedrag.”

Tot zeker 1 juni geldt er nu een verbod op samenzijn. Via een ingestelde noodverordening, die geldt in alle gemeenten, kunnen burgemeesters makkelijker en sneller optreden als groepen mensen zich buiten vertonen. Als drie of meer mensen die geen onderdeel uitmaken van hetzelfde huishouden samen buiten zijn zonder minimaal anderhalve meter afstand van elkaar te houden, dan lopen ze het risico op een boete van vierhonderd euro. Kinderen mogen nog wel met elkaar buiten spelen. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vormt dat geen gezondheidsrisico.

Hoge boetes voor winkeliers

Als winkeliers zich niet aan afspraken houden om sociale afstand af te dwingen, bijvoorbeeld door met tape op de grond duidelijk te maken wat anderhalve meter afstand is, kunnen ze worden beboet tot vierduizend euro. Ook kunnen burgemeesters die winkels dan sluiten, zo werd in Den Haag aangekondigd door Grapperhaus, zijn collega’s Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, CDA) en Martin van Rijn (Medische Zorg) en premier Mark Rutte.

Thuisquarantaine wordt strenger: als één gezinslid koorts heeft, moet het hele gezin thuisblijven, dus ook wie er niet ziek is. Ook worden alle evenementen en bijeenkomsten tot 1 juni verboden. De bovengrens van honderd personen, die tot begin deze week gold, vervalt: elk samenzijn wordt verboden. Voor begrafenissen en kerkelijke bruiloften geldt een beperkte uitzondering.

Lees ook: De boeven lijken ook in quarantaine te zitten

‘Intelligente lockdown’

Van een totale afgrendeling van de samenleving, een zogeheten lockdown, is geen sprake. Nóg niet. Op de persconferentie van maandagavond zei premier Rutte: „Je kunt nu niets anders meer verzinnen voordat je bij een totale lockdown uitkomt, is mijn inschatting. Ik hoop dat we het kunnen voorkomen. Dit is een intelligente lockdown, gericht op de mensen die ziek zijn. Die blijven thuis.”

Evenementen op bijvoorbeeld Koningsdag en Bevrijdingsdag gaan niet door. Vijfenzeventig jaar bevrijding zal in stilte gevierd moeten worden. Ook de Nationale Dodenherdenking, op de Dam in Amsterdam, zal niet in de bekende vorm plaatsvinden.

Je kunt nu niets anders meer verzinnen voordat je
bij een totale lockdown uitkomt

Mark Rutte, premier

Met de nieuwe maatregelen lijkt het ook uitgesloten dat het voetbalseizoen in het betaald voetbal kan worden afgemaakt. Het seizoen moet 30 juni afgerond zijn, maar onder de nieuwe beperkingen kunnen clubs tot zeker 1 juni niet trainen. In de eredivisie moeten er nog 9 speelronden worden afgewerkt. De KNVB overlegt dinsdag met de clubs over de gevolgen van de nieuwe maatregelen.

Het kabinet besluit welke maatregelen het neemt, het is aan burgemeesters om die per noodverordening uit te voeren. Met de nieuwe maatregelen kunnen ze ook parken, winkels en stranden sluiten als daar tóch mensen samenkomen. Ook markten kunnen dicht, als de gewenste sociale afstand van anderhalve meter niet nageleefd wordt.

Burgemeesters hebben die bevoegdheid omdat zij volgens de wet de maatregelen tegen de verspreiding van infectieziekten moeten uitvoeren. Zij sturen de politie aan en kunnen de openbare ruimte om veiligheidsredenen afsluiten. Die macht wordt soms bijvoorbeeld bij demonstraties of voetbalwedstrijden gebruikt, maar wordt nu fors opgerekt.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Haagse Zaken: Hoe Nederland de gevolgen van het coronavirus betaalt

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.