‘Dit is niet te bevatten, de verslagenheid is groot’

Tot 1 juni gesloten Het verbod op alle evenementen tot 1 juni zet onder meer een streep door het grootse Mahler Festival in het Concertgebouw. „Dit is onvoorzien heftig.”

Jaap van Zweden met zijn New York Philharmonic in november 2019.
Jaap van Zweden met zijn New York Philharmonic in november 2019. Foto Caitlin Ochs

Voor het Amsterdamse Concertgebouw is de slag hard. Op dezelfde dag dat bekend werd dat het New York Philharmonic Orchestra het Mahler Festival moest annuleren, kan nu het hele festival niet doorgaan. Dat is het gevolg van de maandag door het kabinet aangekondigde maatregel om alle bijeenkomsten en evenementen tot 1 juni te verbieden.

Op het Mahler Festival zouden tussen 8 t/m 17 mei alle symfonieën van Mahler worden uitgevoerd door o.a. de toporkesten die componist Gustav Mahler zelf heeft gedirigeerd. Naast het New York Philharmonic zijn dat het Koninklijk Concertgebouworkest, de Berliner Philharmoniker en de Wiener Philharmoniker. Alle kaarten waren uitverkocht, op het Museumplein zou een paviljoen met groot scherm voor live-registraties verrijzen. Directeur Simon Reinink: „Er is sinds 2013 aan dit festival gewerkt. Dit is niet te bevatten, de verslagenheid is groot.”

Lees ook: New York Philharmonic: geweldig, maar alleen voor geweldige dirigenten

Het New York Philharmonic zegt alle concerten voor de rest van het seizoen af. Chef-dirigent Jaap van Zweden: „We worden allemaal zeer zwaar getroffen, zowel professioneel als privé. Ik ga alle musici van mijn orkesten in New York en Hong Kong bellen om te zien hoe met ze gaat, ik leef intens mee met al mijn collega’s, ook in Amsterdam. Wellicht ga ik zelf maar weer viool spelen. Dan beleef ik tenminste toch nog wat helende muziek van nabij.”

Voor het Koninklijk Concertgebouw, met in doorgaans rond de 750.000 bezoekers per jaar goed voor ruim de helft van het aanbod aan klassieke concerten in Nederland, is de langdurige leegstand volstrekt ongekend. Het Concertgebouw drijft het voor 95 procent op eigen inkomsten, waarvan driekwart uit kaartverkoop, zaalverhuur en horeca. Directeur Reinink: „Ik kreeg vandaag de rapportage over afgelopen week. De inkomsten uit kaartverkoop waren een ronde 0, en dat blijven ze nu nog geruime tijd. Een situatie als deze is sinds de Tweede Wereldoorlog nooit voorgekomen. Het eerste wat we nu gaan doen is het grote, drastische werk. Alles annuleren. Wat de impact is van 2,5 maand zonder inkomsten kunnen we nu nog niet goed overzien, dat gaan we nu met het hoofd koel allemaal inventariseren. Maar het is hoe dan ook diep triest, voor alle betrokkenen.”

Lees ook: Nu weet Paaspop het zeker: afgelast

Ook voor festivals als de Operadagen Rotterdam (21 t/m 30 mei) en Oranjewoud (29 mei t/m 1 juni) is de maatregel zuur, net als voor de theaterwereld, popmuziek en beeldende kunsten. Operadagen-directeur Guy Coolen: „Van sommige voorstellingen voorzagen we al dat ze niet konden doorgaan, maar dit is onvoorzien heftig. We proberen producties uit te stellen naar 2021, maar dat is niet altijd mogelijk, te meer daar we pas in de zomer weten of onze subsidie wordt verlengd.”

Yoram Ish-Hurwitz, directeur van het klassieke festival Oranjewoud in Friesland: „De maatregel is dramatisch, vooral voor musici die nu nog langer zonder werk zitten. Maar: alles in perspectief. Het gaat om mensenlevens. In dat licht is een festival geen zwaar offer. Bij de fondsen merken we gelukkig ook veel coulance en bereidwilligheid tot steun.”

Concertgebouwdirecteur Reinink voorziet na mei een na-effect, zeker in de klassieke muziek. Daarop komt immers relatief veel ouder publiek af: de kwetsbare doelgroep voor COVID-19. Voor hen zijn volle zalen weinig aantrekkelijk – wellicht ook na 1 juni.

Aanvulling (24-3-2020): Dit bericht is aangevuld met het nieuws dat het New York Philharmonic Orchestra alle concerten voor de rest van het seizoen afzegt.