Reportage

‘Niet alleen coronapatiënten zullen sterven’

Coronavirus In het overbelaste Bernhoven Ziekenhuis in Uden worden alleen nog de ziekste patiënten opgenomen. „Met de gewone griep liggen er nooit zo veel mensen op de intensive care. Nooit.”

Het Bernhoven Ziekenhuis in Uden heeft sinds vrijdag een tent buiten hun spoedeisende hulp geplaatst waar coronapatiënten kunnen worden geselecteerd op hoe urgent zorg nodig is.
Het Bernhoven Ziekenhuis in Uden heeft sinds vrijdag een tent buiten hun spoedeisende hulp geplaatst waar coronapatiënten kunnen worden geselecteerd op hoe urgent zorg nodig is. Foto Merlin Daleman

Het schrijnendst, vertelt Nico van ’t Hullenaar aan de telefoon, is dat de coronapatiënten hun familie niet mogen zien. Ze liggen alleen. „Pas als ze terminaal zijn, wordt er even familie toegelaten.”

Van ’t Hullenaar is longarts in het Bernhoven Ziekenhuis in Uden – het epicentrum van de corona-epidemie – en heeft in dertig jaar als longarts nog nooit zoiets meegemaakt. „Vanochtend om half zes kwam de eerste coronapatiënt alweer binnen. En de stroom gaat de hele dag door. Zaterdag stonden hier twintig ambulances voor het ziekenhuis. Ze brachten patiënten weg naar andere ziekenhuizen, in Groningen, Emmen, Drachten, Heerenveen. Heel ver weg, voor de families.”

Het kleine Brabantse ziekenhuis (320 bedden) staat opeens midden in een soort medische oorlogszone. In de omliggende gemeenten Uden, Boekel, Bernheze, Meierijstad en Gemert-Bakel zijn meer mensen positief getest op het nieuwe virus dan waar ook in Nederland.

Sinds maandag vangt Bernhoven patiënten op in een tent voor de deur. Daar is ruimte voor twintig patiënten; arts en verpleegkundigen doen in hoog tempo triage. Er staat ook een vrachtauto met een CT – voor sneldiagnostiek.

Lees ook: Zijn de intensive cares al overvol, zoals in Italië?

Van ’t Hullenaar: „We selecteren direct. Heel ernstig: moet meteen naar een intensive care. Ernstig: moet worden opgenomen. Kan nog wel even wachten: gaat naar huis. De huisarts heeft dan al een voorselectie gemaakt op twee punten: ademhalingsfrequentie en zuurstofgehalte. Dat laatste meet je makkelijk met een soort wasknijper op de vinger. En ademhalingsfrequentie ligt bij coronapatiënten veel hoger dan normaal. Je luistert ook naar de longen – ze hebben allemaal een dubbele longontsteking.”

Twee keer per dag stuurt Bernhoven kweken van alle verdachte coronapatiënten naar het lab in Den Bosch, twee keer per dag komen de uitslagen terug.

Niet alleen oude mensen

Het vreemde is, zegt Van ’t Hullenaar, dat sommige patiënten nog weinig last lijken te hebben van hun klachten als ze aankomen. „Terwijl je dat op grond van de ademhaling en de lage zuurstofsaturatie wel zou denken. Maar dat kan, eenmaal opgenomen, opeens achteruitgaan.” Het is, zegt hij, niet te vergelijken met een gewone griep. „Met de gewone griep liggen er nooit zo veel mensen op de intensive care. Nooit.”

Het zijn ook niet alleen oude mensen die met ernstige coronaklachten kampen. „We zien nu steeds meer zestigers, vijftigers, veertigers. De meesten hebben wel ook iets anders, maar niet allemaal. Er komen ernstig zieke mensen, zónder medische voorgeschiedenis.” Hij zou tegen alle mensen boven de rivieren willen zeggen: niemand is gevrijwaard, Covid-19 treft niet alleen heel oude mensen.

De tent buiten de spoedeisende hulp van het Bernhoven Ziekenhuis in Uden. Foto Merlin Daleman

Bij een normale longontsteking, vertelt Van t Hullenaar, ligt de patiënt gemiddeld een week op de intensive care. Bij corona liggen ze gemiddeld twee tot drie weken op de IC, bleek in andere landen. Dat legt een groot beslag op de IC-capaciteit. „Daarom hebben we nu al veel patiënten naar andere ziekenhuizen verplaatst. Om wat capaciteit over te houden voor de piek komende week. Want als er echt hele grote aantallen heel zieke mensen komen, dan kún je de meesten niet meer verplaatsen en moet er híér plek zijn.”

Alleen op IC als dat zinvol is

Zondag lagen er in heel Nederland 405 coronapatiënten op intensive cares in 67 ziekenhuizen. Patiënten komen alleen op de IC, als de artsen verwachten dat dat zinvol is. Als het niet zinvol is, dan praat de arts met patiënt en familie over andere behandeling, ook palliatief. Van de 213 coronapatiënten die maandag in heel Nederland al waren overleden, hadden maar 38 op de IC gelegen.

Een verblijf op de IC is zwaar. Van ’t Hullenaar: „Van één dag IC moet je een week herstellen, gemiddeld. Van drie weken IC moet je dus 21 weken herstellen.”

Hij verwacht dan ook dat de ziekenhuizen hier maandenlang mee bezig zullen zijn. „En de sterfte zal niet alleen bij coronapatiënten zijn. Ook anderen zullen sterven doordat ze niet de zorg krijgen die ze normaal wel zouden krijgen.”

NRC liep een week mee bij Zuyderland in Limburg: De week van een ziekenhuisdirecteur: een ramp in slow motion

Hij vindt dat erg. Chemokuren die uitgesteld worden, noodzakelijke operaties die niet ‘spoed’ zijn en dus worden uitgesteld. „Is het wel verantwoord om nu aan een chemokuur te beginnen, vragen we ons af. Dat breekt je weerstand af. Dus dat maakt mensen extra kwetsbaar. Maar de patiënten die al chemo kregen moeten wel zorg blijven krijgen.” Het ziekenhuis is druk bezig om plek te vinden in andere ziekenhuizen voor bestaande (dus niet nieuwe) kankerpatiënten.

Het enige positieve aan deze pandemie, vindt Van ’t Hullenaar, is de solidariteit die blijkt tussen artsen, verpleegkundigen, afdelingen, ziekenhuizen. „Wij longartsen doen 24/7 mét de internisten een soort ploegendiensten. We worden gebeld voor advies door cardiologen, kno-artsen, kinderartsen. Ze zien allemaal coronapatiënten.”