Viroloog Fouchier: we hebben wel meer grote overwinningen behaald

Zap In Tegenlicht presenteerde viroloog Ron Fouchier de uitbraak van pandemieën als een logisch gevolg van onze gewoonte om een ontzagwekkende hoeveelheid dieren om ons heen te verzamelen, te fokken en op te eten.

Viroloog Ron Fouchier in Tegenlicht.
Viroloog Ron Fouchier in Tegenlicht. Beeld VPRO

Hij stond wel een beetje in de weg, verslaggever Martijn Bink van het NOS Journaal, maar het lukte zaterdagmiddag net om met een bocht van één meter vijfenveertig om hem heen te zwenken – het was helemaal aan het begin van het gezinsfietstochtje naar de natuur. Om zes uur bleek wat Bink had gefilmd: Nederlanders die de overheidsaanwijzingen aangaande afstand houden net wat te veel naar zichzelf toe hadden geredeneerd.

Niet dat wij in beeld waren; de aandacht ging uit naar bootcampers die op pufafstand met elkaar aan de slag waren. Feit is dat ‘rampenzender’ NPO1 in zijn nieuwsuitzendingen dit weekend een reprimandezender was: de plaats waar te zien was hoe onverstandig andere Nederlanders waren geweest (met twee blikken verf naar de milieustraat, belachelijk), wat angstwekkend veel leek op hoe onverstandig we zelf waren geweest.

Dus zondag schuldbewust binnen gebleven en gekeken naar de lange samenvatting van het EK 1988 bij de NOS. Opvallend was de waanzinnig opgefokte sfeer bij spelers én commentator bij de halve finale tegen West-Duitsland. Maar van de 32 jaar oude zege knapte ik meer op dan ik voor mogelijk had gehouden. De winnende goal van Marco van Basten leverde een vlaag kippenvel (destijds: kippevel) op.

Televisie valt nu uiteen in angst en troost, waarbij de programma’s van de eerste categorie de kijker onderdompelen in viruszaken en die van de tweede ons mee willen lokken naar plaatsen waar we even aan iets anders kunnen denken. Tegenlicht (VPRO) leek helemaal in de eerste categorie te vallen: eigenlijk zou het in dat programma gaan over reclamezuilen in het stadslandschap, maar in plaats daarvan hadden de makers hun oor te luisteren gelegd bij de virologen Ron Fouchier en Marion Koopmans.

Tegenlicht heeft de gewoonte een paar jaar vooruit te lopen op ontwikkelingen in de wereld, dus zij hadden Fouchier al in 2016 geportretteerd, toen bij bezig was om onderzoek te doen naar de vogelgriep en naar hoe een virus kan overslaan van mens op dier. Eenden blijken kwakende virushaarden te zijn.

De uitbraak van pandemieën presenteerde Fouchier als een logisch gevolg van de enorme hoeveelheid mensen op aarde. Plus onze gewoonte om een ontzagwekkende hoeveelheid dieren om ons heen te verzamelen, te fokken en op te eten. „Dat maakt ons heel gevoelig voor virussen. Vergelijk het met een te grote konijnenpopulatie in de duinen, waar myxomatose uitbreekt.”

Koopmans vertelde dat een onderzoeksprogramma erop gericht is binnen zestien weken een vaccin te hebben, maar dat je normaal aan 12 à 18 maanden moet denken. Da’s nog best een lange tijd, maar het uitzoomen van Tegenlicht had ondanks alles een geruststellende werking. „We hebben wel meer grote overwinningen behaald”, zei Fouchier.

Veel beleidsillusies maakte hij zich niet. De belangstelling voor onderzoek naar het op langere termijn tegengaan van virussen is gering: de industrie kiest liever investeringen die eerder uitbetalen en ook de staat heeft vaak een horizon van vier jaar. Dit alles ondanks de wetenschap dat tientallen miljoenen investeren in het voorkomen van een nieuwe uitbraak een schijntje is vergeleken met de tientallen miljarden waarmee de economische schade nu beperkt moet worden.

Aan het einde van de avond bleek het virus Jeroen Pauw koud elf weken na zijn afscheid alweer uit zijn retraite te hebben gelokt. De bij Op1 herintredende presentator had nog niets aan scherpte ingeboet. Rob Jetten, die het voorlopige uitblijven van strengere maatregelen moest verdedigen, had er een zware avond door.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.