Ov steeds verder in financiële nood

Openbaar vervoer Voor het openbaar vervoer loopt de rekening steeds verder op. Maar ook bij een totale lockdown blijft het rijden.

In bussen, zoals hier in Den Haag, worden maatregelen genomen om chauffeurs zo veel mogelijk te beschermen tegen het coronavirus. Foto Laurens van Putten/ANP
In bussen, zoals hier in Den Haag, worden maatregelen genomen om chauffeurs zo veel mogelijk te beschermen tegen het coronavirus. Foto Laurens van Putten/ANP

Dienstregelingen die mogelijk verder moeten worden beperkt, een groeiend aantal zwartrijders, meer vandalisme en vervoersbedrijven die financieel in de knoop dreigen te raken: het coronavirus zorgt in het openbaar vervoer voor groeiende problemen.

NS-topman Roger van Boxtel waarschuwde afgelopen weekeinde dat dagjesmensen en plezierreizigers het ov voorlopig moeten mijden. De minimale capaciteit in trein, bus, tram en metro moet beschikbaar blijven om mensen met‘ vitale beroepen’ naar hun werk te brengen. „Als we een totale lockdown willen vermijden, moeten we die verantwoordelijkheid nemen”, aldus Van Boxtel.

Lees ook: hoe Nederland mogelijk op een lockdown afstevent

Voorzitter Pedro Peters van OV-NL, de overkoepelende organisatie van het stads- en streekvervoer, herhaalde zondag die waarschuwing. Volgens hem liggen er nog geen scenario’s klaar om het ov helemaal stil te leggen. Er blijft ook bij een lockdown „altijd openbaar vervoer rijden, zij het nog verder uitgekleed dan nu al het geval is”, aldus Peters.

Strengere maatregelen

Nederland stevent af op een verdere inperking van het openbare leven. Verschillende bronnen hebben zondag aan NRC bevestigd dat scenario’s voor strengere maatregelen zijn gemaakt en dat de politie die binnen 24 uur kan invoeren. Het noodzakelijk openbaar vervoer blijft dan volgens Peters intact. „Noodzakelijk personeel moet op werk kunnen komen.”

Lees ook: NS en andere vervoersbedrijven schrappen fors in dienstregeling

NS en het overige openbaar vervoer rijden sinds dit weekeinde op basis van een sterk beperkte dienstregeling. De NS voerde 35 procent van de dienstregeling uit, terwijl minder dan 10 procent van het gebruikelijke aantal passagiers kwam opdagen. Ook het stads- en streekvervoer heeft de capaciteit verminderd en registreerde sinds vrijdag slechts 10 tot 15 procent van het normale aantal passagiers.

Vernielde abri’s

Tegelijkertijd registreren buschauffeurs een opvallende stijging van het aantal zwartrijders, zo bevestigt Peters. „In de bussen moeten passagiers achterin instappen, ter bescherming van de chauffeurs. Nogal wat reizigers betalen dan niet.” Ook zien de chauffeurs meer vandalisme, volgens Peters, zoals vernielde abri’s en met stenen bekogelde bussen. Peters noemt „verveling” als mogelijke oorzaak.

Het scherp teruggelopen aantal passagiers brengt de meeste stads- en streekvervoerders in financiële problemen, waarschuwt de brancheorganisatie in overleg met de top van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ze lopen de opbrengst van de ov-chipkaart mis en hebben onzekerheid over het doorbetalen van de vergoeding voor de studentenchipkaart. De uitbetaling van de exploitatiesubsidies is gebaseerd op uitvoering van de normale dienstregeling, niet die van de uitgeklede waar nu mee gereden wordt.

Vorige week hielden de vervoersbedrijven al rekening met een inkomstenderving van 95 tot 100 miljoen euro. Die rekening loopt op als de passagiersuitval verder toeneemt. Zonder financiële steun en toezeggingen over de beschikbaarheid van subsidies, komen vervoersbedrijven in acute financiële problemen en kunnen zij op termijn niet meer aan hun financiële verplichtingen voldoen. Peters maakt zich daar zorgen over. „We kunnen ons in deze branche geen faillissementen permitteren. Dan is de infrastructuur van het openbaar vervoer in het geding.”