Opinie

Wie nu al zegt dat het kabinet verkeerd zit, overschat zijn eigen voorspellende gave

Covid-19

Commentaar

Het was de week waarin het sociale leven in Nederland drastisch werd beperkt, werk en onderwijs aan de keukentafel een balans moesten vinden en oudere familieleden in verpleegtehuizen niet meer bezocht mogen worden. Nederland is niet totaal afgesloten, noch wordt er niets gedaan. We verkeren in een schemergebied, waarin getracht wordt te voorkomen dat de epidemie uit de hand loopt én het openbare leven zo goed en kwaad als het kan doorgang moet kunnen vinden. Waarin onze mobiliteit ons – vrijwillig – is afgenomen, waardoor het aantal niet-virtuele contacten drastisch is gedaald en de kans voor kwetsbare medeburgers besmet te raken, wordt verkleind. Op z’n minst zal die sociale afzondering nog twee weken duren.

Niemand benijdt de premier. Want hoewel er 17 miljoen epidemiologen en virologen in Nederland lijken rond te lopen, was de keuze voor het huidige scenario aan hem en het kabinet. Het doel is, zo zei premier Rutte tijdens het Tweede Kamerdebat woensdag, „maximaal de zaak te controleren” – het aantal besmettingen zo veel mogelijk onder controle te houden zodat ziekenhuizen de vraag nog aankunnen.

Lees ook het commentaar over de toespraak van Rutte: Eerlijke toespraak van Rutte straalde gezag en urgentie uit

Het is een politieke afweging die gemaakt moest worden, geen wetenschappelijke. Het is een weging van de verschillende belangen die er in Nederland zijn: een gezonde bevolking en een gezonde economie die die bevolking dient. Een afweging waarbij de veerkracht van en het draagvlak onder de samenleving ook een factor zijn.

Pas als dit allemaal achter de rug is, weet Nederland of deze tussenvariant tussen lockdown en laissez-faire de beste aanpak was. Of dat de afwegingen die de ons omringende landen maken beter waren.

Wie nu al stellig zegt dat het kabinet verkeerd zit, overschat zijn eigen voorspellende gave. Er is nog geen sluitend bewijs dat een totale afsluiting, zoals in de provincie Wuhan, de juiste aanpak is. Noch dat de manier waarop Frankrijk of Spanje hun inwoners proberen te beschermen, beter is dan de Nederlandse aanpak. Covid-19 waart rond in álle landen, ongeacht de strategie die er is gekozen. Overal vallen doden.

Pas in een veel later stadium zal Rutte III afgerekend kunnen worden op hoe de Nederlandse samenleving deze crisis heeft doorstaan, op basis van niet alleen het aantal vermijdbare doden of de capaciteit van de zorg, maar ook op de veerkracht van de economie en of de maatschappelijk rust van de afgelopen dagen is gebleven. Een kale rekensom met dodentallen alleen mag dan niet gelijk staan aan succes.

Aanpassing van de Nederlandse aanpak blijft bovendien in „de komende uren, dagen, weken” mogelijk, zei de premier. „Als blijkt dat die aantallen toch verder oplopen dan de modellen hadden voorspeld, moet je misschien extra maatregelen nemen.”

Ook dat vergt politieke moed: politici zijn niet gewoon openlijk van eerder gemaakte keuzes terug te komen. Het kabinet deed dat deze week al tweemaal: de scholen gingen dicht, ondanks eerder gedane uitspraken. Dat was niet op basis van wetenschappelijk beleid, maar omdat de samenleving dat eiste.

Wat er nu al wel kan worden geconstateerd, is dat Oost-Azië door de herinnering aan de sars-epidemie van 2003 mentaal en praktisch beter voorbereid was op een nieuw virus, zoals ook Afrika dat lijkt te zijn door de ebolacrisis. Europa heeft de uitbraak niet kunnen bedwingen; nog maar twee weken geleden werd er lacherig gedaan over het niet-handenschudden. Wetenschappers die al jaren waarschuwden voor ‘the next big one’, werden tot voor kort niet serieus genoeg genomen. Wie wilde nu investeren in onderzoek naar coronavirussen en vleermuizen?

Waarom verschilt de aanpak zo per land? En 33 andere vragen over het coronavirus

Nu kan voorzichtig geconcludeerd worden dat eerder testen en het eerder nemen van maatregelen verstandig was geweest. Al is de vraag of de eigenwijze Nederlander het had gepikt als het carnaval was afgeblazen omdat er elders in wereld een virus was opgedoken. Of de reislustige Nederlander had geluisterd naar waarschuwingen over een virus dat toen nog niet het wereldnieuws beheerste. Zoals ook kan worden afgevraagd of de Franse aanpak, met inzet van het leger, past bij de Nederlandse volksaard.

Voor elke aanpak is draagvlak nodig. Blijft draagvlak nodig. Want het kan niet genoeg worden benadrukt, deze crisis is er een van de lange adem.