Opinie

Wie nu moet ‘thuisblijven’ in de GGZ heeft het extra zwaar

Isolement verergert meestal huiselijk geweld. Onderzoeker Janine Janssen schetst de gevolgen van de coronacrisis voor de GGZ, in de Veiligheidscolumn.
ANP XTRA ROOS KOOLE

Op mijn stuk over mensen die thuis zitten terwijl er relatieproblemen spelen en er huiselijk geweld dreigt kreeg ik veel reacties. Het is nu voor velen op eieren lopen. Iedereen moet nu thuis evenwicht zoeken tussen zorg voor kinderen, naasten, werk en eigen angsten en onzekerheden. Maar ik zou iedereen toch oproepen om contact te blijven houden met mensen uit hun omgeving van wie ze vrezen dat relationele spanningen en de kans op geweld er een rol spelen.
Uit jarenlang onderzoek naar huiselijk geweld weten we dat isolement bijdraagt aan de instandhouding van dit probleem. Onderschat vooral niet wat dat ene belletje kan betekenen. Menselijk contact, ook al is het via de telefoon of sociale media biedt lucht. Zelf leef ik nu erg mee met mensen die in opvanginstellingen voor slachtoffers van huiselijk, eergerelateerd geweld en mensenhandel verblijven of werken.

Laars lappen

Ik sprak Lian Smits, bestuurder van Sterk Huis, een grote organisatie voor jeugdzorg, vrouwen- en mannenopvang en opvang van alleenstaande minderjarige vluchtelingen in het Brabantse Goirle. Daar verblijven 250 mannen, vrouwen en kinderen met problemen met gedrag, geweld in het gezin, hechting en andere persoonlijke kwesties. Zij zegt: “We zitten helemaal vol - het crisisinterventieteam heeft heel veel werk. In onze behandelgroepen verblijven kinderen, pubers en jongeren die nu niet thuis kunnen wonen en die wij begeleiden. Die vinden het ook allemaal spannend wat er gebeurt. Aan de andere kant is het lastig voor ze om zich aan alle regels van sociale afstand te houden. En regels lappen ze graag aan hun laars. Bij kinderen in de behandelgroepen zit een hoop verdriet, angst, woede en boosheid. Dat zich uit in moeilijk gedrag, agressie of eenzaamheid. Nu komen daar nog wisselingen van groepswerkers bovenop. Dat is het recept om in de contramine te gaan, voor een aantal pubers, maar ook voor jongere kinderen’’.

Spanning

Wat Lian vooral bezig houdt is dit: ‘We moeten moeilijke afwegingen maken tussen gezondheid en veiligheid voor iedereen. Wij zijn het ‘thuis’ voor 250 mensen. We hebben gekeken welke kinderen tijdelijk naar huis zouden kunnen gaan. Dat kan bijna niet. De scholen zijn gesloten. Ook de school die op ons terrein het speciaal onderwijs biedt. De druk en verantwoordelijkheid voor de werkers op de afdelingen is echt heel groot. Zij hebben ook bijna allemaal kinderen, ouders die kwetsbaar zijn, angst om risico te lopen. En ik vraag aan hen, binnen de context van de GGD-richtlijnen, om te blijven werken. Ook onze ambulante hulpverleners houden contact met gezinnen, in principe via telefoon, maar ook met huisbezoeken als de spanning heel hoog oploopt.

Druk verdelen

„Om ons heen zien we dat Jeugdbescherming, Kinderbescherming en Reclassering alle contacten met gezinnen of cliënten afzeggen. Dat geeft meer druk en crisissen, die dan voor een deel bij ons terecht komen. Ik vraag aan onze medewerkers om wel te blijven werken. Ik doe een beroep op hun verantwoordelijkheidsgevoel. Wij kiezen voor solidariteit met elkaar en proberen de druk zo goed mogelijk te verdelen. Maar onze mensen hebben echt een stevige klus. Ik vraag om meer solidariteit tussen organisaties die een verantwoordelijkheid hebben: zorg, onderwijs en jeugdbescherming.”

Hoofd koel

Of je nu gewoon thuis zit of in een opvang verblijft, voor ons allemaal geldt dat het cliché van reinheid, rust en regelmaat waar is. Ik weet dat het oubollig klinkt, maar deze jaren vijftig aandoende mantra is lang zo gek nog niet. Want nu we niet precies weten hoelang dit gaat duren, is het vooral zaak het hoofd koel te houden. Reinheid en rust is van elementair belang om onze weerstand op peil te houden. Een ritme vast houden geeft structuur. Daarom blijf ik voorlopig deze stukjes schrijven.

De Veiligheidscolumn wordt geschreven door deskundigen uit de politiewereld. Janine Janssen is hoofd onderzoek van het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld van de nationale politie. Lector Veiligheid in afhankelijkheidsrelaties aan Avans Hogeschool en bijzonder hoogleraar Rechtsantropologie aan de Open Universiteit.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.