Rustige dagen in een van de vertrekhallen van luchthaven Schiphol. Europese luchthavens verliezen door de crisis rondom Covid-19 een groot deel van hun vluchten.

Foto Olivier Middendorp

Interview

‘Niet alleen maatschappijen, ook luchthavens hebben steun nodig’

Olivier Jankovec, directeur luchthavenkoepel Europese luchthavens verdienen weinig meer, maar hun vaste laten blijven zeer hoog. Geef ons ook steun, zegt hun lobby.

Met het stilvallen van de luchtvaart door de coronacrisis wordt de geraamde schade voor luchthavens elke dag groter. Vrijdagmiddag stond de teller voor het eerste kwartaal van dit jaar op 2,2 miljard euro minder inkomsten en 113 miljoen minder passagiers op Europese luchthavens. Dat laatste is een daling van 22,8 procent ten opzichte van vorig jaar. In Italië wordt nauwelijks nog gevlogen. Ook in Noorwegen, Slowakije en Malta zijn luchthavens gesloten.

De neergang is nauwelijks bij te houden, zegt Olivier Jankovec, directeur van ACI Europe, de brancheorganisatie van 500 luchthavens in 45 landen. Vanuit het kantoor in Brussel geeft hij een tussenstand. Tijdens het gesprek maakte de luchthaven van Charleroi bekend vanaf woensdag minimaal tien dagen dicht te gaan, blijkt achteraf. Andere luchthavens blijven alleen nog open voor vrachtvervoer (onder meer medische artikelen) en repatriëring van gestrande reizigers.

Als het gaat over de gevolgen van de crisis voor de luchtvaart, kijken we vooral naar luchtvaartmaatschappijen. Is dat terecht?

„Natuurlijk zijn de gevolgen voor de maatschappijen zeer ingrijpend. Maar als zij vrijwel of volledig stoppen met vliegen, zijn wij onze klanten kwijt. Dat betekent een onmiddellijk verlies van inkomsten. Wij pleiten er dan ook voor dat regeringen bij steun voor de luchtvaart ook kijken naar de luchthavens. Het heeft geen zin om de ene kant van de luchtvaart wel te helpen en de andere kant niet. Het is een samenhangend systeem.”

Bij de maatschappijen is gebrek aan kasgeld het grootste probleem. Geldt dat ook voor luchthavens?

„Ja. Luchthavens hebben gemiddeld 80 procent vaste lasten, daar kunnen ze weinig aan sleutelen. Grote luchthavens met meerdere terminals, zoals Fiumicino in Rome en Heathrow in Londen, kunnen een terminal sluiten en doen dat ook. Er is nog iets: luchthavens zijn zeer kapitaalintensief, met grote investeringen in nieuwbouw bijvoorbeeld. Gemiddeld bestaat 30 procent van hun lasten uit kapitaalkosten. Die schulden moeten ze blijven aflossen, ook al komt er nauwelijks geld binnen.”

Lees ook: Niet alleen gejuich over staatssteun voor luchtvaartmaatschappijen

Voor de crisis was 42 procent van de Europese luchthavens verliesgevend. Dat klinkt niet als een gezonde bedrijfstak.

„Van onze leden heeft 71 procent minder dan 1 miljoen passagiers per jaar. Dat zijn kleine regionale luchthavens en die lijden inderdaad vaak verlies. Ze worden ondersteund met Europees geld omdat ze cruciaal zijn voor de bereikbaarheid en economie van een regio. Deze luchthavens hebben acute problemen, maar ik voorzie ook een probleem na de crisis.”

Hoezo?

„Ik denk dat deze crisis zal leiden tot versnelde consolidatie in de Europese luchtvaart, zodat er net als in de VS een paar grote partijen overblijven. Die gaan hun netwerken aanpassen en dan vallen de regionale luchthavens af. Op langere termijn, over 10 à 15 jaar, krijgen we door duurzame technologie, kleine elektrische vliegtuigen bijvoorbeeld, mogelijk wel weer een regionale luchtvaart in Europa,”

Luchtvaartcritici willen dat staatssteun wordt gekoppeld aan eisen ten aanzien van verduurzaming. Hebben ze gelijk?

„Ik ben niet bang dat de luchtvaartsector de klimaatambities uit het oog verliest. Dat blijft de eerste prioriteit voor de komende periode. We weten dat CO2-reductie noodzakelijk is, veel luchthavens zullen het doel van zero emissie eerder dan het streefjaar 2050 halen. Voor ons is verduurzaming makkelijker dan voor maatschappijen, de technologie is er al. Verduurzaming vergt wel veel investeringen. Je kunt het dus ook anders bekijken: om te zorgen dat de luchtvaart de klimaatdoelen kan halen, moet je de sector nu ondersteunen.”

Waarom verdient de luchtvaart meer steun dan andere sectoren?

„Op deze crisis zal een recessie volgen. Regeringen moeten strategisch kijken naar sectoren die het herstel in andere sectoren kunnen aanwakkeren. Luchtvaart kan dat, het is een motor voor economisch herstel. Ik hoorde ooit de leus ‘Schiphol is groter dan Nederland’. Dat gaat over de kracht van luchtvaart: dankzij Schiphol is Nederland een wereldspeler.”