En nu willen ze wel samen naar college

Menig student kiest voor online les, weet Marietje Schaake. Maar niet nu het door de lockdown móét.

Vanaf eind maart zal ik het vak ‘kunstmatige intelligentie en de rechtsstaat’ onderwijzen. De lessen worden uitsluitend online gegeven nu Stanford als eerste grote universiteit in de VS maatregelen heeft genomen om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Gelukkig kon ik de afgelopen maanden al even oefenen met lesgeven bij colleges en werkgroepen van collega’s. Professoren nodigen vaak gastsprekers uit om de theorie met praktijkervaring in te kleuren, of om afwisseling te creëren tegen de sleur van elke week dezelfde aanblik en dezelfde stem.

Lesgeven in de VS was tot nu toe een feest voor mij, maar ook een onwerkelijke ervaring. De studenten, en zeker PhD-kandidaten, zijn ongekend ambitieus, stellen goede vragen, kijken niet op hun telefoon en sturen vaak na het college nog mails met vragen. Ze halen dan artikelen aan die ze lazen en zijn hongeriger naar kennis dan elke student die ik ooit eerder tegenkwam. Ik moet m’n huiswerk zelf grondig doen om hen bij te houden en vraag me soms af of de studenten zichzelf hier vrije tijd gunnen.

Dit was althans de indruk die ik had – tot ik een zaal met bachelorstudenten binnenliep. „Als een vak ook online te zien is, kijken studenten liever vanuit hun bed of zetten het college aan als achtergrondgeluid. Ik ben gestopt met livestreamen”, vertelde Jerry, in wiens les ik twee weken geleden te gast was.

Zijn beklag over jongerejaars studenten die niet komen opdagen tijdens zijn lessen stelde me bijna gerust. Is er dan toch een overeenkomst met de sfeer die ik me van de Universiteit van Amsterdam zo goed herinner? We sleepten ons naar het enkele hoorcollege dat we hadden, en klaagden er de rest van de week over alsof studeren een straf was.

Om te voorkomen dat zijn studenten een handtekening voor aanwezigheid zetten en rechtsomkeert maken, bedacht Jerry een slimme oplossing. Op een willekeurig moment in de les deelt hij snel een unieke link, waarop iedereen online moet intekenen. Ook laat hij aanwezigheid meetellen voor het eindcijfer, waardoor zowel studenten komen om het maximaal haalbare aantal punten binnen te slepen als de lakse studenten die punten sprokkelen als compensatie voor lage tentamencijfers. Als de link plots is verschenen en hun aanwezigheid is geregistreerd, vertrekt een aantal studenten stilletjes.

Het blijkt achteraf de laatste week te zijn geweest dat er college werd gegeven. Opschorten van lessen en sluiten van kamers ging in rap tempo, nadat een aantal studenten en professoren positief was getest op het coronavirus. Op mijn kantoor sprak ik verwarde en emotionele studenten.

Inmiddels is de campus helemaal dicht en een deel van Californië in een volledige lockdown. Studenten realiseren zich dat ze hun klasgenoten niet meer zien voor de zomer en het besef daalt in dat afstuderen online zal moeten, zonder feestjes. Sommigen moesten halsoverkop hun kamer uit, anderen twijfelden of hun visum in het gedrang komt als ze nu naar familie in hun thuisland gaan. Weer anderen hebben geen middelen of een veilig thuis om naartoe te gaan, of dienen in het leger, zijn oproepbaar en moeten daarom tot nader order op dezelfde plek blijven. De kleine groep achterblijvers op de campus maakt er samen het beste van. Wandelen mag nog, mits afstand wordt gehouden, en er wordt met pizza op schoot naar colleges geluisterd.

Veel studenten kijken nu uit naar lessen, als onderbreking van de stilte. Velen mailen voor advies hoe ze de dagen door moeten komen, en ik organiseer mentorsessies online. Voor wie het volgende studiejaar opnieuw naar Stanford komt, zal bijhouden van aanwezigheid niet meer nodig zijn, vermoed ik. De coronamaatregelen doen je verlangen naar de tijd dat samen in een collegezaal zitten normaal was. Dat geldt voor studenten, en zeker voor de (gast)docenten.

Marietje Schaake, voormalig Europarlementariër, werkt voor de universiteit van Stanford, waar ze zich vooral bezighoudt met kunstmatige intelligentie. Ze schrijft een tweewekelijkse rubriek over leven en werken in Silicon Valley.