Opinie

Dit keer hadden we te laat door dat het serieus was

Rosanne Hertzberger

Dit hadden we te laat door. Zonder twijfel. En toch neem ik het niemand kwalijk. Telkens weer waren er dreigingen: eerst sars-1 van vleermuizen, toen mers van dromedarissen. Hartstikke dodelijk, maar de Aziaten en Arabieren hadden dat met hun ijzeren greep op de maatschappij en de verwaarloosbare individuele rechten in die landen onder controle.

Dit was de derde keer in twintig jaar dat een coronavirus een crisis veroorzaakt. Ik lachte het weg. Wij allemaal. Hoe konden we ook anders. Wij waanden ons al decennia lang veilig. Elk gevaar dat op ons af kwam, liep met een sisser af. Oorlogsdreiging, kernwapendreiging, zure regen, ozongaten en al twintig jaar onafgebroken terreurdreiging. Alleen de klimaatcrisis voelen we.

De andere dreigingen werden nooit echt. Integendeel. We werden alleen maar rijker, gezonder, ouder en ons collectieve zelfvertrouwen groeide. We publiceerden boeken met juichverhalen over hoe goed het ging met ons allemaal. Gingen de alarmbellen weer eens af, dan hoorden we ze niet eens meer. We kregen last van een omgekeerde pavlovreflex: die alarmbel betekent het omgekeerde. Zal wel niets zijn.

Weer een coronavirus dat een pandemie gaat veroorzaken, tuurlijk. Alleen dit keer hadden we te laat door dat het serieus was. Dit type coronavirus konden zelfs de Aziaten niet beteugelen. Al vroeg in de besmetting zitten er veel virusdeeltjes, vooral in de neus, zelfs voordat er symptomen optreden. Mensen lopen niesend en kuchend rond voor ze in bed kruipen. En dan, na een week de lugubere verrassing: de ziekte breidt zich uit naar de onderste luchtwegen. Dat overleven een heleboel mensen niet.

We hebben nog geen middelen. Geen vaccins en geen goed werkende medicijnen. Tot nu toe kun je een virus dat zo besmettelijk en zo dodelijk is als SARS-CoV-2, het beste bestrijden door onze waarden op de helling te zetten. Een beetje Singapore worden. Politie en leger laten patrouilleren. Mensen testen en isoleren. Hun telefoon uitlezen en een sms versturen naar alle telefoons die de afgelopen 48 uur in de buurt zijn geweest. Al die mensen vorderen zich ook te laten testen, hen desnoods door de politie uit hun huizen te laten sleuren en wanneer ze positief blijken te zijn, ook hen allemaal te verbannen naar een moderne versie van de leprakolonie, weg van familie en vrienden. Hard?

De meest effectieve bestrijding betekent verregaande inbreuk op privacy en individuele vrijheden. Het zou tienduizenden doden schelen. Is dat het waard in oorlogstijden?

De vraag is wat schrijvers als ik in deze tijden moeten doen. Sommige mensen waarschuwen me niet al te zwartgallige columns te schrijven. Ik voel me verantwoordelijk om de moed erin te houden. Wat heb je aan zijlijnroepers die nu schreeuwen: „We gaan dood. Allemaal!” Wie dat roept op een intensive care wordt bij kop en kont eruit gegooid, wegens misdadige onbehulpzaamheid. Zet liever een kop koffie en houd je mond.

De neiging is groot om te schrijven over behandeling en beloftevolle vaccins in de pijpleiding. En toch zie ik het nu als onze taak om gewoon de waarheid te blijven vertellen. Als volgende week de lijkwagens door de straat rijden, dan zult u het ons kwalijk nemen dat we het u niet eerder hebben gezegd. Iedereen die kan rekenen ziet het aankomen. Bijna als het weerbericht. Volgende week gaan er dagelijks honderden doden vallen in Nederland. Er is geen ontkomen aan. Er zijn niet genoeg spullen, niet genoeg mensen. De mensen zullen alleen sterven, zonder dat hun partners of kinderen afscheid kunnen nemen.

Nee, dit kan zo niet. Dit is een misdadig onbehulpzame column. Ik wil het moreel hoog houden. Er kan altijd nog een wonder gebeuren. Misschien werkt het tbc-vaccin dat nu wordt getest? Misschien vinden we net op tijd een effectieve cocktail van middelen, iets wat nog in de kast ligt of ooit op een plank is geparkeerd? Misschien vinden oplettende, nog net niet uitgeputte artsen en onderzoekers een creatieve oplossing?

Lieve lezers, we zijn het wel eens oneens met elkaar, maar in deze tijden wens ik u, uw familie en uw dierbaren het allerbeste toe. En ondertussen bid ik tot mijn God, en de God van mijn voorouders. Bewaar ons, bescherm ons, houd ons vast.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.