Opinie

Wanneer politici elkaar doden gaan verwijten

Tom-Jan Meeus

Eerst applaudisseren Nederlanders voor zorgmedewerkers. Daarna kopen ze de supermarkt leeg voordat die zorgmedewerkers van hun werk komen. De coronacrisis brengt niet altijd het beste in mensen boven (en niet altijd het slechtste). In de politiek is het niet anders.

Genoeg mensen zijn van goede wil. Ze moeten snel beslissen op basis van vaak onvolledige inzichten. Turen in het donker. Onzekerheden accepteren. En tegelijk concurreren met een populistische tegencultuur die alles zeker claimt te weten.

Woensdagochtend legde RIVM-directeur Jaap van Dissel de Tweede Kamer uit waarom hij sceptisch is over de Chinese aanpak van afgrendeling (‘lockdown’). Het werkt op korte termijn, zei hij, daarna niet meer. China heeft er de besmettingen mee teruggebracht maar kan nu niet onder de afgrendeling uit – dan stijgen de besmettingen weer. Vandaar dat Van Dissel voorlopig meer ziet in uitbouw van groepsimmuniteit: in afwachting van een vaccin verklein je dan de kwetsbaarheid voor het virus.

Het klonk redelijk. Maar PVV-leider Wilders maakte ervan dat Rutte „bewust aanstuurt op doden”. Thierry Baudet (FVD) vond het „zeer riskant” en voorzag „tienduizenden doden”. De rest van de Kamer, van SP tot en met SGP, was niet door ze geïmponeerd – maar de toon voor de toekomst was gezet.

Alles is nu geoorloofd. Zo klaagden Wilders en Baudet de laatste tijd ook dat het kabinet corona-adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zou negeren. Onjuist, zei Van Dissel. Maar het is erger: dezelfde WHO wijst al geruime tijd op de noodzaak van extra klimaatmaatregelen om vanaf 2030 een kwart miljoen doden per jaar te voorkomen. Die analyse negeren de heren net zo makkelijk.

Je hoort soms dat rechts en links populisme één pot nat zijn, en dezer dagen zie je waarom dit niet klopt: alle linkse partijen zien de redelijkheid van de kabinetsaanpak van corona in. Zo ging het ook nadat Wilders in 2012, in de nagalm van de kredietcrisis, als gedoogpartner van Rutte I weigerde te tekenen voor meer bezuinigen. Toen namen GroenLinks, D66 en de ChristenUnie ze voor hun rekening in het Lenteakkoord. Gevolgd door de PvdA in Rutte II. Zo ontstonden de overschotten die Rutte III nu heeft om de eerste economische schade op te vangen. Wilders (en Baudet) steunt die maatregelen wel. Ja, zo kan ik het ook.

Dus bevat deze crisis voor VVD en CDA ook een ongemakkelijk lesje. Hun Brabantse afdelingen besloten laatst in zee te gaan met FVD voor de vorming van een provinciebestuur. Nu blijkt met welke mentaliteit ze willen samenwerken. Beschimping, beschuldigen, egoïsme, sofisme, weglopen – ze kunnen niet zeggen dat ze niet geweten hebben.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.