Voor cabaretiers is het even wennen: grappen maken zonder publiek

Thuishumor Cabaretiers en comedians zoeken naar manieren om via livestreams en filmpjes het publiek te vermaken. Maar grappen maken zonder de lach van mensen in de zaal is ingewikkeld.

Ruud Smulders op zijn YouTube-kanaal
Ruud Smulders op zijn YouTube-kanaal

De deuren van de trein waren net dicht toen het impresariaat van Andries Tunru hem vorige week donderdag belde. Zijn show werd gecanceld. Snel maakte de cabaretier een filmpje, waarin hij zijn publiek liet weten dat ze niet naar het theater hoefden te komen. Vlak daarna dacht hij: waarom kan ik eigenlijk niet voor ze optreden? Daar zijn nu toch technische middelen voor?

Diezelfde donderdagavond nog ging Tunru live op Instagram met ‘quarantaine-comedy’, een improvisatieshow via social media. Maandag herhaalde hij het concept: mobiel voor zich, lichten aan, publiek thuis op de bank – en starten maar.

Zo’n zeshonderd mensen keken naar de show, ze mochten ook meedenken met de improvisaties. Bijvoorbeeld toen Tunru een speech hield à la Mark Rutte en het publiek hem gekke woorden souffleerde als ‘koeien’, ‘dobbelstenen’, ‘wasmachine’, ‘lego’, ‘opa’ en ‘vega-frikandel’, die hij in zijn toespraak moest verwerken. Dus kreeg je zinnen als: „Jullie moeten niet gokken met het leven, alsof jullie dobbelstenen in jullie hand hebben.”

Niet alleen Tunru ging live. Veel comedians proberen vormen te vinden om hun publiek toch te bereiken. Wat opvalt uit telefoongesprekken met hen: ze zijn zoekende. Want ja, wat is comedy eigenlijk zonder directe lach van het publiek? Andries Tunru: „Je checkt als cabaretier altijd: komen dingen aan? Moet ik wat ik zeg anders verwoorden? Sneller praten? Langzamer? Wat je in de kroeg ook doet. Dat kan via internet gewoon niet. Je ziet de mensen niet.”

Ruud Smulders op zijn YouTube-kanaal

Ruud Smulders ervaarde bij Dit Was Het Nieuws, het televisieprogramma waar hij voor schrijft, hoe gek het is om grappen te maken zonder publiek. „Het voelde raar. Het publiek heeft het toch nodig om een lach te horen om te snappen dat het grappig is. Dit Was Het Nieuws lijkt zonder lachende mensen ineens een cynisch abstract praatprogramma. En dat is het laatste waar we nu zin in hebben. Dus we gaan ervoor zorgen dat er zaterdag op een of andere manier weer een lach te horen is.”

Smulders is als comedian zelf ook aan het denken in welke vorm hij zijn humor wil gieten, nu hij een tijdje niet kan optreden. In ieder geval niet door als stand-upper in de camera te kijken en grappen op het thuispubliek te af te vuren. „Ik heb daar voorbeelden van gezien, maar dat was toch wel echt raar. Je timing verdwijnt volledig zonder publiek. Daarnaast zal ik ook denken: wat sta ik hier eigenlijk te doen? Mijn plan is nu om grappige, gepersonaliseerde filmpjes op te nemen. Die filmpjes verwijzen dan naar mijn vlogs, die al op mijn YouTube-kanaal staan.”

Bij het Comedyhuis gingen ze zaterdagavond net als Tunru live, maar dan via Facebook, vertelt Jurg van Ginkel, organisator van de club in Utrecht. Hij stond zelf gekleed in een rode jurk en een mondkapje op zijn gezicht zangeres Merol te persifleren. „Ik heb ook een heel tenenkrommende freestylerap gedaan. Je moet nu als comedian meer gaan denken in gekke showelementen en rare ideeën. Niet in grappen. Maar het is zeker zoeken, je krijgt niets terug, dus je weet niet of het leuk is wat je doet of dat je gewoon een gek bent die in een lege comedyclub wat staat te ouwehoeren.”

Talkshow

Comedy Club Haug begint deze week met een talkshow op YouTube, vertelt Wilhelmer van Efferink, regisseur van de Rotterdamse comedyplek. „Comedians willen het materiaal waar ze normaal mee optreden niet via een livestream op internet zetten. Zij moeten daar immers nog mee toeren. Daarnaast, als je alleen die grappen in een show stopt, ben je na drie keer wel klaar. En we willen dat de show langer blijft bestaan.”

De comedyclub hoopt met een nieuw concept ook wel wat geld te gaan verdienen: ze stevenen nu af op een behoorlijk inkomstenverlies. „En we verwachten niet dat alles na 6 april is opgelost. Maar hoe we dat gaan doen, weten we nog niet helemaal. Tegelijkertijd is dit ook een mogelijkheid. Ik wilde allang iets met beeld doen, maar als iets niet uit nood geboren is, kiezen mensen toch voor veiligheid. Ik vind het leuk dat we dit nu wel gaan ontwikkelen.”

De behoefte aan humor is in ieder geval groot bij het publiek, merken de artiesten. Van Ginkel: „Mijn Facebook- en Instagramtijdlijn ontploft met grappen over corona en de situatie waarin we zitten. Ik zie heel weinig mensen die nu op zoek zijn naar gevoelige cabaretliedjes. Blijkbaar kan je die alleen maar maken in positieve tijden. Dan is het fijn om in contact te komen met je verdrietige kant. Als de nood echt aan de man is willen mensen lachen.”

Dat merkte Smulders ook. „Het aantal mensen dat mijn vlogs bekijkt, is vanaf vrijdag omhoog geschoten. Je ziet echt dat mensen het internet afzoeken naar vermaak.”

Andries Tunru

Tunru maakt deze week elke avond een liveshow op Instagram. Ook een beetje om de teleurstelling van het cancelen van zijn tour te verwerken en zijn lege dagen te vullen. „Ik heb zeven jaar gewerkt om door te breken. Eerst vier jaar een cabaretopleiding, daarna drie jaar geprutst in achterafzaaltjes. Heb ik eindelijk een theatertour, gebeurt dit. Maar nu ik elke avond een show doe, krijg ik weer lol. Dit heeft natuurlijk niet het niveau van een voorstelling waar je maanden over de grappen hebt nagedacht, maar het is leuk, interactief en geeft veel meer mogelijkheden. Ik kan bijvoorbeeld mensen bellen en hen dingen laten verzinnen. Of hen hun huis laten zien. Zoiets. Misschien dat ik bij een volgende voorstelling in een theater een grote beamer neerzet en inbel bij mensen die op Instagram meekijken. Waarom niet? Deze situatie dwingt me om bezig te zijn stijlmiddelen die ik normaal niet zou gebruiken.”

Ruud Smulders heeft onder zijn eigen naam een YouTube-kanaal. Andries Tunru gaat nu elke avond live op Instagram. Comedy Club Haug begint deze week ’s avonds met zijn talkshow op hun YouTube-kanaal. Comedyhuis zendt zaterdagavond uit op Facebook.