Reportage

Handelen in zeldzame sneakers levert deze tieners meer op dan vakkenvullen

Schoeisel Zeldzame sneakers kun je voor grote bedragen doorverkopen. Op pad met drie jonge handelaars.

Foto Simon Lenskens

Het is zaterdagochtend half acht en de borstelwagens hebben de Kalverstraat net verlaten. Maar voor sneakerwinkel size? staan al vijf mensen, onder wie Luca Rademaker (15), Wieger Bijl (14), en Jan Veldkamp (14). De drie vrienden willen elk een paar exclusieve zwart-groene Jordans aanschaffen, die vanaf vandaag voor het eerst te koop zijn.

De sneakers zijn niet voor henzelf. Ze verkopen ze met winst door aan mensen die geen zin hebben om voor dag en dauw op te staan en in de rij te wachten. Al viel het nu wel mee hoe vroeg ze uit bed moesten. Het oorspronkelijke plan was om tegen vier uur ’s nachts in de rij staan, maar op de app StockX hadden ze de waarde van de schoenen (die 160 euro kosten) langzamerhand zien dalen tot een magere 180 euro.

StockX is een beurs waarop zogenoemde ‘hype’-sneakers ‘deadstock’ (ongedragen) worden doorverkocht: het zijn schoenen van merken als Adidas en Nike die een beperkte oplage hebben en vaak in samenwerking met een rapper zijn gemaakt. De populaire Yeezy’s van Adidas worden bijvoorbeeld door Kanye West ontworpen. Doorverkopers van Yeezy’s, zoals zij, pikken dus ook een graantje van de sneakerrage mee.

De jongens, die alle drie in Amsterdam wonen en in de derde klas van het atheneum zitten, verhandelen de schoenen als nieuw via Marktplaats en Instagram. Luca en Wieger onder de naam Damskosneakers, en Jan onder de naam Mokumshoes. StockX gebruiken ze om in te schatten hoe populair een sneaker is en hoeveel hun klanten er ongeveer voor over zullen hebben. Wieger, grootverdiener van de groep, heeft al 2.000 euro winst gemaakt.

Foto Simon Lenskens

En dat in een half jaar tijd. Jan en Wieger stonden ongeveer acht maanden geleden bij Foot Locker in de rij, om drie uur ’s nachts, om schoenen te kopen die ze zelf graag wilden hebben. „Dat zijn de Yeezy’s die ik nu aanheb”, wijst Wieger naar zijn zwarte sneakers met geribbelde zolen. Jan paste de schoenen niet, en verkocht ze voor 370 euro terwijl ze 220 kostten. „Toen ging er wel een lampje branden.” Ze maakten accounts op Instagram en Marktplaats aan en na twee maanden begon de handel te lopen. Ze verkopen sneakers aan jongeren uit hun eigen kring, maar ook aan volwassenen die aan de andere kant van het land wonen, zegt Luca.

Om erachter te komen waar en wanneer een schoen wordt ‘gereleased’, en hoe winkels een ‘drop’ organiseren, volgen de jongens verschillende websites en socialemedia-accounts. Vaak verkopen de sneakerwinkels de schoenen volgens het first-come-first-serve-principe en moeten de jongens in de rij gaan staan. Maar de winkels houden ook lotingen, zogenoemde ‘raffles’. Gisteren kreeg Wieger in de klas een berichtje van skatewinkel Ben G aan de Nieuwezijds Voorburgwal dat hij een Instagramraffle had gewonnen; om 11.00 uur, over drie uurtjes dus, mag hij er schoenen van 150 euro kopen die nu ongeveer 1.000 euro waard zijn. Dunks van Nike SB, die in samenwerking met rapper Travis Scott zijn geproduceerd. Maar eerst nog even de Jordans kopen.

8:15 uur

De rij is inmiddels twintig meter lang, en er zijn al drie dronken mannen gepasseerd. Hoe gaat dat ’s nachts eigenlijk? Vinden hun ouders het niet spannend? „Ze weten dat we met meerderjarige jongens in de rij staan”, zegt Wieger. De jongens hebben wel genoeg verhalen, gniffelen ze. Zo hebben ze eens de politie moeten bellen omdat ze ooggetuigen waren van een diefstal. Maar eerlijk is eerlijk, de meeste nachten vervelen ze zich kapot, zijn ze moe en hebben ze vooral veel honger.

Foto Simon Lenskens

Bij sommige winkels hoeven ze niet de hele tijd in de rij te staan, zegt Wieger. Dan wordt een lijst opgesteld met alle namen, die om het uur worden opgenoemd. Tussendoor kunnen ze hun eigen plan trekken. Ze hangen vaak bij de McDonald’s, zegt Luca, of ze gaan naar het huis van Wieger om eitjes te bakken en te gamen.

9:00 uur

Iedereen is ineens druk met mobieltjes en iPads. Wat is er aan de hand? Dezelfde sneakers zijn nu te koop op een speciale website, zegt Wieger. „Je moet zo snel mogelijk op een knopje drukken en als je mazzel hebt mag je de schoenen kopen.”

Het lukt Jan om een paar te kopen. Laatst had hij ook al geluk toen ze bij een sneakerwinkel de nieuwste ‘hypies’ in een kermisachtige grijpautomaat hadden gestopt. „Ik had het laatste paar. Iedereen was boos op me. Ik werd echt gek. Er zat 200 euro winst op.” Ze worden wel een beetje gek gemaakt door de winkels, zegt Jan. Soms organiseren die ‘treasure hunts’ via sociale media, zegt Luca. Plaatsen ze een foto op Instagram, met een tekst erbij als ‘hiding girl’, en dan moeten ze dus als een idioot naar het Anne Frank Huis fietsen, omdat het personeel van de sneakerwinkel daar tickets weggeeft waarmee ze exclusieve sneakers kunnen kopen.

9:35 uur

Onrust in de rij. De Foot Locker even verderop in de Kalverstraat is vroeger open gegaan en blijkt de Jordans ook te verkopen. Wieger en Luca bedenken zich geen moment, en rennen als een speer naar de winkel. Ze vergeten hun tassen.

Jan kijkt smekend naar de journalist. Wil zij even op de tassen letten en hun plekje in de rij bezet houden? „Hinderlijke resellers”, klinkt het. John (25), een ‘sneakerhead’ die liever niet met zijn achternaam in NRC wil, vindt dat ze de markt verpesten. Door „dit soort jongens” moet hij, een echte liefhebber, steeds vroeger in de rij staan. En hij móét deze Jordans hebben, vanwege de kleurencombinatie, zegt hij. „Hoe erger de kleuren vloeken, hoe meer ze opvallen, en hoe meer moeite ik moet doen om een bijpassende outfit te bedenken. Snap je?”

Ik zie mezelf niet als volwassene nog in de rij staan.

Luca (15)

Hijgend nemen de jongens hun plek in de rij weer in. Ze zijn dubbel geslaagd, zegt Luca, die zijn tassen laat zien. Ze mochten zowel een mannen- als een vrouwenpaar kopen. „Het zou netjes zijn als jullie de mensen achter jullie voor laten”, zegt schoenenverzamelaar Gio Marcus (30), die vooraan de rij staat. Hij was er al om vijf uur, zegt hij, en durft de rij niet te verlaten. Hij staat altijd als eerste in de rij, zegt hij, zodat hij een paar schoenen voor zichzelf én een kleine maat voor zijn vierjarige dochter kan kopen. Hij laat een foto van haar zien. Ze zit op een metershoge troon gemaakt van Nike-schoenendozen. „Jullie zijn gek”, zegt hij hoofdschuddend tegen de jongens. „Voor twintig euro winst drie uur in de rij staan.”

Foto Simon Lenskens

„In de Albert Heijn verdienden we vier euro per uur”, countert Jan, „en nu kunnen we tenminste nog chillen, in plaats van vakkenvullen en spiegelen.” Hij maakt zich wel een beetje zorgen over de toekomst van hun business, zegt hij. „Steeds meer mensen gaan het snappen.” Ook Luca denkt dat hun handel van tijdelijke aard is. „Ik zie mezelf niet als volwassene nog in de rij staan.”

10:00 uur

De deur gaat eindelijk open, en de wachtenden mogen in groepjes van drie naar binnen. Een kwartier later stappen de jongens met hun size?-tassen naar buiten. Ze overleggen even met elkaar. Maccie doen? Nee, toch maar naar huis. Jan is moe, Luca moet nog huiswerk maken en Wieger wil zijn tassen kwijt. Ze geven visitekaartjes aan de journalist en scheuren op hun fietsen de Kalverstraat uit.

10:45 uur

„Ja? Is het gelukt?”. Wieger belt onderweg naar skatewinkel Ben G zijn moeder, die met zijn zusje bij een schoenenwinkel voor vrouwen in de rij is gaan staan om schoenen te kopen in de maten die zijn klanten nodig hebben. Doen ze dat gewoon zomaar? „Ik betaal mijn moeder door koffietjes voor haar te zetten en mijn zusje geef ik een beetje geld.”

Lees ook: Deugdzame sneakers die nu eens wél gedragen worden

Hij telt even in zijn hoofd. Twaalf paar Jordans hebben ze als groep vandaag gescoord. Geen slechte dag, ondanks de gedaalde waarde. En dan telt hij zijn Dunks van 1.000 euro nog niet eens mee.