Oliesector begint meteen met bezuinigen

Energie Oliebedrijven schroeven hun investeringen nu al terug. Raffinaderijen en handelaren bereiden zich voor op een sterke afname van de vraag. Goedkope olie wordt op grote schaal opgeslagen in dobberende tankschepen.

Een drijvend olieplatform voor de kust van Angola.
Een drijvend olieplatform voor de kust van Angola. Foto Stephen Eisenhammer/Reuters

Oliebedrijven voeren momenteel in hoog tempo bezuinigingen door om de coronacrisis het hoofd te bieden. Dat meldt het internationale onderzoeksbureau Wood Mackenzie, dat gespecialiseerd is in de olie-industrie. Een op de drie oliebedrijven heeft sinds vorige week zijn investeringen sterk teruggeschroefd.

„Oliebedrijven zijn terug in de overlevingsstand”, schrijft het bureau in een donderdag verschenen persbericht. De olieprijs belandde woensdag voor het eerst sinds 2003 onder de 25 dollar per vat. Donderdag volgde een licht herstel, maar de markt blijft hoogst onbestendig.

De prijs stortte begin vorige week in toen onderhandelingen tussen Rusland en het OPEC-oliekartel over productieverlaging mislukten op het moment dat de coronacrisis losbarstte. Sindsdien is de prijs nog verder weggezakt.

Alles duidt erop dat de prijzen nog het hele jaar zodanig laag zullen blijven dat een deel van de oliewinning onrendabel wordt en zal stilvallen.

Vorige week spraken analisten zoals die van het Internationale Energieagentschap nog van een stagnerende olievraag, iets wat sinds de financiële crisis van 2008 niet meer gebeurde. Inmiddels wordt duidelijk dat de wereldwijde olievraag het komend jaar zelfs zal dalen.

Oliewinning terugschroeven

Hans van Cleef, senior energie-econoom bij ABN Amro, stelde zijn marktverwachting woensdag sterk naar beneden bij. De bank voorziet nu dat de olievraag in het tweede kwartaal 10 tot 15 procent lager zal liggen dan normaal. „De luchtvaart ligt bijna helemaal stil, vrachtverkeer en scheepvaart doen het slecht; dan zit je daar zo aan”, aldus Van Cleef.

Een bron uit de oliesector zei tegenover NRC te voorzien dat ook Europese raffinaderijen de komende maanden het gebrek aan afzet kunnen gaan voelen. Raffinaderijen kunnen hun productie technisch gezien niet eindeloos verminderen – onder een bepaalde drempel moeten ze uit.

Internationale oliebedrijven zullen al de komende maanden reageren op het gebrek aan vraag, voorziet energiespecialist Van Cleef, door de oliewinning terug te schroeven. Eerder deze week kondigde het Amerikaanse ExxonMobil al aan dat het „significant” in zijn uitgaven gaat snijden. Woensdag meldde het Duitse oliebedrijf Wintershall Dea dat het dit jaar 30 à 50 procent minder investeert in het zoeken naar nieuwe olievelden dan in 2019.

Voorraden aanleggen

Volgens Wood Mackenzie moeten oliebedrijven het komend jaar hun totale investeringen in oliewinning zelfs meer dan halveren om de crisis aan te kunnen. Het bureau verzamelt gegevens van bedrijven (zowel private als nationale) die samen goed zijn voor tweederde van de wereldwijde productie.

Vooral de winning van Amerikaanse schalie-olie kan technisch gezien snel afnemen. De winning is daar pas winstgevend bij een olieprijs rond de 50 dollar. De Amerikaanse schalie-industrie had het ook afgelopen jaar al financieel zwaar. De branche lukte het nauwelijks nog om kapitaal op te halen, en enkele bedrijven gingen failliet.

Intussen reageren handelaren op de ingestorte markt door nu zo groot mogelijke voorraden aan te leggen. Omdat de vaste tankopslagen dan niet meer voldoen, worden grote olietankers ingehuurd als dobberende opslag. Persbureau Reuters meldde dinsdag op basis van anonieme bronnen dat handelsgigant Glencore een van de twee grootste olietankers ter wereld heeft gehuurd om de komende maanden olie in op te slaan.

De meeste analisten voorzien wel enig herstel naar het eind van het jaar, naar een prijs van 40 à 45 dollar, wat nog altijd veel minder is dan de bijna 70 dollar die rond de jaarwisseling nog betaald werd.

Hoe ver de olieprijs de komende maanden nog zal wegzakken, is ongewis. Eén analist waagde het woensdag om te voorspellen dat de olieprijs zelfs negatief kan worden. „Daar kan ik me niets bij voorstellen”, reageert Van Cleef van ABN Amro desgevraagd. „Door de verwachting dat de vraag weer zal aantrekken, zal er altijd wel ‘een’ prijs voor olie geboden worden.”

Correctie (20 maart 2020): het schip op de foto is geen olietanker, maar een drijvend olieplatform. Dat is aangepast.