‘Dit schilderij ademt vroegere tijden’

Mijn favoriet Waarom heeft u dit kunstwerk gekocht? Deze week: Een schilderij

‘Ik kwam dit schilderijtje tegen op een veiling en vond het meteen mooi en lief: de katjes, de vaas, de klassieke schilderstijl. Het ademt vroegere tijden, maar toen het honderd jaar geleden werd geschilderd, zal de uitsnede opvallend zijn geweest: geen bovenkant, geen onderkant. Op weg naar het modernisme. Wat me ook opviel, en dat komt doordat ik zelf ook schilder: van saaie takken in een vaas toch iets moois maken, is echt knap. Die staan daar maar te staan.

„Nieuwsgierig naar de schilder googlede ik zijn naam. Daar rolde een leuk verhaal uit, inclusief een link met onze familie. Sindsdien heeft het schilderijtje ons hart gestolen. De ondertekening D.J.v.d.Zweep bleek te staan voor Douwe Jan van der Zweep, in 1890 in Utrecht geboren uit Friese ouders. Na de lagere school ging hij werken bij een lithografisch atelier, in de avonduren volgde hij schilderlessen. Later ging hij werken voor een drukkerij waar ook het tijdschrift Beeldende Kunst werd gedrukt. Zo kwam hij langzaam maar zeker terecht in kunstkringen.

„Zijn nauwkeurige werkwijze en tekenstijl vielen op: bij de vakgroep diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht kreeg hij een baan als ‘tekenaar op de anatomische snijkamer’. In zijn vrije tijd maakte hij deel uit van een groepje kunstenaars die zich de progressieven noemden. Mogelijk werd hij beïnvloed door het ideeëngoed van De Stijl, in elk geval onderhield hij een intensieve vriendschap met Gerrit Rietveld.

„Maar het is hem nooit gelukt om van alleen zijn kunst te leven. Hij had verschillende baantjes, niet alleen maakte hij anatomische tekeningen op de universiteit, ook was hij daar amanuensis. Hij tekende zeekaarten en – en nu kom ik bij de band met onze familie – gaf les op de kunstnijverheidschool. Daar was een van zijn leerlingen Klaas Mobach, een telg van de pottenbakkersdynastie van Mobach Keramiek. In onze serre staan twee vaasjes van hun aardewerkfabriek: de moeder van mijn vriendin was óók een Mobach – en verre familie van Klaas. Zo is er dus een link met de schilder van de katjes die ons zo dierbaar zijn.”