Hoelang blijft een massale corona-uitbraak India nog bespaard?

India is na China het land met de grootste bevolking. Dat werpt de vraag op: hoe kan het dat het aantal coronabesmettingen daar volgens de officiële cijfers nog geen 200 telt?

Medewerkers van premier Modi’s partij BJP delen maskers uit aan de bevolking.
Medewerkers van premier Modi’s partij BJP delen maskers uit aan de bevolking. Foto Sajjad Hussain

In de kleine apotheek in het zuiden van Delhi wordt het drukker en drukker. Een man in een gestreken hemd en zijn gezicht half verscholen onder een masker, is op zoek naar paracetamol. Ze hebben nog maar een paar strips, antwoordt de vrouw achter de toonbank, haar eigen mondkapje tot net onder haar neus opgetrokken.

De rest van de klanten verdringt zich voor wat in bakken op de toonbank is uitgestald: chirurgische maskers, flessen desinfecterende handgels. De A-merken konden ze niet meer krijgen, klinkt het verontschuldigend vanachter het mondkapje. „Alles is op.”

De Indiase hoofdstad voelt dezer dagen als een tikkende tijdbom. De straten worden stiller, de parken leger, in afwachting van wat dreigt te komen. Want terwijl het coronavirus elders in hoog tempo om zich heen grijpt, stond in het land met ruim 1,3 miljard inwoners de teller van positief geteste gevallen donderdag nog op ‘slechts’ 173. Het dodental staat op vier.

De vraag is: voor hoe lang nog? Sinds een week lopen ook in India de aantallen plots per dag met tientallen op. Experts waarschuwen bovendien dat het werkelijke aantal besmettingen mogelijk al velen malen hoger ligt: India test nu alleen patiënten met symptomen die een reisverleden hebben of die in contact waren met iemand bij wie Covid-19 is vastgesteld.

‘Geen gemeenschapsbesmettingen’

De Indiase Raad voor Medisch Onderzoek houdt vooralsnog vol dat het niet nodig is die richtlijnen uit te breiden, omdat in tegenstelling tot veel andere landen in India nog geen sprake zou zijn van (onherleidbare) gemeenschapsbesmettingen. Meer testen zouden volgens de voorman alleen maar leiden tot „meer angst en paranoia”.

„Misschien hebben we geluk en hebben we inderdaad die volgende fase nog niet bereikt”, zegt T. Sundararaman, voormalig directeur van het National Health Systems Resource Center, een adviesorgaan van het Indiase ministerie van Gezondheid. „Maar de data die dat kunnen bewijzen, verzamelen we niet. Dus hoe kun je dat dan met zekerheid zeggen?”

De officiële cijfers stellen Sundararaman allerminst gerust. „Gezien de ervaring in de rest van de wereld, is er weinig reden optimistisch te zijn”, zegt hij. Vooral in India, met haar uitpuilende steden en nu al overbelaste publieke zorgstelsel.

Toch is er ook nog dat andere scenario: dat de Indiase regering door haar snelle handelen er in ieder geval tot nu wel degelijk in is geslaagd een massale verspreiding van het virus te voorkomen. Reeds in januari begonnen de autoriteiten met het op luchthavens screenen van passagiers en het identificeren van mogelijke besmettingsclusters.

Zo traceerden speciale medische teams in Kerala, de zuidelijke deelstaat waar het virus als eerste werd vastgesteld, vorige maand nog meer dan 900 mensen die mogelijk in contact waren gekomen met een door Covid-19-besmette familie. Onder meer met behulp van belgegevens, gps-locaties en beelden van beveiligingscamera’s.

‘Regering nam het serieus’

„De regering heeft dit vanaf het begin ontzettend serieus genomen, daarom zijn de getallen nu nog zo laag”, zegt Henk Bekedam, die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vertegenwoordigt in India. „En zelfs met die lage getallen, deinsden ze er niet voor terug heel erg strenge maatregelen te nemen.”

Zo was India een van de eerste landen die haar grenzen sloot door visa te annuleren en nu zelfs in Europa gestrande Indiërs niet meer toe te laten.

De cricketleague werd afgelast, scholen gingen dicht. Bekedam: „In Nederland waren er al meer dan duizend gevallen toen men over social distancing begon te praten.” Bekedam was in 2003 in China gestationeerd toen daar de sars-epidemie uitbrak. Hoewel hij geen parallellen wil trekken, looft de WHO-vertegenwoordiger de Indiase regering voor haar „openheid en transparantie”. „Toen de eerste testresultaten hier binnenkwamen, kreeg ik die vrijwel gelijktijdig met de officials. En nu nog steeds.”

Net als zijn collega’s van de WHO vindt Bekedam wel dat India ruimer moet gaan testen om te voorkomen dat besmettingen worden gemist. Nu al vinden er steekproeven plaats onder ‘reguliere’ patiënten die met luchtwegklachten op de intensive care van publieke ziekenhuizen liggen.

Geen van hen (826 in totaal) bleek tot nu toe met Covid-19 besmet.

Volgens Bekedam zijn ze momenteel in gesprek met de regering om ook patiënten die niet op de IC terechtkomen in de steekproeven op te nemen. „Het lijkt nu die kant op te gaan.”

Lees ook: Snel maar heel erg streng - zo damde Taiwan het virus in

Ander voorproefje

Een ander voorproefje gaf premier Narendra Modi donderdag in een televisietoespraak. Daarin riep hij het volk op de komende weken zoveel mogelijk binnen te blijven. Te beginnen met komende zondag, waarop alle Indiërs is gevraagd tussen zeven uur ’s ochtends en negen uur ’s avonds hun huis niet te verlaten, tenzij dat strikt noodzakelijk is.

Kort daarvoor werd bekend dat in de hoofdstad alle restaurants tot het eind van de maand dichtgaan. Passagiers die nu op de luchthaven aankomen en in zelfquarantaine moeten, krijgen een stempel op hun hand met onafwasbare inkt om te voorkomen dat ze zich hier niet aan houden en „vluchten”. En anders riskeren ze te worden opgepakt.

Wie weet, zei WHO-vertegenwoordiger Bekedam een dag eerder, „komt India dadelijk uit deze crisis als een voorbeeld voor de wereld van hoe het moet.”