Reportage

Zorgeloos reizen slaat om in paniek

Nederlanders in buitenland Voor Nederlanders in den vreemde zijn het zenuwslopende dagen. Kunnen ze nog terugkomen voor de grenzen worden gesloten?

Vanuit Marrakesh vertrekken speciale vluchten om gestrande Europese toeristen thuis te krijgen.

Vanuit Marrakesh vertrekken speciale vluchten om gestrande Europese toeristen thuis te krijgen.

Foto AFP

Ze heeft niet heel veel tijd om te praten. „We gaan boarden”, zegt Ammy Kamphuisen (19). Samen met haar vriend wacht ze op het vliegveld in Kuala Lumpur op een toestel dat haar naar Amsterdam moet brengen. „We zijn gespannen. We maken een tussenstop in Abu Dhabi en hopen dat we daar niet worden vastgezet maar mogen doorvliegen. Je zou zeggen van wel, want we landen anderhalf uur voordat daar alles op slot gaat.”

Nederlanders in den vreemde maken zenuwslopende dagen door. Ze zijn aan het werk of lopen stage, ze studeren of maken een vakantiereis. En nu willen ze terug, bevreesd voor quarantaine in een land dat ze niet of nauwelijks kennen. Naar schatting ongeveer 200.000 Nederlanders willen naar huis, naar familie en vrienden, volgens de reisbranche. Dat zullen er misschien veel meer zijn, want er wonen één miljoen Nederlanders in het buitenland.

Advies: probeer naar huis te komen

„De reisorganisaties en de luchtvaartmaatschappijen hebben de handschoen opgepakt en proberen Nederlanders naar huis te krijgen. Waar nodig, bijvoorbeeld als landen restricties opleggen aan het luchtverkeer, doen wij ons uiterste best om deze weg te nemen”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Belangrijkste advies: „Wij raden iedereen aan om van de mogelijkheden die er nog zijn om naar huis terug te keren, daadwerkelijk gebruik te maken.”

Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het is in veel landen lastig een auto, taxi of openbaar vervoer te vinden die je naar een luchthaven wil brengen. Vervolgens moet je vlucht daadwerkelijk vertrekken. En dan moet je eerder al zo bereidwillig of gefortuneerd zijn geweest om forse bedragen neer te tellen voor tickets die een dag eerder vele malen goedkoper waren. „Ik ben wel in paniek geweest”, vertelt Kamphuisen vanuit Maleisië. Samen met haar vriend was ze naar Vietnam gevlogen en daar was de sfeer al onprettig. „Wij westerlingen werden aangekeken. Mensen zeiden dat we mondkapjes moesten dragen. We voelden een dreiging, ook door verhalen over mensen die waren gecontroleerd op temperatuur en onmiddellijk in quarantaine waren geplaatst.”

Wij westerlingen werden aangekeken. Mensen zeiden dat we mondkapjes moesten dragen

Ammy Kamphuisen

Dat wilden ze niet. „We hebben toen een lastminuteticket geboekt naar Maleisië.” Helaas was ook daar de onrust uitgebroken. Dan toch maar naar Nederland. „De vader van m’n vriend had vanuit Nederland tickets kunnen boeken, want van hieruit kostten de tickets wel 8.000 euro.” Vervolgens bleek dat ze niet mochten vliegen omdat er een tussenstop in Servië zou worden gemaakt en dat was verboden. Kamphuisen: „Toen voelden we ons heel ver van huis. We hadden ook geen plek meer om te overnachten. Er waren geen taxi’s meer.”

Lees ook: Een kwartiertje per dag onder politiebegeleiding je backpackershostel uit

De reis naar huis was voor gedragspsycholoog Roos Dohmen (26) uit Nijmegen een beproeving. Zij was nog maar vier dagen in Australië, toen steeds meer landen hun grenzen sloten en zij besloot terug te keren. „Ik ben vertrokken uit Perth. We vlogen met Qatar Airlines via Doha. Ik kwam naast een Duitser te zitten die voortdurend zat te hoesten en te niezen. Ik ben boos geworden en heb om een andere stoel gevraagd. Dat kon niet. We hebben wel mondkapjes gekregen. Het boeide die Duitser allemaal niets. Uiteindelijk is hij op Schiphol zonder enige controle naar buiten gelopen. Het is de gezagvoerder van het toestel die daarover beslist, en die had dat niet nodig gevonden.”

Duizenden schreeuwende reizigers

Vakantiegangers in Marokko hebben angstige uren doorgemaakt. „Wij hebben apocalyptische taferelen gezien”, zeggen Wiet Thijssen en Carola van Iersel. Ze zijn dinsdagavond laat teruggekeerd en vertellen aan het ontbijt, terug in Heerlen, welke toeren ze de afgelopen week hebben moeten uithalen. Thijssen (63): „We hebben een mooie rondreis door Marokko gemaakt. We zouden maandag vanuit Marrakech terugvliegen. We zaten in ons hotel. We hoorden dat vanaf zondag het luchtruim gesloten zou zijn. We zijn toen onmiddellijk naar de luchthaven gegaan. Daar was het één grote chaos met duizenden schreeuwende mensen die allemaal hun tickets wilden omboeken.”

Ze keerden terug naar het hotel en wisten, terwijl de prijzen opliepen van 200 naar 1.200 en 1.800 euro, uiteindelijk via hun laptop twee tickets voor donderdag te kopen. „650 euro.” Vervolgens kregen ze ineens bericht dat ze moesten inchecken voor hun eerder geboekte vlucht op maandag. „Wij naar de luchthaven. We hadden weer hoop. Daar stond een eindeloos lange rij. En aan de balie zegt ineens iemand: uw vlucht is geannuleerd.”

Lees ook een verhaal over het zwaar getroffen Brabantse dorp Erp: ‘Hier in Erp willen we elkaar helpen, maar we kunnen het niet’

Het stel wil niemand de schuld geven, wel was er sprake van een „ontstellend gebrek aan communicatie” van de luchtvaartmaatschappij. Thijssen: „De man achter de balie verwees ons naar de balie van Transavia. Maar daar zat niemand.” Van Iersel (58): „De situatie veranderde van uur tot uur. In Marokko ging ineens alles dicht. De sfeer sloeg om van complete zorgeloosheid naar paranoia. We mochten niet ontbijten in het hotel. We moesten picknicken op onze kamer.” Thijssen: „Wij leken de schuld te krijgen van de crisis.”

Passagiers wachten op het vliegveld van Kuala Lumpur, nadat de Maleisische overheid woensdag aankondigde dat de grenzen gesloten blijven. Foto Lim Huey Ten/Reuters

Het duo durfde er niet meer op te rekenen dat hun geboekte van vlucht van donderdag wél zou vertrekken. Van Iersel: „Je slaapt niet meer. Je denkt maar aan één ding: hoe kom ik terug?” Ze bleven turen op de website van Transavia tot ineens vier vluchten beschikbaar kwamen. Wiet Thijssen: „We hebben als een haas geboekt. Het bleek te gaan om een soort repatriëringsvlucht.” Carola van Iersel: „Er was gebrek aan informatie van de luchtvaartmaatschappij. Anderzijds: petje af voor de medewerkers van Transavia die zich vrijwillig hadden gemeld om ons naar huis te brengen, met gevaar voor eigen gezondheid.”

Niet iedereen lukt het naar Nederland te komen. In Guatemala werkte theatermaker Jordi Möllering (34) de afgelopen anderhalve maand aan een project, toen deze week de regering zware maatregelen nam. Het werk valt grotendeels stil: horeca en grote winkelcentra zijn dicht, de grenzen zijn gesloten. Möllering had een vlucht naar Nederland voor de eerste week van april, maar die is geannuleerd. „Ik mag mijn ticket omboeken. Maar moet het verschil in prijs wel bijbetalen. Dat geld heb ik niet.” Hij wil graag weg. „Ik kan hier niet blijven als straks alles stilvalt. En ik wil bij mijn familie zijn.” Zijn hoop is gevestigd op zijn reisverzekering. Een uur later stuurt hij een bericht: de KLM zet hem maandag op een vlucht vanaf Mexico. „Ze rekenen hiervoor geen kosten, ook al zijn de prijzen nu heel hoog!”

Tien uur rijden van Lima

Ook in Peru zitten Nederlanders klem. Modeontwerper Jasmijn Taken (25) uit Utrecht heeft „een schitterend uitzicht” over zee en beschikt over een dakterras. Maar ze mag het hostel aan de noordelijke kust niet uit. Ze was zeven weken aan het reizen met een vriendin, door Bolivia en Peru, toen ze hoorde dat de grenzen zouden worden gesloten. „We hebben nog geprobeerd een busje te huren maar dat is niet gelukt. En we zitten op tien uur rijden van Lima.” Dus zit ze de komende twee weken vast, binnen, met veertig anderen. „We proberen er het beste van te maken. We leren Spaans. We doen yoga. Ik lees boeken. En kijk Netflix op m’n telefoon.” Ze blijft positief. „Het heeft geen zin om in paniek te raken. In Nederland schijnt het veel erger te zijn. Ik blijf rustig.”