Reportage

Oplichters ‘controleren op corona’

Criminaliteit Criminelen misbruiken het coronavirus om mensen op te lichten. „Ouderen vinden het hartstikke leuk als iemand voor de deur staat.”

Vooral ouderen worden slachtoffer van ‘coronatrucs’. Zij weten signalementen vaak niet zo goed te onthouden.
Vooral ouderen worden slachtoffer van ‘coronatrucs’. Zij weten signalementen vaak niet zo goed te onthouden. Foto Jacob van Essen/HogeNoorden

De eerste berichten kwamen eind februari. Oplichters deden zich voor als ziekenhuispersoneel en belden aan bij een oudere die ze ‘wilden controleren op corona’. Terwijl eentje de vragen stelde, zegt Sybren van der Velden, landelijk projectleider woninginbraken bij de politie, doorzocht de compagnon het huis op waardevolle spullen. „Die gasten zijn hondsbrutaal.”

Na de postbode, de man van het waterbedrijf die de meterstand opneemt, de verdwaalde toerist en de zuster (of broeder) die bloed komt prikken, zijn er nu ook criminelen die corona gebruiken om mensen op te lichten, zegt Van der Velden.

Lees: Goed georganiseerdebloedprikbende trekt door het land

Afgelopen dagen was het paar keer raak in de omgeving van Tilburg. Onbekenden belden aan bij ouderen en vroegen of ze de boodschappen konden doen, omdat het in verband met het coronavirus niet verstandig is om zelf de deur uit te gaan. Die ouderen vinden het hartstikke leuk als iemand voor de deur staat, zegt Van der Velden, ze zijn regelmatig eenzaam, ontzettend goed van vertrouwen en enorm gesteld op een praatje. „De oplichter krijgt een boodschappenlijstje, pinpas en -code mee”, zegt de politieman.

In Tilburg ging het in ieder geval één keer mis, weet hij. „Enkele minuten later miste er 1.000 euro van de rekening” zegt Van der Velden „En die boodschappen worden natuurlijk nooit bezorgd.”

Meer mensen stinken in een ‘coronatruc’, meldt de politie op Twitter. Zo zijn in Noord-Brabant nepcollectanten actief. Zij gaan langs de deuren om zogenaamd geld op te halen voor het Rode Kruis om het coronavirus te bestrijden. In Helmond, Son en Beek en Donk, doken de oplichters op, volgens een politiewoordvoerder. Het Rode Kruis is om verwarring te voorkomen tijdelijk gestopt met het inzetten van straatwervers en collectanten.

En de Consumentenbond waarschuwt voor oplichters die online actief zijn. Ze bieden een app aan die live toont hoe corona zich verspreidt in Nederland, zegt een woordvoerder. Onzin natuurlijk. Zodra die app op je computer staat, word je computer vergrendeld. „Je moet betalen, anders heb je geen toegang tot je computer meer.” Of ze vissen naar bankgegevens, door via de mail te laten weten dat er besmette bankpassen in omloop zijn. via de link kun je een speciale gedesinfecteerde pas regelen. Dan moet je wel eerst je bankgegevens invoeren én je pincode invullen.

Babbeltruc

Ruim duizend keer per jaar wordt er aangifte gedaan van de ‘ babbeltruc’, zegt Van der Velden: het klassieke smoesje waarmee een oplichter zich naar binnen praat, op zoek naar geld of dure spullen. Het is een fractie van het werkelijk aantal, denkt Van der Velden. „Ik weet niet of het vijf keer of tien keer zo vaak voorkomt. Maar dat het er meer zijn, staat vast.”

Met name ouderen worden slachtoffer van oplichters die het coronavirus misbruiken. Volgens de woordvoerder van ouderenbond ANBO komt dat omdat ouderen het meeste binnenzitten en hulp nodig hebben bij de boodschappen. Ook zijn ouderen eerder geneigd te klikken op linkjes die criminelen per mail versturen. Om ouderen weerbaarder te maken verzorgt ANBO workshops waar ze leren zich te weren tegen babbeltrucs (nooit zomaar opendoen, deur op het kettinkje, vragen naar legitimatie).

Waarom ouderen?

Simpel: criminelen weten dat ouderen signalementen vaak niet goed onthouden, zegt Van der Velden. Er zijn daardoor voor de politie minder aanknopingspunten in het onderzoek. En ze zijn minder weerbaar; ze zullen niet snel een gevecht aangaan.

Daarom is het belangrijk op specifieke kenmerken te letten, zegt Van der Velden: knalrode gympen, een grote tatoeage. En nog belangrijker: ziekenhuismedewerkers komen nooit onaangekondigd. Banken sturen geen mailtjes waarin ze om pincodes of andere persoonlijk informatie vragen.

Maar heeft de politie de komende tijd wel de mensen om deze oplichters aan te pakken? Volgens Van der Velden wel. De babbeltruc past in het rijtje van de straatroof en een bankoverval en is high impact crime en krijgt daardoor prioriteit.

De samenleving is klaar met deze truc, zegt Van der Velden. Sommige slachtoffers trekken zich nog verder terug. Ze vertellen niet aan hun familie wat er gebeurd is. „Ze voelen zich nog eenzamer. ”