Na draai Trump komen de VS hun corona-epidemie alsnog onder ogen

Nu Trump de ernst van coronavirus sinds enkele dagen onderkent, gaat er snel breder getest worden. Hoeveel besmettingen telt het land eigenlijk?

President Trump na afloop van zijn persconferentie maandag, waarop hij een veel ernstiger toon aansloeg over het coronavirus dan voorgaande weken.
President Trump na afloop van zijn persconferentie maandag, waarop hij een veel ernstiger toon aansloeg over het coronavirus dan voorgaande weken. Foto Evan Vucci/AP

De Verenigde Staten maken zich op voor een grote bijstelling van de gezondheidsbulletins. Na weken gedraal en gemodder met de tests voor het Covid-19-virus is overheidsdienst CDC er de afgelopen dagen samen met ziekenhuizen en commerciële laboratoria in geslaagd het aantal op te voeren.

En dan nog: tot nu toe werden circa 27.000 tests in de VS uitgevoerd. In Italië is dat bijna vijf keer zoveel, in Zuid-Korea tien keer zoveel. De ruim 5.800 vastgestelde Amerikaanse besmettingsgevallen – al een ruime verdubbeling sinds vrijdag – zullen er deze week snel meer worden. Pas deze week werden tests in alle vijftig staten en het hoofdstedelijk district uitgevoerd. Er zijn nu ook geen staten in de VS meer waar géén besmettingsgevallen zijn geconstateerd. Volgens Amerikaanse media is het aantal doden door het virus dinsdag de honderd gepasseerd. „Het ziet er slecht uit”, had president Trump naar eigen zeggen tegen zijn zoon gezegd.

Zijn regering heeft maandag en dinsdag een reeks maatregelen en aanbevelingen bekendgemaakt tijdens persconferenties in het Witte Huis. Dat zijn maatregelen om het virus te bestrijden: commerciële bedrijven hebben versneld toestemming gekregen om hun eigen tests te gebruiken. Aanbevelingen om de verspreiding tegen te gaan: vermijd groepen van meer dan tien mensen, ga alleen op reis als het beslist noodzakelijk is. Maatregelen om de reuzenklappen op te vangen die de economie krijgt: bedrijven mogen hun belastingaangifte 90 dagen later doen zonder boete of rente, er komt steun voor zwaar getroffen sectoren als de luchtvaart en hotels, en er wordt gedacht over een cheque van 1.000 dollar voor alle Amerikanen – hoewel minister Mnuchin van Financiën er direct bij zei dat „wie een miljoen verdient, geen cheque van de regering hoeft te verwachten”.

Juli of augustus

De ernst van de situatie viel de afgelopen dagen goed af te lezen aan de houding en de woorden van president Trump. In de weken daarvoor deed hij op elke persconferentie en in bijeenkomsten met zijn kiezers nog vooral moeite om de epidemie als onbeduidender voor te stellen dan die eigenlijk was. Hij voorspelde dat het gevaar in april zou zijn geweken, dat de besmettelijkheid en dodelijkheid van het Covid-19-virus niet zo heel veel groter was dan van de normale griep.

Hij zei vrijdag nog tijdens een persconferentie dat hij niet verwachtte dat het land (330 miljoen inwoners) meer dan 5 miljoen test kits nodig zou hebben en dat de overheid „fantastische controle” over het virus had. Op de vraag van een journalist of hij zich in enige mate verantwoordelijk voelde voor het trage op gang komen van het testen na het uitbreken van de crisis, antwoordde Trump: „Nee, ik voel mij in het geheel niet verantwoordelijk.”

Maandag en dinsdag was zijn toon veranderd. In zijn mededelingen stond de gezondheidssituatie centraal. Nadat zijn belangrijkste medische adviseur Anthony Fauci had uitgelegd dat deze week al een „stapsgewijze toename” te zien zal zijn, weersprak Trump dat op geen enkele manier. Hij nam van zijn experts aan dat de epidemie zeker „tot juli of augustus” kan voortwoeden.

Op de vraag van een journalist of de VS aan de vooravond van een recessie staan, zei Trump: „Dat kan gebeuren. Eerst kijken we naar het probleem voor de volksgezondheid. Daarna zul je zien dat de economie weer geweldig opveert.” De andere houding van de president viel ook media op die hem doorgaans als vanzelfsprekend kritiseren. Een commentator van CNN zei dat Trump dinsdag klonk „als de leider die het land nodig heeft”.

Een voormalige medewerker van het Witte Huis wist tijdschrift Vanity Fair maandag te vertellen dat Trump „in de afgelopen 48 uur de omvang van wat gaande is, heeft doorgekregen”. Een van de factoren bij het doorbreken van dit besef zou volgens Amerikaanse media Tucker Carlson zijn, een van de belangrijkste presentatoren van Fox News, de tv-zender die president doorgaans zo welgezind is, dat de meeste presentatoren de afgelopen weken met Trump waren meegegaan in het bagatelliseren van de epidemie. Sterhost Sean Hannity, die al eens bij Trump op het podium stond bij een campagnebijeenkomst, legde de verantwoordelijkheid voor ,,de paniek” bij de politieke tegenstanders van de president en bij de andere media. Carlson was al die weken bij Fox een uitzondering, die zijn kijkers aanspoorde de situatie serieus te nemen.

Deze week bleek dat Carlson op 7 maart een gesprek heeft gehad met de president in diens golfresort in Florida, Mar-a-Lago. In een lang interview met Vanity Fair zei Carlson dinsdag dat hij „een morele verplichting voelde” om Trump te zeggen dat de situatie „echt beroerd” was, „dat we het punt misschien al waren gepasseerd waarop we de boel nog onder controle zouden kunnen krijgen”. In het interview wees Carlson op Trumps vertrouwelingen, onder wie ,,Republikeinse leiders” en ,,senatoren”, die volgens hem ,,vastbesloten waren te doen alsof het niet veel voorstelde”.

Noodwetgeving

Intussen zijn de VS economisch en sociaal in zwaar weer geraakt. De beurskoersen gingen maandag weer hard onderuit. De Dow Jones index zakte met 3.000 punten en de aandelenhandel werd tijdelijk opgeschort. Dinsdag volgde enigszins herstel: de index ging met 1.000 punten omhoog. Sectoren als de horeca en toerisme worden zwaar getroffen. Vrijwel overal zijn restaurants, fastfoodketens en koffietentjes gesloten of overgegaan op afhaalmaaltijden, naar de richtlijnen van de overheid.

In het Huis van Afgevaardigden is een hulppakket goedgekeurd met ruime steun van beide partijen. Deze dagen overlegt de Senaat over de noodwetgeving. Het Witte Huis voert de druk op de onderhandelingen op. ,,Wij willen groot gaan”, zei Trump over de omvang van de financiële stimulans die hij voorstelt. Minister Mnuchin zou de Republikeinen hebben gewaarschuwd dat onderschatting van de situatie kan betekenen dat de werkloosheid oploopt tot 20 procent.

Verschillende gouverneurs, verantwoordelijk voor de coördinatie van de hulpverlening in hun staten, hebben gepleit voor meer capaciteit in de ziekenhuizen. Gouverneur Andrew Cuomo van de staat New York zei dinsdag binnen 45 dagen twee keer zoveel bedden nodig te hebben voor alle Covid-19-gevallen.

In het hele land zijn scholen dicht, zo’n 41 miljoen scholieren zitten thuis. De Amerikaanse voedsel- en warenautoriteit maande dinsdag dat hamsteren onnodig is. Supermarktketens hebben hun openingsuren bekort, in een poging hamsteren te voorkomen.

Lees ook:

Op dinsdag werden in drie staten voorverkiezingen gehouden. Het zullen voorlopig de laatste grootschalige activiteiten in de presidentscampagne zijn geweest, die op 3 november moeten uitmonden in de verkiezingen. De gouverneur van Ohio verbood dinsdag met een beroep op de volksgezondheid de voorverkiezing in zijn staat. Andere staten hebben hun primaries uitgesteld. Een vraag over het doorgaan van de verkiezingen van november wuifde president Trump dinsdag weg.