Gesloten liveblog

Kamer met kabinet in debat over Nederlandse aanpak corona

De Kamer debatteert vandaag met Mark Rutte, en ministers Bruno Bruins (Medische Zorg), Wopke Hoekstra (Financiën, Eric Wiebes (Economische Zaken) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken) over de aanpak van het coronavirus. NRC volgt het debat live. Blijf op de hoogte van alle andere ontwikkelingen over het coronavirus in dit liveblog.

Einde debat

Daarmee is het debat afgerond en sluiten wij dit live-blog af. Dank voor het lezen!

Kamer: bonus voor zorgverleners

Met de steun van alle partijen wordt een motie aangenomen waarin wordt gevraagd zorgverleners van wie extra inzet wordt gevraagd een bonus te verlenen. Voor een motie van PVV en FVD om een totale lockdown van Nederland af te kondigen blijkt geen enkele steun. Behalve de twee partijen steunt niemand dit. Een motie om ziekenhuizen die eerder gesloten zijn te heropenen haalt het ook niet. Denk wilde lokale heffingen voor bedrijven schrappen zolang de crisis duurt, de Kamer verwerpt dat echter. Een motie van GroenLinks en ChristenUnie om ,,de voedselvoorziening voor de allerminsten veilig te stellen” haalt het wel. Ook een SP-motie die de regering oproept om te helpen voorkomen dat een eventueel nieuw vaccin wordt gemonopoliseerd door een bedrijf of een land wordt aangenomen.

Debat geschorst

Het debat is nu voor tien minuten geschorst, omdat er vanavond ook nog gestemd zal worden over de moties. Daarbij zal een bijzondere procedure worden gehanteerd. Niet alle Kamerleden mogen aanwezig zijn in verband met het virus. Daarom zal er per fractie door één of twee leden namens de hele fractie worden gestemd. Collega's Pim van den Dool en Barbara Rijlaarsdam hebben het debat, dat om één uur vanmiddag begon, de hele dag gevolgd. Hun verslag kun je hier lezen.

Kamer krijgt schoonmaakbeurt

Het kabinet heeft zich even teruggetrokken om over de ingediende moties te beraadslagen. Intussen worden alle spreekgestoeltes en de balustrade bij de interruptie-microfoons schoongemaakt.

Kamer wenst Bruins beterschap

Alle Kamerleden hebben in hun tweede termijn beterschapswensen voor minister Bruno Bruins die tijdens het debat onwel werd. VVD’er en partijgenoot Hayke Veldman herinnert aan de woorden van Bruins van afgelopen zondag toen hij de Nederlanders opriep een beetje op elkaar te letten. ,,Bruno let een beetje op jezelf’’, zegt Veldman. Baudet heeft een hoop moties bij zich. Arib uit haar zorg daarover, want Baudet, legt de Kamervoorzitter uit, heeft nog maar twee minuten spreektijd. En ze onderbreekt hem liever niet, vervolgt Arib, omdat daar dan weer online ,,filmpjes” van worden gemaakt, waarmee de indruk wordt gewekt dat Baudet geen spreektijd wordt gegund. Baudet houdt zich uiteindelijk aan de spreektijd.

Meer moties, ergernis over dure mondkapjes

Fractievoorzitter Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren heeft in een motie gevraagd om een noodplan voor de geestelijke gezondheidszorg. De motie is door veel andere oppositiepartijen ondertekend. Jesse Klaver windt zich op over bedrijven die nog tijdens het debat mondkapjes hebben aangeboden, maar dat 6 of 8 euro voor vragen, terwijl de prijs volgens hem normaliter rond de 1 euro ligt. ,,Probeer er geen slaatje uit te slaan'', zegt de GroenLinks-leider. ,,Het kunnen ook jullie ouders zijn.'' Jetten (D66) roept, na negen uur debat, de Kamer op om de volgende keer wat bondiger te zijn. Kamervoorzitter Arib kijkt hem wat raar aan. Niet Jetten, maar zij gaat hier namelijk over.

Tweede termijn begonnen

De tweede termijn is nu begonnen. Wilders bijt de spits af met een motie over de ''lockdown voor heel Nederland'', voor een periode van vier weken. Wat Wilders betreft is een wandeling met de hond in het bos ook niet meer mogelijk, zo antwoordt hij op een vraag van SP'er Hijink. Baudet heeft de motie mede-ondertekend. De rest van de Kamer is minder enthousiast.

Hoekstra: contactloos pinnen uitbreiden

Hoekstra gaat donderdag met de banken praten over onder andere de mogelijkheid om de limiet voor contactloos pinnen te verhogen. Nu is deze 25 euro. Veel mensen zijn huiverig om de toetsen van het pinapparaat aan te raken. Dit moet bij bedragen hoger dan 25 euro. Overigens is de kans op besmetting door pinapparatuur of geld beperkt, zo zei Hoekstra van het RIVM te hebben vernomen,
Hoekstra gaat ook met de banken in gesprek over het tijdelijk versoepelen van de aflossingsregelingen voor hypotheken. Baudet stelt de minister ,,een algemene vraag'': moet de financiering van het klimaatbeleid (,,onzin-zonnenpanelen'') niet gewoon worden stopgezet en gaan naar het in de lucht houden van de economie? Hoekstra: ,,Het kabinet staat te trappelen om met meneer Baudet in gesprek te zijn over het klimaat.'' Maar niet vanavond, middenin deze crisis, maakt de minister met zoveel woorden duidelijk.

Hoekstra: forse schade aan de schatkist

Nu is minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) aan het woord. Hij legt uit dat Nederland ,,in de gelukkige omstandigheid verkeert'' dat het er als land financieel goed voorstaat. Maar ,,omdat er gewoon veel minder economische activiteit is'' zal behalve de economie ook de schatkist uiteindelijk forse schade oplopen. De Tweede Kamer maakt zich zorgen over de Belastingdienst: die moet veel van de nieuwe maatregelen gaan uitvoeren, maar zit in een diepe, organisatorische crisis. Volgens Hoekstra moet de Belastingdienst de extra taken echter aankunnen omdat het om ,,relatief eenvoudige maatregelen'' gaat. Tegelijkertijd, zegt Hoekstra, heeft ook de Belastingdienst last van ,,corona-perikelen'', met mensen die ziek zijn of thuis zijn gaan werken.

Koolmees: nog heel veel te doen

Minister Koolmees (Sociale Zaken, D66) gaat komende donderdag met vakbonden en werkgevers praten, om verder te bespreken hoe alle sociaal-economische steunmaatregelen in de praktijk gaan uitpakken. Maar heel veel details kan hij nog niet geven, ook al komen hier wel vragen over vanuit de Kamer. Dat irriteert de minister enigszins. ,,Als u het niet erg vindt ga ik nu door met de grote lijnen, want er moet echt nog heel veel gebeuren.''

Regeling ondernemers in twee weken uit de grond gestampt

Nu is minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) aan het woord. Hij heeft het over het steunfonds voor ondernemers en zelfstandigen zonder personeel. "Een regeling die normaal gesproken in zeven maanden wordt opgezet, wordt nu in een paar weken uit de grond gestampt", aldus Koolmees. "Uitvoeringstechnisch is het heel ingewikkeld, 80.000 ondernemers hebben zich aangemeld en in potentie gaat het om héél veel zzp'ers."

Wiebes: bedrijven, wees solidair

Wiebes benadrukt dat het een bijzondere tijd is waar solidariteit gevraagd wordt tussen bedrijven. Zo moet bijvoorbeeld een koffietentje in gesprek gaan met verhuurder over het betalen van de huur, stelt de minister.

Jetten vraagt of Wiebes maatregelen wil nemen voor verhuurders van winkelpanden die volledig huur vragen “omdat 90 procent van lonen betaald wordt door overheid.” Wiebes wil eerst het gesprek aangaan en een oproep doen op de morele plicht. Dat is voor Jetten niet genoeg. “Als er winkeliers zijn die vinden dat ze genaaid worden, mail mij, dan ga ik er zelf mee aan de slag.”

Wiebes: “De voedselsector geeft aan dat er ruim voldoende voedsel wordt geproduceerd en ruim voldoende voorraden zijn.” Daarom wil Wiebes hamsteren tegengaan: supermarkten gaan laten zien hoeveel voorraad ze hebben, zodat de consument weet dat er genoeg beschikbaar is.

Debat heropend, "het gaat goed met Bruins"

Het debat is weer heropend. Het gaat volgens Khadija Arib goed met Bruins, hij zit inmiddels thuis.

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) begint nu met het beantwoorden van vragen. "De gezondheid staat voorop, maar het is toch even nodig om het over de economie te hebben." Hij begint gelijk over zijn "onhandige uitlating" over zzp'ers. Afgelopen weekend in WNL op Zondag stelde hij dat zzp'ers zelf het risico hebben genomen op lagere inkomsten. Hij benadrukt nogmaals dat ook dit steunpakket is bedoeld voor zzp'ers.

Bruins keert niet terug in de Kamer

Minister Bruins keert niet meer terug in de Kamer. Hij gaat naar huis om uit te rusten, laat hij weten op Twitter. "Ik had last van een flauwte door oververmoeidheid en intensieve weken", schrijft hij. "Inmiddels gaat het weer beter."

Het debat gaat waarschijnlijk wel verder, ministers Wopke Hoekstra (Financiën), Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en Eric Wiebes (Economische Zaken) zijn nog niet aan het woord geweest.

Twitter avatar bruno_bruins Bruno Bruins Dank voor al jullie steun voor zojuist. Ik had last van een flauwte door oververmoeidheid en intensieve weken. Inmiddels gaat het weer beter. Ik ga nu naar huis om vanavond uit te rusten, zodat ik morgen weer aan de slag kan om de #coronacrisis zo goed mogelijk te bestrijden.

Bruins valt flauw, debat geschorst

Minister Bruins is achter het spreekgestoelte flauwgevallen. Hij werd door ministers Koolmees en Wiebes overeind geholpen liep daarna zelf de plenaire zaal uit. Geschrokken Kamerleden verzamelden zich rond Kamervoorzitter Khadija Arib, die besluit het debat te schorsen tot kwart over acht.

Bruins wordt achter de schermen wel ondersteund bij het lopen. Hij is naar het ledenrestaurant gebracht, een afgesloten gedeelte in het Kamergebouw. Er zijn daar maaltijden binnengebracht.

Kabinet gaat mondkapjes vorderen

Rutte is klaar met zijn beantwoording, minister Bruno Bruins (Medische Zorg) is nu aan de beurt. Het is een "gevecht" om de Nederlandse zorg van voldoende middelen zoals mondkapjes te voorzien. Er is een strijd met andere landen en er is sprake van bedreigingen en fraude, aldus Bruins.

Het is wel gelukt om vandaag 140.000 mondkapjes te regelen. Binnenkort zouden er "enkele miljoenen" mondkapjes beschikbaar komen, maar hij houdt veel slagen om de arm: "Ik wil niet meer beloven dan waargemaakt kan worden." Bruins wil ook bekijken of er simpele katoenen kapjes gemaakt kunnen worden in Nederland.

Bruins stelt na aandringen van Maarten Hijink (SP) en Jesse Klaver (GroenLinks) dat er ook mondkapjes van bedrijven gevorderd gaan worden. Eigenlijk wilde hij liever dat bedrijven die kapjes vrijwillig zouden leveren, maar hij besluit op aandringen de kapjes toch te gaan vorderen. Volgens Bruins is de voorraad ook bij bedrijven klein.

Er zijn ook zorgen binnen de Kamer over trucks met mondkapjes die bij de Duitse en Franse grens worden tegengehouden. "Dat kan niet", stelt Bruins.

Volgende week duidelijkheid over nieuwe maatregelen

Rutte denkt volgende week te weten of er extra maatregelen nodig zijn. Hij kan niet vooraf zeggen op basis waarvan dat wordt bepaald. "Het kan zijn dat in een bepaald deel van het land, waar we dat nu nog niet verwachten, het ineens uit de hand loopt. Dan moet je ook extra maatregelen nemen." Hij belooft Jetten en Klaver wel vaker uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden genomen.

Klaver wil dat het RIVM met universiteiten gaat samenwerken om zo goed mogelijke data te verzamelen om de epidemie in kaart te brengen. Rutte belooft te kijken "of daar wat van te brouwen valt".

Is beleid wel of niet in lijn met WHO?

Ook Esther Ouwehand wil weten: is het Nederlands beleid in lijn met de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie? Het WHO stelt vandaag in het AD dat het beleid van Nederland onverstandig is, omdat inzetten op groepsimmuniteit niet werkt. “Het lijkt me niet de bedoeling dat de WHO het Nederlandse beleid in de krant op de schop neemt.” Rutte herhaalt dat groepsimmuniteit geen doel van het beleid is. “Wij werken op basis van advies van het RIVM dat in lijn is met het WHO.” Ouwehand betwijfelt dat, Rutte belooft uit te zoeken hoe de relatie tussen het RIVM en de WHO momenteel geregeld is.

Kees van der Staaij (SGP) is zet als eerste vraagtekens bij te strenge maatregelen die vrijheid beperken: “Daar zit ook een prijs aan.” Zo noemt Van der Staaij dat in ouderenzorg deuren helemaal sluiten. “Is dat op basis van een risicoanalyse?” Hij wil niet dat “automatisch te strenge keuzes” worden gemaakt. Rutte noemt het nemen van al deze maatregelen een “tere balans”.

Podcast: het Binnenhof in coronatijden

Hoe maakt NRC de krant in deze crisistijd? Hoe functioneert de Tweede Kamer? En wat valt op aan de optredens van Rutte? Luister de NRC-podcast Haagse Zaken.

"We hadden het hier toch over stikstof, is dit een nachtmerrie?

Lodewijk Asscher (PVDA) vraagt Rutte over berekeningen die wijzen op 50.000 doden in Nederland: of de premier wil bevestigen dat er alles aan wordt gedaan om dat te voorkomen. "Alles", bevestigt Rutte, die stelt dat hij zich soms in zijn arm moet knijpen. "Het gaat zo snel, ik denk regelmatig: waar zijn we nu weer in terechtgekomen? We hadden het hier toch over stikstof en PFAS? Is dit een nachtmerrie?"

Jesse Klaver wil dat Rutte niet alleen nadenkt over maatregelen die door experts worden aangeraden. "De premier moet ook de samenleving rustig houden." Hij wijst onder meer op Duitsers die in Nederland komen shoppen omdat hier de winkels nog open zijn.

Maarten Hijink (SP) wil weten in hoeverre het beleid van Nederland nog overeenkomt met de adviezen van de WHO. Die raden af om in te zetten op de groepsimmuniteit. Hij vraagt: had Rutte dat woord beter niet kunnen noemen? "Het is nogal een arrogante actie om me op te dringen in de huiskamers van Nederlanders", stelt Rutte over zijn speech van maandag. "Dan vind ik dat je ook compleet moet zijn. Groepsimmuniteit is geen doel van het beleid, maar wel een gevolg."

Wilders: Bescherm mensen maximaal, beperk de bewegingen nog meer

Geert Wilders pleit voor een lockdown: "De premier zegt dat hij pas wil opschalen als de intensive care het niet meer aankan. Kortom: er moeten eerst nog meer mensen ziek worden en aan de beademing ligt." Wilders wil dat mensen "maximaal worden beschermd" om het virus niet te krijgen. "Dat doe je door de bewegingen van mensen nog meer te beperken."

Rutte vraagt Wilders: "Wanneer stop je er dan weer mee? Dan kun je er alleen mee stoppen als er een vaccin is omdat het virus door de wereld blijft gaan. De illusie dat als we vier weken met z'n allen thuis gaan zitten en het dan over is, is niet de realiteit."

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning 'U zegt dat op een kruispunt eerst duizend doden moeten vallen voordat u daar stoplichten neerzet', Wilders in #coronadebat. Rutte: 'Je kunt extra maatregelen nemen. Die kun je nemen als de aantallen te veel oplopen.'

Baudet stelt voor om drastische maatregelen te nemen en dan later af te schalen, in plaats van de maatregelen nu steeds iets op te schalen. "Dan loop je steeds achter de feiten aan", aldus Baudet. Rutte stelt dat het juist van belang is om extra maatregelen achter de hand te houden als het verder oploopt.

Rutte: groepsimmuniteit is geen doel

Rutte legt nu uit wat hij bedoelde met de groepsimmuniteit. Dat is geen doel van de maatregelen, benadrukt hij, want dat kan alleen met hulp van een vaccin. "Maar het helpt wel." Hoe die groepsimmuniteit dan precies werkt, weet Rutte niet. Daar wordt nu onderzoek naar gedaan.

Het doel van de maatregelen is om te voorkomen dat de intensive care overstroomt. Dat wijkt niet veel af van andere landen, stelt Rutte. Hij benadrukt dat Nederland een stevig pakket aan maatregelen heeft genomen: "Het is stil op straat." Een lockdown sluit hij niet uit, als de druk op de ziekenhuizen toch te groot wordt, maar alleen voor korte tijd. "Een lockdown betekent: niemand meer op straat. Dat doet eigenlijk niemand, misschien alleen in delen van Italië en Spanje." Die landen deden dat omdat de druk op de intensive cares te groot werd, maar dat is in Nederland nog niet het geval.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning 'Het kan zijn dat je later andere maatregelen moet nemen', zegt @MinPres in #coronadebat. 'En dan zal de heer Baudet zeggen zie je wel'

Rutte benadrukt dat de scholen niet dichtgingen vanwege wetenschappelijke adviezen: "Dan hadden ze open kunnen blijven. Ik had kunnen zeggen: dit is het wetenschappelijk bewijs, we houden de scholen open. Maar we leven in een democratie, en heel veel partijen wilden een sluiting van de scholen."

Rutte roept op: houd je aan de voorschriften

Het debat is weer begonnen, Rutte begint met een inleiding op zijn antwoorden. Hij komt nog even terug op de applausactie voor de zorgverleners van gisteravond. Dat was ook voor alle andere cruciale beroepen, aldus Rutte. Hij prijst ook Nederlanders die vrijwillig helpen door bijvoorbeeld boodschappen te doen. Hij roept iedereen op zich aan de voorschriften te houden, zoals vaak handen wassen, in de elleboog niezen en anderhalve meter afstand houden.

Overigens houden de Kamerleden zich ook aan die voorschriften, verzekerde Kamervoorzitter Khadija Arib. Ze benadrukte dat de Kamer goed wordt schoongemaakt en dat er ook veel ontsmettingspompjes staan. “Ik wil iedereen geruststellen dat wij ons aan de regels houden.”

Debat geschorst tot 17 uur

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) dankt Rutte voor een “eerlijke en indrukwekkende speech” en de passende maatregelen van het kabinet. Maar hij wil een betere communicatie vanuit de overheid. “Zoals hoe de honderd-mensen-norm gehanteerd moet worden.”

Segers roept het kabinet op om daarnaast contact te zoeken met kwetsbare groepen, zoals mensen in de gehandicaptenzorg, daklozen en vluchtelingen. Initiatieven van burgers worden door Segers geprezen en hij wil dat het kabinet het voortouw neemt om deze initiatieven samen te brengen. “Zorg dat dit soort platforms de wind in de zeilen krijgt.”

Het debat is tot 17 uur geschorst. Dan worden de vragen door Mark Rutte en de ministers beantwoord.

"Zorg dat mensen niet alleen sterven"

Wybren van Haga uit zijn zorgen over het kleine aantal testen dat gedaan wordt en het aantal ziekenhuisbedden dat beschikbaar is. Daarvoor wil hij meer duidelijkheid van het kabinet. De aangekondigde economische maatregelen steunt Van Haga. “Goed begin om ondernemers te helpen, complimenten voor de omvang en de snelheid.”

Henk Krol (50PLUS) richt zich vooral op de situatie in verpleeghuizen en thuiszorg. Zo wil hij weten hoe die zorg doorgang kan vinden de komende tijd en of er meer beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes, beschikbaar gemaakt moeten worden. Hij opperde daarvoor de eventuele nationalisatie van bedrijven die deze middelen produceren. Over de economische maatregelen sprak Krol zijn steun uit.

Femke-Merel van Kooten Arissen maakt zich zorgen over hulpverleners die moeten doorwerken, ook als ze lichte klachten hebben. Ze wil duidelijkere richtlijnen.

Kees van der Staaij (SGP) komt nog even terug op de groepsimmuniteit - had het kabinet andere maatregelen genomen als we de groepsimmuniteit wegdenken? Hij realiseert zich dat veel mensen hoe dan ook besmet zullen raken en dat daardoor ook mensen zullen overlijden. Van der Staaij hoopt dat mensen dan niet alleen sterven. Dat gebeurde wel op de overvolle intensive cares in Italië.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Kees van der Staaij (SGP): ‘Hoe komt het dat er in het land inmiddels makkelijker aan wiet te komen is dan aan eieren? Stellen we wel de juiste prioriteiten?’ #coronavirus

Baudet: geen tijd om makkelijk punten te scoren

"Dit is geen tijd van makkelijk punten scoren", stelt Thierry Baudet (FVD). Hij begint daarom met een opsomming van maatregelen die hij goed vindt: hij komt niet verder dan het steunpakket dat gisteren werd gepresenteerd.

Baudet hekelt de uitspraken van Jaap van Dissel van het RIVM, die in Nieuwsuur zei dat het virus moet rondgaan onder het gezonde deel van de bevolking om groepsimmuniteit te creëren. Nu zegt Van Dissel dat groepsimmuniteit niet het doel is van het beleid, dus wil Baudet weten: wat is er veranderd? "Zeg het gewoon als het beleid is omgegooid. Erken dat het een fout was."

Volgens Baudet is het daarom noodzakelijk om een lockdown in te stellen, "anders is het dweilen met de kraan open". Hij wijst naar onder meer Singapore en Zuid-Korea, waar het virus met zulke maatregelen "succesvol onder controle is gebracht". Baudet denkt dat het virus kan uitsterven als alle mensen die besmet zijn worden geïsoleerd. Segers (ChristenUnie) en Jetten (D66) stellen dat dat onmogelijk is: ook in Singapore en China lijkt het virus weer terug te komen, stellen zij.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Zojuist zei Segers (CU) tegen Baudet (FVD) dat nieuwe virusbesmettingen in China, Singapore en Hongkong zijn vastgesteld. Dat is inderdaad wat The Economist vanochtend schreef https://t.co/lBoVEJJOkp

Volgens Jetten kan Baudet ook niet garanderen dat het virus daadwerkelijk gecontroleerd kan worden zonder vaccin, ook niet met een lockdown. Baudet stelt dat die lockdown alleen voor een korte tijd hoeft, omdat het straks beter weer wordt - daar kunnen virussen niet goed tegen, stelt hij. Dan kun je de maatregelen langzaam afbouwen.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse De zekerheid die Baudet in zijn speech heeft, hebben virologen over COVID-19 niet. Niet dat het 'verdwijnt', niet dat warmer weer het virus bestrijdt, niet dat lockdown werkt en houdbaar is.

Asscher: Rutte maakte communicatiefout

Lodewijk Asscher (PVDA) verdedigt Rutte. Volgens Asscher is het doel van het kabinet “maximale beheersing” van het virus en is na de speech van Rutte maandagavond onenigheid ontstaan over groepsimmuniteit. “Een communicatiefout, dat kan gebeuren.”

Daarop volgt een fel debat met Thierry Baudet, die denkt dat het geen communicatiefout was van Rutte. “Nadat wij allemaal sommetjes hebben gemaakt, bleek dat er tienduizenden, misschien wel honderdduizenden mensen dood zouden gaan. Toen heeft hij het omgegooid.” Asscher denkt dat het anders zit, maar wil dat wel van Rutte bevestigd hebben. “Anders hebben we een probleem.”

Volgens Asscher is het beleid van de regering “in lijn met de rest van Europa”, maar moet het kabinet duidelijker zijn over het beleid. Ook wil Asscher meer duidelijkheid over wat wel en niet kan in de sociale omgang, zoals het buitenspelen van kinderen. Asscher steunde ook de economische maatregelen. Maar hij wil dat er ook maatregelen komen voor oproepkrachten, mensen met flexcontracten, daklozen en mensen afhankelijk van de voedselbank. “Dan wordt er niemand achtergelaten.”

"Kabinet moet regels duidelijker communiceren"

Hayke Veldman (VVD) staat achter het beleid van het kabinet. Hij stelt dat alle strategieën weerstand op zullen roepen, maar een totale lockdown is niet wenselijk, hoe aantrekkelijk het ook klinkt. Wel vindt Veldman dat het beleid regelmatig heroverwogen moet worden.

De VVD'er is wel kritisch op de communicatie van het kabinet. Hij ziet verbetering sinds vorige week, maar vindt dat het kabinet de maatregelen nog duidelijker moet communiceren. Bijvoorbeeld dat mensen minimaal anderhalve meter afstand moeten houden - dat is niet duidelijk genoeg, vindt Hijink.

SP: geef zzp'ers minimumloon

Maarten Hijink (SP) vraagt zich af of er voldoende steun is voor de strategie van het kabinet. Hij stelt dat groepsimmuniteit veel vragen oproept in binnen- en buitenland. Ook wil hij meer weten over de gevolgen van deze strategie. “Hoe ziet beheerste verspreiding eruit als vele miljoenen mensen het virus hebben?”

Hijink is blij met het steunpakket dat het kabinet gisteren presenteerde. Maar Hijink wil dat het kabinet meer doet voor zzp’ers: die kunnen financiële steun krijgen tot bijstandsniveau, maar Hijink wil dat graag verhogen tot het minimumloon. Ook wil hij dat in het hele land geen water, gas en elektra kan worden afgesloten en dat niemand uit zijn of haar huis gezet kan worden.

Heerma: Wat kunnen we tegen de kwaadwillende burger doen?

Ook Pieter Heerma (CDA) wil van Rutte weten wat het verschil tussen het beleid in Nederland en dat in het buitenland nu precies is. "Je hoort daar veel verschillende verhalen over, terwijl Jaap van Dissel van het RIVM niet zoveel verschillen ziet. Hoe zit dat precies?" Heerma wil ook dat het kabinet meer doet om de benodigde materialen binnen te halen, van mondkapjes tot testkits.

Ook maakt Heerma zich zorgen om burgers die zich niet aan de voorschriften houden. "Wat kunnen we doen tegen burgers van kwade wil en zo anderen in gevaar brengen?" Ook mist Heerma het Coronajournaal - waar eerder heel de Kamer voor heeft gepleit. Dat zou dagelijks op tv moeten komen om burgers op de hoogte te stellen. Ook Jetten (D66) vroeg zich af of dat journaal er nog komt.

Tunahan Kuzu (Denk) zet vraagtekens bij de keuze voor de aanpak van groepsimmuniteit en waarom andere Europese landen verdergaande maatregelen nemen. Over de gister aangekondigde economische maatregelen wil Kuzu weten waarom die nog niet af zijn en hoe uitvoerbaar ze zijn.

Ook sociale afstand in de Tweede Kamer

De Tweede Kamer vergadert anders dan op normale dagen. Sociale afstand is de regel. Iedere fractie mag maximaal twee mensen afvaardigen. In veel gevallen hebben partijen gekozen voor een fractievoorzitter en een Kamerlid met de portefeuille Zorg. Die zitten normaal naast elkaar in de Kamerbankjes, tijdens de vergadering van woensdag zitten ze achter elkaar. In de Kamer hebben zich wel meer dan 76 Kamerleden moeten melden om het quorum te halen, die is nodig om te kunnen vergaderen en stemmen.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Het is koud op de publieke tribune bij het #coronadebat. Dat heb je als er zo weinig mensen zijn 🥶

Ook in Vak K, bestemd voor het kabinet, zitten de bewindspersonen niet naast elkaar. Tussen de aanwezige ministers – premier Mark Rutte, Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66), Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD), Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) en Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) – staan lege stoelen. Voor Vak K zitten de stenografen, zij zijn van plek gewisseld om wat verder van de bewindspersonen af te zitten. Normaal zitten ze vlak voor ze, nu zitten ze en profil.

Ook de griffier van de Tweede Kamer, Simone Roos, zit niet op haar vaste plek naast Kamervoorzitter Khadija Arib, maar schuin achter haar.

De publieke tribune is gesloten voor bezoekers. Aanwezige journalisten zitten niet naast vlak naast elkaar, maar laten lege stoelen vrij tussen ze in. Op de patatbalie, de eerste verdieping van het gebouw waar pers en politiek elkaar treffen, zijn zwarte linten gespannen waarachter pers zich moet verzamelen. Daarvoor staat één microfoon, waar bewindspersonen en Kamerleden achter plaats kunnen nemen.

Fotografen en cameramensen mogen niet, zoals gewoonlijk, fotograferen vanaf de wandelgang achter de Kamer of in de plenaire zaal. Foto’s en beelden mogen alleen vanaf de publieke tribune gemaakt worden. NRC-fotograaf David van Dam noemt de maatregelen "iets te rigoureus". "In de wandelgang staan we ver af van Kamerleden. En in de zaal kunnen we ook afspraken maken over dat we meer dan twee meter van de Kamervoorzitter en Vak K afstaan." Fotografen hebben er een klacht over ingediend bij de afdeling voorlichting van de Tweede Kamer.

Jetten: hoe verschilt het beleid van Nederland met het buitenland?

Ook D66-fractievoorzitter Rob Jetten heeft vragen over de strategie van groepsimmuniteit van Rutte. Volgens Jetten heeft de premier daarmee onrust gewekt, omdat hij accepteert dat veel mensen door het virus besmet worden. Dat lijkt een andere strategie dan die in het buitenland wordt gehanteerd, aldus Jetten. Hij vraagt Rutte nogmaals uit te leggen waarom voor deze aanpak is gekozen. Jetten wil ook weten hoe de Nederlandse maatregelen precies verschillen met de maatregelen in het buitenland.

Jetten keert zich tegen Baudet en Wilders, die een totale lockdown willen. Dat klinkt goed, stelt Jetten, maar er zijn in Nederland al “vergaande” maatregelen getroffen. “Het beeld dat andere landen veel verder gaan is verkeerd.”

Jetten stelt dat ernstiger onderwerp voor debat niet denkbaar is. “Het gaat over leven en dood.” Maar hij benadrukt de saamhorigheid. “We staan voor één doel. Samen overleven. Met de nadruk op samen. Nederlanders staan eendrachtig tegenover deze crisis en de overheid staat naast hen.”

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool D66-fractievoorzitter Rob Jetten in Kamerdebat: "Het ontkennen van wetenschappelijke onzekerheid is het ontkennen van de aard van de wetenschap zelf." #coronavirus

Klaver: woorden van Rutte leidden ook tot onrust

Net als Geert Wilders pleit Thierry Baudet voor een totale lockdown. “Hoe eerder je het doet, hoe minder slachtoffers je hebt. Men loopt achter de feiten aan.” Baudet kondigt vast aan een motie te zullen indienen om een lockdown af te dwingen, en vraagt aan Klaver om zijn motie te steunen.

Klaver verdedigt het beleid van het kabinet. “Mijn probleem met de vraagstelling is dat net lijkt alsof doel is van kabinet dat mensen ziek worden. Het virus is er en hoe kunnen we het zo goed mogelijk isoleren. Het is niet een perfecte strategie maar wel een die werkt en kans op weinig slachtoffers.” Wel stelt Klaver dat de woorden van Rutte ook tot onrust hebben geleid. Rutte stelde dat het beleid moet leiden tot 'groepsimmuniteit', maar dat lijkt op korte termijn moeilijk haalbaar. "Maar het RIVM heeft vanmorgen duidelijk gezegd dat groepsimmuniteit niet het einddoel is", aldus Klaver.

Lees ook: Nog vijftien mensen in Nederland overleden door coronavirus, totaal nu 58

Klaver: voor altijd duidelijk wat de cruciale beroepen zijn

GroenLinks-leider Jesse Klaver spreekt zijn steun uit voor de aanpak van het kabinet tot nu toe. De toespraak van premier Rutte was „precies waar het land op zat te wachten", zei Klaver. Hij zegt dat de crisis „ten diepste laat zien wie wij als mensen zijn". Volgens Klaver ziet iedereen het belang van „solidariteit, van gezamenlijk verantwoordelijkheid”. De GroenLinks-fractievoorzitter zegt dat het „voor eens en altijd is duidelijk wat de cruciale beroepen in onze samenleving zijn”, verwijzend naar de medewerkers in de zorg. „Het applaus gisteravond vond ik ontroerend maar ook pijnlijk. De mensen voor wie wij klapten waren altijd al het kloppend hart van de samenleving. Die erkenning moeten we ze ook geven als deze crisis voorbij is.”

Als PVV-leider Wilders Klaver vraagt waarom hij niet voor een totale lockdown pleit zegt de GroenLinks-leider dat hij die oplossing van Wilders van “intellectuele luiheid” vindt getuigen. “We hebben geen idee hoe lang dat zou duren.” De suggestie dat het kabinet bewust mensen wil besmetten met het coronavirus noemt hij “onwaar, onwijs en onwaardig”. Klaver zegt dat alle partijen hetzelfde doel moeten hebben, namelijk stapsgewijs proberen het aantal mensen dat het virus krijgt te beperken. Hij sluit niet uit dat een lockdown op termijn nodig is.

Partij voor de Dieren: gebruik 'groepsimmuniteit' was onhandig

Het coronavirus is onder ons, daarover moeten we eerlijk zijn, zegt fractievoorzitter Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren. De crisis zorgt voor „gemengde gevoelens", ziet Ouwehand: van angst en hamstergedrag tot solidariteit en gemeenschapszin. Ze prijst de inspanningen van het kabinet. „Het vergt nogal wat om leiding te geven aan een land waar hoop en onzekerheid elkaar afwisselen.”

Dat Rutte in zijn toespraak de term 'groepsimmuniteit' gebruikte was wat „onhandig", zegt Ouwehand. „Veel mensen zijn bang geworden, er is internationaal veel kritiek over ons uitgestort”. Ouwehand wil van Rutte vandaag horen dat 'groepsimmuniteit' „niet de strategie van het kabinet is". Over het economische steunpakket vraagt Ouwehand zich af of zzp'ers niet gecompenseerd kunnen worden tot het minimumloon in plaats van het sociaal minimum. Ze noemt compensatie tot het sociaal minimum „mager”.

Kritiek op 'jaloersmakende stelligheid' van Wilders

Wilders krijgt bij het slot van zijn betoog veel interrupties over de „jaloersmakende stelligheid” waarmee hij zegt dat een volledige lockdown de enige oplossing is voor deze crisis. PvdA-leider Lodewijk Asscher vraagt Wilders of die oplossing niet net zo goed een experiment is. Rob Jetten (D66) roept Wilders verder op geen „politiek met een kleine P” te bedrijven. Volgens hem is het nodig dat alle politieke partijen deze crisis „gezamenlijk het hoofd bieden".

Wilders blijft erbij dat hij niet wil tekenen voor de aanpak van het kabinet en roept de regering op „af te stappen van het idee van groepsimmuniteit.”

Wilders: kabinet experimenteert met mensen

PVV-leider Geert Wilders begint het debat met te zeggen dat Nederland in „een diepe crisis” is. Volgens hem heeft het kabinet „te laat en veel te laks gereageerd". Hij heeft felle kritiek dat Rutte en het kabinet ervoor kiest het coronavirus onder de bevolking te laten rondgaan om groepsimmuniteit op te bouwen. Volgens Wilders zal deze aanpak leiden tot veel extra zieken en doden. Hij beschuldigt Rutte van „een experiment met mensen" wat „catastrofaal" kan worden. „We gaan toch niet experimenteren met mensen? Hoe durft de premier ervoor te kiezen om miljoenen Nederlanders onnodig corona te laten krijgen?”

VVD-Kamerlid Hayke Veldman vindt dat Wilders aan „angst zaaien” doet en noemt het „bijzonder kwalijk” dat de PVV-leider suggereert dat het kabinet mensen bewust ziek wil maken. Wilders wil „een totale lockdown” van de samenleving om een verdere stijging van het aantal besmettingen te voorkomen. De PVV-leider zegt dat veel andere Europese landen dit al doen en noemt Nederland „de gekke Henkie van Europa". ChristenUnie-fractievoorzittert Gert-Jan Segers vindt dat Wilders het debat niet moet overschreeuwen „met bittere verwijten”. Wilders eindigt daarop met één positieve noot: dat het economische hulppaket dat gisteren werd aangekondigd „ruimhartig” is.

Kamervoorzitter Khadija Arib opende het debat door te zeggen dat het parlement dit voert in „een uitzonderlijk moeilijke tijd". Juist omdat het coronavirus de samenleving zo bezig houdt is het belangrijk om dit debat vandaag te voeren, aldus Arib.

Het debat begint om 13 uur

Het is het eerste én het laatste Kamerdebat van deze week: het debat over het coronavirus. Premier Mark Rutte zal met ministers Bruno Bruins (Medische Zorg), Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken) het beleid rond het coronavirus moeten aanpakken.

Er lijkt in de Kamer weinig controverse over het grote steunpakket voor ondernemers. Er zijn meer vragen over de aanpak om de uitbraak van het virus te bestrijden: wijkt dat niet te veel af van andere landen, zoals Spanje en Frankrijk? Gaan de maatregelen wel ver genoeg? Met name Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet (FVD) zijn kritisch.

De sprekerslijst ziet er als volgt uit: