Kakofonie bij ECB zorgt voor extra stress over Italië

Staatsleningen De rente op Italiaanse staatsschuld liep woensdag op door nieuwe twijfel over de rol van de ECB als redder van landen in nood.

European Central Bank (ECB) President Christine Lagarde.
European Central Bank (ECB) President Christine Lagarde. Foto Kai Pfaffenbach

Openlijke onenigheid binnen het bestuur van de Europese Centrale Bank over het monetaire antwoord op de coronacrisis heeft woensdag de spanning op de markt voor staatsleningen verergerd. De druk op de ECB om de leenkosten van met name Italië te drukken neemt toe.

De rentes op staatsleningen van alle westerse landen liepen vanaf dinsdag toch al op, onder meer omdat beleggers zich zorgen beginnen te maken over de enorme uitgaven die overheden beloven om de economie draaiende te houden. De Amerikaanse en Britse tienjarige rentes stegen met 0,2 respectievelijk 0,3 procentpunt. De Nederlandse rente steeg van minus 0,2 procent naar vlak boven de nul – voor het eerst sinds mei 2019 staat de Nederlandse rente positief.

Het Oostenrijkse ECB-bestuurslid Robert Holzmann duwde de rente van vooral Italië omhoog met een een interview met de krant Der Standard. Holzmann zei dat het monetair beleid „zijn grenzen heeft bereikt”. Dat werd door beleggers geïnterpreteerd als signaal dat de ECB het schuldbeladen, zwaar door het coronavirus getroffen Italië niet uit de brand zal helpen. Het verschil in rente tussen Italië en Duitsland – dé stressindicator tijdens de eurocrisis – schoot de hoogte in, van 2,8 naar 3,2 procentpunt.

Deze ‘spread’ was al opgelopen door de zeer onhandige opmerking vorige week van ECB-baas Christine Lagarde. Lagarde zei dat de ECB er „niet is om spreads te dichten”. Daarmee zaaide ze fundamentele twijfel over de rol van de ECB als redder in nood van de eurozone. Haar voorganger, Mario Draghi, had de ECB in 2012 als euroredder gepositioneerd met de belofte „al het nodige” (whatever it takes) te doen om de euro te redden.

Lees ook: Lagarde speelt middenin de crisis met vuur

Na Holzmanns interview volgde woensdag een damage control-operatie: de ECB stuurde een persbericht met daarin de verzekering dat zij zo nodig „al haar maatregelen zal aanpassen”. En journalisten werden gewezen op een interview dat ECB-directielid Isabel Schnabel net had gegeven aan weekblad Die Zeit. Zij liet zich in gelijke zin uit. Dat drukte de Italiaanse spread weer een beetje.

Aan het einde van de middag viel de Italiaanse spread opeens verder, naar zo’n 2,5 procentpunt, na een bericht van persbureau Bloomberg. Daarin stond dat EU-leiders vorige week hadden gesproken over activering van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), een noodfonds van de 19 eurolanden. Als het ESM wordt gebruikt om Italië te steunen, dan zou dat het ook voor de ECB makkelijker te maken om Italië gericht te helpen met de opkoop van staatsschuld. De gebruikelijke strenge condities voor ESM-steun zouden in deze coronacrisis moeten wijken. Volgens Bloomberg zei premier Mark Rutte (VVD) tijdens het EU-overleg dat de Tweede Kamer zo’n rol van het ESM niet zomaar zal accepteren.