Opinie

Kabinet biedt burger en bedrijf miljarden én vertrouwen in crisis

Noodpakket corona

Commentaar

De overheid doet dezer dagen waar de overheid in essentie voor is opgericht: de samenleving zo goed mogelijk ondersteunen als die door rampspoed wordt getroffen. En de burger beschermen tegen de gevolgen van, in dit geval, een wereldwijd virus dat slachtoffers maakt en ingedamd dient te worden.

Dat beeld beklijft na de tweede avond op rij dat het kabinet zich rechtstreeks tot de bevolking richt. Maandagavond was het premier Mark Rutte die de bevolking in rustige en toch ferme woorden de ernst van de situatie duidelijk maakte en de bewustwording over het virus vergrootte. Zijn boodschap: wees alert, mijd contact, en houd er rekening mee dat dit lang kan duren.

Dinsdagavond volgde het economisch motorblok van het kabinet (de ministers Hoekstra van Financiën, Wiebes van Economische Zaken en Koolmees van Sociale Zaken) om werknemers én werkgevers met miljarden te hulp te schieten in de coronacrisis. Sober, doelmatig, en zonder oog voor politiek gewin (of verlies) kondigde het trio een breed pakket aan steunmaatregelen aan.

De centrale boodschap: we laten jullie niet alleen, wij zijn er voor jullie, net zo lang en met zoveel geld als er nodig is. De aangekondigde maatregelen, maandelijks miljarden aan steun, ondersteunen precies die werknemers en bedrijven die het nu moeilijk hebben. Ze beschermen banen en inkomens, en pogen de gevolgen van de crisis voor mkb-ondernemers, het grootbedrijf én zzp’ers op te vangen.

De maatregelen zijn erop gericht om de schade van de abrupt stilgevallen economie op te vangen. Zo zijn er maatregelen voor bedrijven zodat die hun personeel kunnen doorbetalen, kunnen zelfstandigen met te weinig inkomsten zonder al te veel gedoe inkomensondersteuning krijgen en maken versoepelde belastingregels (uitstel, geen boetes) en extra kredietmogelijkheden het voor bedrijven makkelijker om de komende periode te overleven.

Verheugend is dat direct over de uitvoerbaarheid van de maatregelen is nagedacht. Een lopende regeling voor werktijdverkorting van Sociale Zaken was door de vele tienduizenden aanvragen dusdanig overbelast geraakt, dat per direct een nieuw noodloket is geopend. Controle vooraf en administratieve lasten zijn tot een minimum beperkt om de beoogde werking van regelingen niet te verstoren. Dat kan, bij gebleken keurig gebruik door burgers en bedrijven, een interessante les voor toekomstige beleidswijzigingen opleveren.

Een overheid als de Nederlandse kan met gezag en vertrouwen een dergelijk noodpakket presenteren. Dankzij het zuinige beleid van de afgelopen jaren staan de overheidsfinanciën er zeer goed voor en is de staatsschuld gezakt tot minder dan 50 procent van het bruto binnenlands product. Dat biedt vele tientallen miljarden ruimte voor tijden van nood. Prudent begrotingsbeleid betaalt zich hier uit.

Het pakket van dinsdagavond oogt solide voor de korte termijn. Tegelijkertijd is nu nog allerminst te zeggen hoe het ná die eerste periode zal zijn, of hoe lang die eerste periode überhaupt duurt. Hier past realisme en een open houding naar de noden die in die toekomst nodig zijn. En dan nog blijft het ongewis. Zelfs met deze maatregelen zal het een zeer lastige fase worden voor burgers en bedrijven, zei minister Hoekstra terecht.

Covid-19 zorgt voor grote onzekerheden in de samenleving. Een overheid die de leiding neemt in het bestrijden van het virus en het op alle vlakken, zowel fysiek als economisch, beschermen van haar burgers verdient in zo’n periode waardering.