Het oudste kind vraagt alle aandacht

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Stella Staps

Stiefmoeder: „Mijn man heeft twee zoons van 17 en 14. De oudste is kampioen aandachtvragen. Hij heeft ADHD, een gebrekkige impulsbeheersing, en het hart op de tong. Hij bepaalt aan tafel wat er wordt besproken. De jongste is terughoudender, een binnenvetter. Kan goed leren, heeft zijn zaakjes op orde. Als we ergens op visite gaan, gaat het altijd eerst drie kwartier over de oudste.

„Toen ik opgroeide had ik ook een oudere broer naar wie altijd alle aandacht ging. Ik redde me wel. Ik heb tot op de dag van vandaag last van dat ongezien zijn. Hoe kunnen we dat bij de jongste nu voorkomen? We vragen hem al expliciet naar zíjn dag, en naar zíjn mening.

„Moeten we dit punt van zorg aan hem vertellen, of maken we er dan een probleem van dat hij misschien wel niet voelt? Hij lijkt namelijk prima in zijn vel te zitten.”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Help de oudste met spreektijd

Marga Akkerman: „Het aandacht vragen van de oudste kun je ook zien als zichzelf verbaal niet in de hand kunnen houden. Niet gek voor iemand met ADHD. Zijn omgeving kan hem helpen, vooral zijn vader. Aan tafel neemt vader de leiding, als een voorzitter. Na een redelijke spreektijd stopt hij de oudste en geeft hij de jongste het woord. Maak de oudste van tevoren duidelijk dat u dit gaat doen omdat hij nu de leeftijd heeft om te leren dat hij niet voortdurend het woord kan voeren. Ook anderen willen graag iets kunnen zeggen, en zullen het fijn vinden als ook naar hún wordt geluisterd. U gaat hem daarbij helpen.

„Laat vooral zijn vader hierin actief zijn. Hij zal directer en duidelijker kunnen reageren, omdat hij niet de ballast uit het verleden heeft die u meebrengt. Dat u de jongste gericht aandacht geeft, lijkt me een prima aanpak. Ga er niet als vanzelfsprekend van uit dat hij zich net zo voelt als u vroeger thuis. Wat uw eigen punt van zorg is, kunt u gerust buiten beschouwing laten als u deze aanpak gaat invoeren. Dat hij prima in zijn vel zit, wijst er op dat de situatie waarschijnlijk meer voor u een probleem is dan voor hem.”

Bespreek het met de jongste

Tischa Neve: „Vaak realiseren ouders zich niet dat veel aandacht voor het ene kind gevolgen heeft voor het andere. Dat u zich hiervan bewust bent is al winst. Creëer momenten waarop u of de vader even alleen iets kan doen met de jongste.

„Ik zou de gezinsdynamiek inderdaad met de jongste bespreken, daar is hij oud genoeg voor. U kunt zeggen: ‘Je broer vraagt meer aandacht dan jij, we willen je laten weten dat we het snappen als dat niet altijd makkelijk voor je is.’ Jullie hoeven daarbij het oudste kind niet te problematiseren, en het jongste geen gevoelens toe te schrijven die hij misschien niet heeft. Ik zou niet zeggen: ‘dat moet heel naar voor je zijn’, daarmee projecteert u iets van uzelf op hem. Het kan zijn dat hij onbewust minder aandacht vraagt om niet óók lastig te zijn, en dat dit op dit moment goed voor hem voelt, maar straks niet meer. Dan is het voor hem fijn te weten dat hij daar op zeker moment op mag terugkomen. Het allerbelangrijkste is dat hij voelt dat ook hij soms lastig mag zijn, of kwaad mag worden op de aandachttrekkerij van zijn broer.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.