‘Er worden hier tranen met tuiten gehuild’

De Impact Nederland slaat zich door de coronacrisis. Maar hoe doen déze mensen dat? „We hebben hier elke dag crisisoverleg.” Danielle Pinedo beschrijft welke impact Covid-19 heeft op mensen.

NRC spreekt de komende tijd met twaalf mensen die in de frontlinie staan van de corona-epidemie. Van arts tot ondernemer, van schoolbestuurder tot supermarkthouder. Wat maken zij mee? Wat zijn hun zorgen? Hoe houden ze de moed erin?

Het was een vreemde gewaarwording voor Maaike Roovers-Schellekens. De 45-jarige huisarts uit Sassenheim heeft al acht jaar een eigen praktijk, maar deze week draaide ze voor het eerst een dienst in de gloednieuwe coronakliniek in Leiderdorp. Zo’n 250 huisartspraktijken uit de regio hebben ingetekend voor die diensten, om patiëntenstromen beter te kunnen scheiden. Belt er iemand met ernstige luchtwegklachten, dan sturen ze die door naar de coronakliniek, waar een nieuwe schifting wordt gemaakt: wel of geen ziekenhuis?

Roovers-Schellekens droeg vier uur lang een speciaal pak met mondkapje, handschoenen en bril. „Alsof ik in een slechte film was beland”, zegt ze. „Ik mocht niets aanraken, moest alles ontsmetten. Het was spannend, maar gaf ook voldoening de handen ineen te slaan.”

„Ik heb nog 27 cent op mijn rekening. Als jullie óók sluiten kan ik niet naar de winkel.”

Nederlanders proberen zich te verhouden tot de crisis die wordt veroorzaakt door Covid-19. Praktische problemen, emotionele problemen, veiligheids- en gezondheidsrisico’s: iedereen probeert er het beste van te maken. NRC spreekt de komende tijd elke dag met tien mensen uit verschillende beroepsgroepen en regio’s. Wat zijn hun grootste zorgen? Hoe houden zij de moed erin?

‘Vernietig je bloemen maar’

Sommige geïnterviewden, zoals de 50-jarige bloembollenkweker Rob van Haaster uit Vijfhuizen, kampen met financiële problemen. Eerder deze week kreeg hij een telefoontje van een bloemenwinkel uit Duitsland: vernietig je bloemen maar, want we gaan hier dicht. „De helft van onze bloemen gaat naar Duitsland”, zucht hij. Engeland – waar de andere helft heen gaat – „is nog open”, maar Haaster weet dat dat niet eeuwig gaat duren.

Soenil Bahadoer zit in hetzelfde schuitje, al heeft de 52-jarige chef-kok en eigenaar van tweesterrenrestaurant De Lindehof in Nuenen de nodige financiële reserves opgebouwd. Toch kan ook hij niet eindeloos rekken met tien koks in dienst. Om de komende weken te overbruggen koken die – op kleine schaal – bij klanten thuis.

Bij de voedselbank in Groningen hebben ze geen financiële problemen, maar hun klanten wel, zegt voorzitter Ulfert Molenhuis, die met zijn 72 jaar zelf tot de Covid-19-risicogroep behoort. De afgelopen periode sloten meerdere voedselbanken en distributiecentra hun deuren, en dat blijft ook bij Groningse klanten niet onopgemerkt. „Een alleenstaande moeder met twee kinderen was ten einde raad. ‘Ik heb nog 27 cent op mijn rekening’, zei ze. ‘Als jullie óók sluiten kan ik niet naar de winkel.’”

Angst voor stigma

De cliënten van Luc Tanja, een 53- jarige afdelingsmanager van de daklozenopvang van het Leger des Heils in Almere, hebben ook weinig te spenderen, maar zij ervaren nog een ander probleem: de angst gestigmatiseerd te worden. Tanja: „Bij crises zitten daklozen in de hoek waar de klappen vallen. Hun redenering is als volgt: mensen vinden daklozen vies, wie vies is heeft een virus, wie een virus heeft is gevaarlijk en wie gevaarlijk is kan niet doorstromen van de daklozenopvang naar een zelfstandige woning.”

Anderen moeten creatief zijn bij praktische problemen. Want hoe kun je onderwijs op afstand geven als een groot deel van je leerlingen niet over wifi of een computer beschikt, simpelweg omdat hun ouders dat niet kunnen betalen? Mirjam Leinders, bestuurder van de Amsterdamse stichting Innoord, waaronder zestien openbare scholen vallen met ruim vierduizend leerlingen, onderhandelt met bedrijven en de gemeente Amsterdam over oplossingen.

„We hebben elke dag crisisoverleg. Iedereen meldt hoeveel mondkapjes en flesjes alcohol hij nog heeft. Elk item telt.”

Paul Corbijn, de 52-jarige eigenaar van de Plus-supermarkt in het Zeeuwse Vrouwenpolder, kreeg dinsdag plastic schotjes – „kuchschotjes” noemt hij ze – die caissières beter moeten beschermen tegen hoestbuien. Niemand mag langer dan een halve dag achter de kassa, zegt hij, „want op die plek ben je toch meer met het coronavirus bezig”.

Bij Brabantse verpleeg- en verzorgingshuizen hebben ze tal van zorgen, maar ook daar moeten ze heel praktisch zijn nu de bewoners van de instellingen geen bezoek meer mogen ontvangen. Regiomanager Armand Lagrouw van Surplus Zorg uit Breda vertelt dat er speciale ‘wisselplaatsen’ worden ingericht: familieleden van bewoners kunnen daar dan bijvoorbeeld de was ophalen en boodschappen achterlaten die ze juist komen brengen.

In de uitvaartbranche hebben ze weer hele andere zorgen. Want hoe vertel je iemand die net zijn geliefde heeft verloren dat er niet 250 mensen bij de uitvaart aanwezig mogen zijn, maar slechts dertig? Er worden „tranen met tuiten gehuild”, vertelt de 57-jarige uitvaartondernemer Roland Kramer. Hij heeft allerlei maatregelen getroffen om de kans op besmetting van zijn personeel te voorkomen en is blij dat nabestaanden, ziekenhuizen en verzorgingstehuizen hem inlichten als iemand is overleden aan de gevolgen van Covid-19.

Elke dag crisisoverleg

„Er is veel onzekerheid”, zegt de 47-jarige traumachirurg Lodewijk Poelhekke, die ook voorzitter is van de vereniging van medisch specialisten in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. „Als je niet in de brandhaard zit, heb je nog geen vijand om tegen te vechten.”

Als aanstuurder van 87 medische stafleden probeert hij er het beste van te maken met – in Nederland – beperkte middelen. „We hebben elke dag crisisoverleg”, zegt hij. „Iedereen meldt hoeveel mondkapjes en flesjes alcohol hij nog heeft. Elk item telt.”

Miriam de Graaff (34)

Sociaal psycholoog, woont in Borne (Overijssel).

Lodewijk Poelhekke (47)

Traumachirurg en voorzitter van de vereniging van medisch specialisten in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. Woont in Nijmegen.

Mary-Jo de Leeuw (45)

Cybersecurityexpert, woont in Wassenaar.

Roland Kramer (57)

Uitvaartverzorger in Den Bosch.

Armand Lagrouw (56)

Regiomanager bij Surplus, een organisatie voor verpleging en verzorging in Breda. Woont in Sprang-Capelle.

Maaike Roovers-Schellekens (45)

Huisarts in Sassenheim. Woont in Oegstgeest.

Soenil Bahadoer (52)

Chefkok en eigenaar van het twee sterrenrestaurant De Lindehof in Nuenen.

Paul Corbijn (52)

Eigenaar Plus-supermarkt in Vrouwenpolder.

Mirjam Leinders (52)

Bestuurder stichting Innoord in Amsterdam. Woont in Badhoevedorp.

Luc Tanja (53)

Afdelingsmanager daklozenopvang van het Leger des Heils in Almere. Woont in Amsterdam.

Ulfert Molenhuis (72)

Voorzitter van de voedselbank in de stad Groningen.

Rob van Haaster (50)

Bloembollenkweker in Vijfhuizen.