Eindtoets gaat niet door, tentamens uitgesteld

Onderwijs Veel scholieren en studenten zullen een vreugdesprongetje maken: geplande toetsen en tentamens gaan de komende weken niet door. Alleen eindexamenleerlingen en mbo’ers moeten de komende weken aan de bak.

Leerlingen van basisschool 't Palet in Gouda leggen een eindtoets af. Dit jaar zal dat niet gebeuren.
Leerlingen van basisschool 't Palet in Gouda leggen een eindtoets af. Dit jaar zal dat niet gebeuren. Foto Bart Maat/ANP

De eindtoets gaat dit jaar niet door. Dat heeft minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie) woensdag bekend gemaakt. „De coronacrisis vraagt om prioritering”, schrijft hij. „De prioriteit in het basisonderwijs ligt op dit moment bij de opvang van leerlingen en de organisatie van onderwijs op afstand. Dit vergt op dit moment alle energie van scholen.”

De eindtoets zou vanaf 15 april worden afgenomen. De scholen zijn in elk geval tot 6 april dicht vanwege het coronavirus. De PO-Raad vindt het „verstandig” dat de toets niet doorgaat, zegt vice-voorzitter Anko van Hoepen. „We zagen veel beren op de weg als de toets zou doorgaan. Hoe kun je kinderen voorbereiden als ze niet op school zijn?”

Second opinion

Het annuleren van de eindtoets is slecht nieuws voor leerlingen die door hun docent worden onderschat: vooral kinderen van laagopgeleide ouders en met een migratieachtergrond. Sinds 2015 is het advies van de docent leidend voor de keuze van de middelbare school. De toets vindt plaats nadat het advies is gegeven en dient als een soort second opinion. Alleen als het toetsadvies hoger is dan dat van de docent, kan het schooladvies worden heroverwogen.

Dat heroverwegen gebeurt in 1 op de 3 tot 1 op de 6 gevallen, volgens onderzoek van het Centraal Planbureau. Ook hier zou opleidingsniveau een rol spelen, doordat laagopgeleide, minder mondige ouders niet zouden aandringen bij de docent op heroverweging.

Voor het merendeel van de kinderen is het niet erg dat de eindtoets vervalt. Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht bleek vorig jaar dat de toets en de docent in driekwart van de gevallen tot hetzelfde advies komen. Als dat niet zo is, is de docent vaker een betere voorspeller van het niveau van de leerling in het derde leerjaar van de middelbare school (12,1 procent) dan de toets (7,6 procent).

Lees ook: Niets is superieur bij het schooladvies

Middelbare scholen moeten volgend schooljaar extra goed opletten of kinderen op de juiste plek zitten, schrijft Slob. En achtstegroepers moeten op een andere manier worden voorbereid op de middelbare school.

Schoolexamens gaan wel door

Dinsdag besloot Slob om de schoolexamens, de toetsen die meetellen voor het eindexamen in het voortgezet onderwijs, wél door te laten gaan. De minister heeft met schoolbesturen afgesproken dat scholen zoveel mogelijk open blijven om leerlingen klaar te stomen voor het eindexamen dat 7 mei van start zou gaan. Of het centraal eindexamen doorgaat, is nog de vraag. Dit wordt uiterlijk op maandag 6 april besloten.

Studenten op het mbo zullen ook gewoon examens moeten doen. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Ingrid van Engelshoven (Mbo, Hoger Onderwijs, D66) dat dit in overleg met de opleidingen is besloten. „De examens zullen online, op stageplekken of andere locaties worden afgenomen”, schrijft de minister. Mbo-studenten hebben wel „het recht om tijdelijk te stoppen met hun stage” als ze het risico om door te gaan te groot achten.

Universiteiten en hogescholen zijn nog in overleg met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over hoe om te gaan met het bindend studieadvies voor eerstejaars studenten: zij moeten een bepaald aantal studiepunten halen om door te mogen met hun studie. De verwachting is, zeggen betrokkenen, dat het bindend studieadvies dit jaar zal vervallen. Donderdag wordt een definitief besluit verwacht.

De Hogeschool Rotterdam nam al een voorschot op dit besluit en maakte woensdag bekend het bindend studieadvies op te schorten. „Dat betekent dat iedereen kan doorstuderen”, schrijft de hogeschool op haar website. De Rotterdamse hogeschool sluit niet uit dat studenten „op enig moment” wel een studieadvies krijgen, „maar aan dit advies zullen geen negatieve consequenties worden verbonden.”

Alternatieve tentamens

Over de reguliere tentamens wordt per instelling gezocht naar alternatieven. De meeste universiteiten en hogescholen hebben hun studenten en docenten laten weten dat tentamens die de komende weken gepland staan, komen te vervallen.

De Radboud Universiteit Nijmegen hakte dinsdagavond de knoop door. Volgende week zou een tentamenperiode van start gaan, maar die gaat niet meer door. „Alle toetsen die tot en met 6 april fysiek op de campus zouden plaatsvinden, komen te vervallen”, schrijft het bestuur van de Nijmeegse universiteit aan alle studenten en docenten. „Vanaf 28 maart komen er voor diverse vakken alternatieve vormen van toetsing.”

Welke dat zijn, is nog de vraag. De fraudegevoeligheid van online toetsen is groot.