De ideale thuiswerkdag: ‘werk, werk, seks, werk’

Goed thuiswerken Hoe houd je thuis je productiviteit hoog – maar ook weer niet té hoog? Ervaringsdeskundigen geven raad. Neem pauze. Zoek sociaal contact. Kam je haar voor een videocall.

Lezers laten na een oproep van NRC hun thuiswerkplek zien.
Lezers laten na een oproep van NRC hun thuiswerkplek zien.

Op de oproep van premier Rutte vorige week om zoveel mogelijk thuis te werken, volgden bij veel bedrijven stromen mails over hoe collega’s dit allemaal moesten organiseren.

Bij Qidos gaven ze geen krimp. Voor het HR-adviesbureau is „op afstand met elkaar samenwerken” doodnormaal. Sterker, de pakweg twintig medewerkers hebben al tien jaar geen gezamenlijk kantoor meer. „De enige aanpassing is dat we een etentje hebben geschrapt om met een paar collega’s een afgerond project te evalueren”, zegt Edwin Brink (50), partner bij Qidos.

Nu miljoenen Nederlanders van de ene op de andere dag vanuit eigen huis moeten werken, komen veel vragen naar boven over hoe je dat nou goed doet. Hoe zorg je dat je productief blijft? Of, het andere extreme, hoe voorkom je dat je doorschiet en tot diep in de avond achter je laptop zit?

Zeven tips van thuiswerkexperts.

1. Thuiswerken moet je leren

Voor wie tot nu toe niet of nauwelijks thuis werkte, is het raadzaam om deze grote omschakeling te zien als een leerproces, zegt Edwin Brink. Verwacht niet van jezelf of het team waarin je werkt dat het meteen perfect gaat. „Je moet proefondervindelijk ontdekken wat voor jou werkt en wat niet,” zegt Brink. Hij werkt al vijftien jaar bij Qidos en werkte daarvoor als marketeer bij KPN ook één à twee dagen per week op afstand.

„Hoe vaker je het doet, hoe vanzelfsprekender het gaat worden.” Zelf maakt hij bijvoorbeeld regelmatig overdag even een wandelingetje buiten. Het schuldgevoel dat hij daar vroeger over kon hebben, is weg: „Inmiddels weet ik dat ik daarna weer veel productiever ben.”

Ook hebben ze bij Qidos door de jaren heen veel geleerd over de beste online programma’s om samen te werken. Hun favoriet: Share Point van Microsoft, een applicatie waarmee meer mensen tegelijkertijd in één document kunnen werken.

Evalueer aan het eind van je dag wat goed ging in je thuiswerkproces, adviseert Brink, en bedenk wat je de volgende keer anders gaat aanpakken. Geef je leiding? Bespreek dan ook de lessen met je team. „Accepteer dat je eerst even je weg moet vinden.”

2. Ontdek de pieken van je productiviteit

De doorgewinterde thuiswerkers Carolien van Wijngaarden (33) en Kay de Jong (34) zijn „razend benieuwd” wat Nederland gaat opsteken van dit „enorme sociale project” van massaal op afstand werken. Het stel, beiden schrijver en theatermaker, maakt al zo’n tien jaar minstens de helft van hun werkuren thuis in Haarlem voor hun bedrijfje WWSW. Samen schrijven ze voor film en televisie. Zij is daarnaast actrice, regisseur en steltloper. Hij is acteur en trainingsacteur.

Het grote voordeel van thuiswerken vinden ze de mogelijkheid om je ideale werkritme te ontdekken. „Er is veel minder sociale controle over wanneer je wel of niet werkt”, zegt De Jong.

Zijn vriendin kwam er bijvoorbeeld al snel achter dat ze de tweede helft van de middag niet effectief is. Ze werkt daarom vanaf de ochtend in één blok tot ongeveer half drie ’s middags. Een tweede blok begint na acht uur ’s avonds, als hun drie kinderen van vier, vijf en zeven jaar in bed liggen. „Daardoor werk ik altijd op de pieken van mijn productiviteit.”

Van Wijngaarden verwacht dat geroutineerde kantoorwerkers aanvankelijk hun gebruikelijke werkuren aanhouden, maar door het thuiswerken een schema gaan vinden dat beter past bij hun chronotype: of je een ochtend- of avondmens bent, of iets daartussenin. „Dat kan eerst voor de nodige stress zorgen. Maar daarna vinden mensen hun ideale werkflow.”

Het stel wist de afgelopen week direct een nieuw bedrijf te beginnen: Quaranty Time. Dat wil de sleur van thuiswerk en thuisonderwijs onderbreken met onder meer „dagvullende avonturen aan huis voor kinderen”, waarbij online en offline opdrachten worden afgewisseld. Van Wijngaarden: „Zodat je als ouder eindelijk je mailtje af kan tikken.”

3. Overleg goed met je nieuwste collega’s: je huisgenoten

Als je niet alleen woont, adviseert Brink van Qidos om als thuiswerker goede afspraken te maken met de mensen met wie je een huis deelt. Of dat nou je partner is, eventuele kinderen of huisgenoten. „Leg de agenda’s naast elkaar. Bespreek hoe jullie dag eruitziet. Welke momenten moet je je echt even concentreren? Wanneer kun je samen pauze houden?”

De dochters van Brink, 18 en 19, zijn ermee opgegroeid dat ze hun vader niet mogen storen als hij aan het bellen is. „Zit ik in mijn kantoor met de deur dicht, dan mogen ze wel binnenkomen, maar alleen als het echt nodig is.”

Theatermakers Van Wijngaarden en De Jong zeggen dat je waarschijnlijk nieuwe kanten van je partner of huisgenoten ontdekt wanneer je samen onder één dak gaat werken. De Jong: „Wie weet maken jullie in je vrije tijd vaak tussendoor een babbeltje, maar blijkt dat de ander helemaal geen afleiding wil als hij of zij aan het werk is. Ken je eigen voorkeuren en bespreek ze met elkaar.”

Voor hen is het niet nieuw dat hun kinderen ook thuis zijn als ze vlak voor een deadline zitten. Hun advies is kinderen duidelijk uit te leggen dat je op bepaalde momenten even druk bent met je werk, maar daarna ook weer aandacht voor ze hebt. De Jong: „Een rustig muziekje voor ze aanzetten helpt vaak. En inmiddels zijn wij experts in concentreren te midden van kabaal.”

4. Neem pauze

Van Wijngaarden twijfelt over de manier waarop ze deze gouden tip gaat onthullen. „Eh, hoe formuleer ik dit netjes?” zegt ze. Haar vriend: „Zeg het gewoon, joh.” Zij: „Nou, de naam van ons bedrijf, WWSW, is ontleend aan ons werkritme. Stiekem staat het voor werk, werk, seks, werk.”

Lees ook: Pauze nemen is dé manier om effectiever te werken

Oftewel: neem pauze. Of dat nou tussen de lakens is, buiten in de zon met een soepje of een broodje, of door hardlopen of fietsen. De Jong: „Als je thuiswerkt, heb je veel minder externe onderbrekingen van collega’s die even bij je aankloppen. Als je niet oppast, ga je constant door. Terwijl je daar niet productiever van wordt. Soms kan ik een uur over een zin doen. Loop ik even weg van mijn scherm, dan zie ik opeens een nieuwe invalshoek.”

Van Wijngaarden vult aan dat pauzes ook helpen om tijdens je werk niet afgeleid te worden door privézaken, of dat nou onbeantwoorde whatsappjes zijn of de was die nog opgehangen moet worden. Daar heb je de pauzes voor. „Wij zetten vaak een timer. Tot het alarm gaat, werken we in de flow. Daarna is het tijd voor opruimen of sociale media.”

5. Doe werk dat zin geeft

Edwin Brink van Qidos gelooft er sterk in dat productiviteit vrijwel automatisch volgt als mensen taken doen waar ze zich betrokken bij voelen. „Het Nieuwe Werken is door de jaren heen gereduceerd geraakt tot een mooie laptop en een prettig thuiskantoor. Maar er steekt een diepere filosofie achter. In essentie gaat het om werk doen waar je écht in gelooft en de vrijheid om een goede balans te vinden tussen werk en je privéleven.”

Nu Nederland opeens massaal op afstand werkt, verwacht hij dat sommige mensen gaan merken dat hun baan eigenlijk niet goed bij ze past. „Als je al twijfelde over de bijdrage die je leverde, dan kom je dat extra hard tegen als je thuiswerkt, zonder de afleiding van het kantoorleven. Misschien merk je dat je afhaakt. Of dat je juist gaat overcompenseren om je collega’s te laten zien dat je heus wel goed bezig bent. Terwijl je daar dus zelf eigenlijk niet op vertrouwt.”

Kortom, een goed moment voor reflectie. Welke taken vliegen uit je vingers, ook zonder de sociale controle en steun van collega’s om je heen? Wat stel je uit? Brink: „Zie het als een kans om beter inzicht te krijgen in je kwaliteiten.”

6. Zoek andere mensen op

Ondanks de voordelen van thuiswerken verwacht Hylco Nijp (32) dat mensen hun collega’s gaan missen. Psycholoog Nijp promoveerde aan de Radboud Universiteit Nijmegen op de effecten van het Nieuwe Werken op het welzijn van mensen. „Sociaal contact is een van de dingen die ons werk leuk kunnen maken”, schrijft hij in een overzicht met tips over thuiswerken.

Lees ook: ‘We werken niet te veel, we laden te weinig op’

Collega’s kunnen helpen met het verhogen van je prestaties en verlagen van je werkstress. Nijp adviseert niet alleen te mailen of bellen over werktaken, maar ook voor de gezelligheid of een woord van steun of waardering. „Laat zien dat je elkaar nog niet vergeten bent.” Aanvullende tip: „Niet vergeten om voor een videocall een overhemd over je pyjama aan te trekken of toch even je haar te kammen.”

7. Stop op tijd

Uit diverse onderzoeken blijkt dat thuiswerkers meer uren maken dan collega’s die op kantoor werken. Nijp waarschuwt dan ook op tijd te stoppen. „Bewaak je grenzen en beperk de tijd die je aan je taken besteedt”, schrijft hij. „Maak een simpel werkplan, inclusief begrenzing, en reflecteer op je voortgang.”

Zo voorkom je dat je eindeloos blijft werken zonder dat het veel extra resultaat oplevert. Bovendien zijn ontspanning en sociale verbinding cruciaal om op lange termijn productief te blijven, schrijft Nijp. „Maak tijd voor andersoortige zelfontplooiing buiten werk. Dan kunnen we er morgen weer tegenaan.”