Analyse

‘We laten u niet in de steek’, dus de geldkraan gaat open

Ongekend steunpakket Regeringen trekken de portemonnee voor bedrijven, zzp’ers en werknemers. Alles om een kettingreactie te voorkomen.

Stilte in de stad en gesloten scholen en winkels ivm het Corona virus. Een vrijwel lege Markt met lege terrassen in het centrum in Den Bosch.
Stilte in de stad en gesloten scholen en winkels ivm het Corona virus. Een vrijwel lege Markt met lege terrassen in het centrum in Den Bosch. Foto Merlin Daleman

We doen wat nodig is. Alles wat nodig is. Whatever it takes. We laten u niet in de steek.

Die belofte echode dinsdag uit de monden van westerse politici. „Niet eerder in vredestijd stonden we voor een economisch gevecht als dit”, zei de Britse minister van Financiën Rishi Sunak. „Deze uitzonderlijke omstandigheden vereisen uitzonderlijke maatregelen”, zei de Spaanse premier Pedro Sánchez. Een paar uur later gebruikte minister van Financiën Wopke Hoekstra precies dezelfde woorden.

In Frankrijk, Spanje, de VS, het Verenigd Koninkrijk en Nederland kondigden regeringen grootschalige steun aan voor bedrijven, voor zelfstandigen en voor werknemers die hun omzet en inkomen snel zien dalen door de economische gevolgen van het coronavirus. De maatregelen variëren van overheidsgaranties voor tientallen tot honderden miljarden aan leningen aan bedrijven, opschorten van belastingen, tot inkomenssteun voor zelfstandigen en cash geld voor kleine bedrijven. De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire sloot nationalisatie van bedrijven niet uit. „We hebben ook een financiële en economische oorlog”, citeert de Financial Times hem. „Die zal lang zijn, gewelddadig en we moeten al onze nationale, Europese en G7-troepen mobiliseren.”

Kettingreactie voorkomen

Ging het in de financiële crisis van 2008 vooral om het redden van banken met immense bedragen, nu trekken regeringen de portemonnee voor een veel breder scala aan bedrijven, van de caféhouder op de hoek tot luchtvaartmaatschappijen, van werknemers tot zzp’ers. Alles om een kettingreactie van faillissementen, ontslagen en wanbetalingen te voorkomen.

Om de verspreiding van Covid-19 te vertragen, legden landen grote delen van de economie stil – horeca, de luchtvaart, evenementen, om er maar een paar te noemen. Nu zien regeringen zich genoodzaakt de financiële gaten die dat slaat deels te verlichten. Dat de nood ook in Nederland hoog is, blijkt wel uit de massale aanvraag van ‘werktijdverkorting’, een bestaande steunregeling voor bedrijven die door een calamiteit hun omzet met meer dan 20 procent zien dalen.

Inmiddels hebben 78.000 bedrijven om hulp gevraagd bij het betalen van hun personeel. Daarmee heeft tot nu toe bijna een op de vijf bedrijven in Nederland om steun gevraagd bij het ministerie van sociale zaken. De verwachting is dat het aantal nog verder oploopt.

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) vroeg bedrijven om geduld. Het ministerie en het UWV kunnen het aantal aanvragen niet bijbenen. De regeling wordt nu versimpeld en versoepeld zodat die beter uitvoerbaar is. Voorwaarde: er wordt geen personeel ontslagen en loon wordt doorbetaald.

Ook vroeg Koolmees zzp’ers om geduld. Zij krijgen via gemeentes inkomenssteun tot het sociaal minimum gedurende drie maanden. Ook als zzp’ers vermogend zijn of een partner met inkomen hebben. Maar de steun is niet per direct klaar. Dus loop niet morgen meteen naar de gemeente, zei Koolmees.

Dat hier een dure belofte wordt gedaan, erkenden de bewindspersonen allemaal. Maar, zeiden ze: dat maakt niet uit, we doen het.

De staatsschuld zal fors stijgen, zei Hoekstra (Financiën, CDA). Hij schatte dat de steun „10 tot 20 miljard euro kost, alleen al in het komende kwartaal”. Maar financiële middelen zijn geen beperkende factor, benadrukt het kabinet.

Piepen en kraken

Toch zal er zelfs met dit ongekende steunpakket pijn zijn, waarschuwde Hoekstra. Het zal niet alle bedrijven lukken de gevolgen van het virus te doorstaan. „Ook met deze maatregelen gaat het piepen en kraken.”

Onduidelijk is hoelang overheden grote delen van hun economieën moeten stutten, én hoelang ze dat kunnen volhouden. Hoekstra zei dat het zeker lukt voor een periode van drie maanden. „En zeker ook nog een groot aantal maanden daarna. Als de crisis veel langer duurt zullen we de bakens moeten verzetten.”

Geld moet blijven rollen pag. 8-9