Miljoenen rozen en tulpen vernietigd door de coronacrisis

Glastuinbouw Op de veilingen van FloraHolland vond „een bloedbad” plaats. Door de coronacrisis is nog amper vraag naar bloemen en planten. „Met drie maanden ben je er niet meer, zo moet je het zien.”

Op veiling Royal FloraHolland werden vorige week al massaal bloemen doorgedraaid wegens gebrek aan vraag.
Op veiling Royal FloraHolland werden vorige week al massaal bloemen doorgedraaid wegens gebrek aan vraag. Foto Lex van Lieshout/ANP

In Aalsmeer stonden de karren buiten rij aan rij. Rozen, tulpen, orchideeën, van alles. Klaar om te worden vernietigd – doorgedraaid, in jargon.

Dat was maandag het lot van bijna de helft van alle planten en bloemen op de veilingen van FloraHolland. Er was geen koper te vinden die méér kon of wilde betalen dan de door de kweker bepaalde doordraaiprijs. En de regel is: wat niet voor een bepaalde minimumprijs verkocht kan worden, wordt vernietigd, om de rest van de producten niet nóg verder naar beneden te trekken.

Dinsdag zette veilingcoöperatie FloraHolland daarom een rem op het aanbod. Kwekers werden verplicht minder aan te leveren, tot wel 70 procent ten opzichte van een week eerder. Er zijn gewoonweg niet genoeg kopers, en ladingen naar de veiling brengen kost geld, voor bijvoorbeeld verpakken en vervoer.

Zoiets is nog nooit vertoond in het honderdjarige bestaan van FloraHolland, zegt directeur Steven van Schilfgaarde. Hij zag veilingmeesters met tranen in hun ogen aan het werk in akelig stille hallen. „Ze weten dat kwekers, voor wie ze aan het werk zijn, in grote problemen kunnen raken.” Om het nog een beetje leuk te houden, wordt een deel van de onverkochte bloemen gratis weggebracht naar ziekenhuizen en verzorgingshuizen, als bedankje voor het zorgpersoneel.

Moederdag

In de bloemen is dit een van de drukste periodes van het jaar. Tulpen om het voorjaar mee in te luiden, rozen voor moederdag: de Britten vieren dat aanstaande zondag al. De omzet is nu normaal gesproken zo’n 150 tot 200 miljoen per week, aldus FloraHolland. En de doordraai is dan „nul”, zegt Van Schilfgaarde. Het gespecialiseerde bedrijf dat de bloemen vernietigt, kan de enorme hoeveelheden onverkochte bloemen en planten dan ook helemaal niet aan – daar zijn ze niet op ingesteld. Vandaar die karren buiten in Aalsmeer.

De sierteelt – met een jaaromzet van ruim 6 miljard euro het derde exportproduct van Nederland – heeft sinds een paar dagen écht te lijden onder het coronavirus. Bloemen en planten zijn nu eenmaal een luxeproduct; tijdens een pandemie is een bosje tulpen voor de meeste consumenten geen prioriteit. Weinig vraag dus, bij supermarkten en bloemisten.

Hij zag veilingmeesters met tranen in hun ogen aan het werk in akelig stille hallen

Nadat president Trump de Amerikaanse grenzen had gesloten, begonnen de prijzen echt te kelderen, zegt Van Schilfgaarde. Ook al geldt het verbod niet voor vrachtvervoer, het had een symboolwerking. Handelaren gingen zich afvragen of ze aangekochte partijen straks nog wel kwijt konden. „Soms gaat een lading bijvoorbeeld helemaal naar Kazachstan met een vrachtwagen. Die is zo een dag of zeven onderweg. Als de grenzen ondertussen gesloten worden, dan dragen zij het risico.”

FloraHolland sloeg dit weekend alarm: de sierteeltsector dreigt om te vallen, aldus de coöperatie. Er wordt gehoopt op noodkredieten van de banken, maar vooral ook op schadevergoedingen van de overheid, want een noodkrediet moet uiteindelijk toch terugbetaald worden. Van Schilfgaarde verwacht nu dat de schade oploopt tot twee miljard euro. De sector is in overleg met het ministerie van Economische Zaken, en met de banken. Later deze week verwacht FloraHolland meer duidelijkheid.

In de container

„Een bloedbad”, noemt Daniel van den Nouweland, eigenaar van familiebedrijf Marjoland, de situatie. Marjoland uit Waddinxveen is de grootste rozenkweker van Nederland. Specialiteit: de Red Naomi, donkerrood, met een lange steel. Normaal krijgt hij er 45 à 50 cent per stuk voor, nu tussen de 5 en 15. Bij 4 cent of minder worden ze doorgedraaid. Van den Nouweland: „60 procent van onze producten belandt in de container.”

Is dat vol te houden? „Een maand kan het wel. Twee maanden is lastig. Met drie maanden ben je er niet meer, zo moet je het zien.”

Zijn kosten zitten vooral in energie, financiële lasten en arbeid, zegt Van den Nouweland: zo’n 260 mensen werken in de kwekerij. Voor hen is werktijdverkorting aangevraagd, maar de boel helemaal stilleggen kan niet. „Je planten zijn je kapitaal. Die staan bij ons tien jaar. Je kunt ze niet opofferen. We kunnen alleen wat koeler telen, zodat we minder opbrengst hebben.”

Tulpenkweker Henk van der Slot uit Lisse zag maandag dat een kleine vier miljoen tulpen werden doorgedraaid, zo’n driekwart van het aanbod. Dinsdag was dat een stuk minder, maar toen gold de verplichte verminderde aanvoer.

Hij zelf raakte zijn ladingen wel kwijt, maar ruim onder de kostprijs.

Als kleinere kweker koos Van der Slot voor het luxesegment. Zo heeft hij de Hawaii, een roze tulp, uitlopend in crèmekleurige kartelrandjes. „Twee weken geleden kreeg ik nog 30 cent per steel, nu 6 à 7. In de wetenschap dat je bol alleen al 8 cent heeft gekost.”

Het tulpenseizoen is nog bezig. „Elke ochtend om 7 uur worden de tulpen getrokken.” Ook in het weekend. Niks aan te doen. Je kunt voorraad niet opslaan, zoals in veel andere sectoren. „Onze bloemen móéten de kas uit.” Rond april is het gedaan met de oogst. Maar daarna verkoopt hij bollen, over de hele wereld. „Ik hou het nog wel even vol, maar uiteindelijk zal ik de bank nodig hebben. Want gaan wij die bollen nog kwijtraken?”

Voor nu heeft Van der Slot zijn hoop op de thuiswerkers gevestigd. „Dat ze zich gaan realiseren: het is wel erg saai zo, tegen zo’n kale tafel aankijken. Het zou leuk zijn als ze daar een bosje opzetten.”