Met het uitstellen van het EK brengt de UEFA het ‘grootste offer’

EK voetbal Het EK voetbal is uitgesteld tot 2021. Het besluit moet de oplopende druk op de speelkalender in Europese landen verlichten.

De Coupe Henry Delaunay, de trofee voor de Europees kampioen voetbal, wordt pas in de zomer van 2021 uitgereikt.
De Coupe Henry Delaunay, de trofee voor de Europees kampioen voetbal, wordt pas in de zomer van 2021 uitgereikt. Foto Fabrice Coffrini/AFP

Het is een onvermijdelijk besluit in een uitzonderlijke tijd. Alleen al de gedachte aan een toernooi in lege stadions, met verlaten fanzones door heel Europa „terwijl het continent geïsoleerd thuiszit” stemde UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin „vreugdeloos”. „Dat konden we niet accepteren.”

Onder zijn leiding verplaatst de Europese voetbalbond het EK voetbal, dat op 12 juni in Rome zou beginnen, naar de zomer van 2021. Dat volgt op een spoedberaad via videoconferentie met alle 55 aangesloten nationale bonden, in reactie op de uitbraak van het coronavirus.

Het is een rigoureuze, maar niet minder logische ingreep die de oplopende druk op de voetbalkalender moet verlichten. Nationale competities in Europa, die nu bijna overal stilliggen, krijgen uiterlijk tot en met 30 juni de tijd om het speelschema af te ronden. Die datum is gekozen omdat op 1 juli veel contracten van spelers aflopen. Ook sluiten clubs het seizoen dan financieel af.

In crisistijd moest de doorgaans verdeelde Europese voetbalwereld eensgezindheid en daadkracht tonen. Vorige week ontbrak nog regie van de UEFA rond wedstrijden in de Europese clubcompetities: sommigen gingen door, sommigen niet, anderen weer zonder publiek. Maar dinsdag volgde een unaniem besluit: het EK in 2021. Met ook steun van de ECA en de European Leagues, respectievelijk de belangenbehartigers van de Europese clubs en de nationale competities.

„Eerst moet deze crisis bedwongen worden, voordat je weer verder kan met voetbal”, zegt Gijs de Jong, als secretaris-generaal van de KNVB een van de deelnemers in de vergadering. De afgelopen dagen werd nadrukkelijk aangestuurd op dit besluit, zegt hij. Eerder op dinsdag lekte uit dat de UEFA vorige week al tachtig hotelkamers in Kopenhagen, een van de twaalf speelsteden, had geannuleerd.

Het uitstel is ongekend in het moderne voetbal. Eén keer eerder werd een internationaal voetbaltoernooi in vredestijd verplaatst, schreef sporthistoricus Jurryt van de Vooren: het WK in Brazilië van 1949 werd door organisatorische problemen verplaatst naar 1950.

Extra kwetsbaar

Het komende EK wordt vanwege het zestigjarig jubileum in twaalf Europese steden gespeeld, waaronder vier wedstrijden in Amsterdam. Die pan-Europese opzet maakt het toernooi, met rondtrekkende fans door heel Europa, extra kwetsbaar ten tijde van een pandemie.

Daarnaast is het EK vier jaar terug opgeschaald, met de uitbreiding van 16 naar 24 deelnemende landen en dus een toename van het aantal wedstrijden. Dat leidde tot een omzetstijging van het toernooi van 500 miljoen euro (op een totaal van 1,9 miljard) ten opzichte van vier jaar eerder. Consequentie is dat het financiële risico van het evenement ook is toegenomen.

Joggers passeren deze week de Allianz Arena in München, een van de stadions voor het EK voetbal. Foto Matthias Schrader/AP

Tegen die achtergrond zei Ceferin dat uitstel „hoge kosten” met zich meebrengt voor de UEFA en dat zij als overkoepelende bond het „grootste offer” brengt. Onderdeel van het financiële beleid van de UEFA is dat zij minimaal 500 miljoen euro aan reserves heeft, om risico’s bij onvoorziene situaties te kunnen dekken. De reserves staan nu op 575 miljoen euro. Vraag is of, en zo ja, in welke mate de bond gebruik zal maken van die pot.

Een bericht van de gezaghebbende internationale sportsite The Athletic dat de UEFA 300 miljoen euro zou hebben geëist van clubs en competities ter compensatie voor het verplaatsen van het EK, wordt door de KNVB tegengesproken.

Het EK wordt nu van 11 juni tot en met 11 juli 2021 gespeeld. De UEFA zal nog moeten puzzelen met de eindronde van de Nations League, die het zelf organiseert en kort daarvoor gepland staat. Daarnaast houdt de FIFA gelijktijdig met het EK in China het WK voor clubs, met 24 teams. Het is nog onduidelijk wat er met dat toernooi zal gebeuren.

Marsroute

Verplaatsing van het EK biedt nationale competities enige lucht. Maar tegelijkertijd zal het complex worden om een marsroute naar het eind van het seizoen uit te werken, gezien de onzekerheid over de verdere ontwikkeling en verspreiding van het coronavirus.

Voor de eredivisie, die zeker tot en met 6 april stilligt, zullen betrokken partijen de komende dagen verschillende scenario’s opstellen. Bijvoorbeeld: hoe ziet het resterende programma eruit als vanaf eind april weer gespeeld kan worden. En als dat niet kan, vanaf begin mei. En zo verder. Het seizoen zou aanvankelijk 10 mei eindigen, de meeste clubs moeten nog acht wedstrijden spelen.

Niks is zeker. „Alle scenario’s zijn denkbaar”, zegt De Jong. „Als er veel mensen ziek zijn, zullen er ook veel spelers ziek zijn. Dat zal het lastig maken om weer aan voetballen toe te komen. Het is heel onvoorspelbaar wat er de komende periode gaat gebeuren. We moeten vooral goed luisteren naar de autoriteiten.”

Het kan „een grote uitdaging” worden om tot een goede afsluiting van het seizoen te komen, zegt De Jong. Desgevraagd sluit hij niet uit dat de huidige stand als eindstand zal gelden. Dit gebeurde onder meer in het Belgische basketbal en volleybal.

Voor het restant van de Champions League en de Europa League worden door een werkgroep meerdere scenario’s uitgewerkt. Hierbij is een optie dat rondes in één duel worden afgewerkt, waar twee de standaard is. De Jong: „Afhankelijk van hoe verder je opschuift [qua speeldatum], des te meer geweld je je format moet aandoen.”

Voor de finale van de Champions League, die voor 30 mei gepland stond, wordt nu gemikt op 27 juni. Een variant is ook dat de halve finales en finale in enkele dagen in een ‘final four-format’ worden afgewerkt. Maar niemand die het nu precies weet.