Opinie

Eerlijke toespraak van Rutte straalde gezag en urgentie uit

coronacrisis

Commentaar

Mocht er nog ergens in Nederland twijfel bestaan over de ernst van de situatie die het coronavirus heeft veroorzaakt dan is deze met de toespraak van minister-president Mark Rutte (VVD) van maandagavond wel weggenomen. Rutte heeft gedaan wat van een leider van een land verwacht mag worden in een uiterst onzekere en onheilspellende tijd als de huidige. Zijn verhaal straalde urgentie, gezag, realisme, maar ook compassie uit.

Wat terecht ontbrak was valse hoop. Natuurlijk sprak Rutte aan het slot de verwachting uit dat we „samen” deze moeilijke periode te boven komen, maar hij waarschuwde eveneens dat het nog wel maanden of zelfs langer kan duren voordat de getroffen maatregelen afdoende zullen blijken te zijn.

Vertrouwenwekkend was zijn boodschap aan al degenen die in hun werkend bestaan direct getroffen zijn of dreigen te worden door het nagenoeg tot stilstand komen van grote delen van de economie. Het kabinet zal doen wat nodig is om hen te steunen, zei Rutte; een uitspraak die hem nog weleens lang kan achtervolgen. Want hoe deze wereldwijde crisis met zijn ongekende effecten zal eindigen valt op dit moment nog absoluut niet te overzien.

Maar allereerst gaat het nu terecht om de volksgezondheid waar alle tot nu toe getroffen maatregelen voor bedoeld zijn. Na de wat aarzelende, weinig dwingende start loopt Nederland in de pas met de meeste andere Europese landen. Hopelijk blijft dat zo, want of het bij het huidige pakket aan maatregelen kan blijven is maar zeer de vraag getuige de roep om zwaardere quarantaine die in veel landen klinkt.

Het is goed dat Rutte in zijn toespraak nog eens onomwonden duidelijk heeft gemaakt dat het primaat ligt bij de medische deskundigen. Hun advies is volgens de premier „leidend” geweest voor alle maatregelen die zijn getroffen. En zo hoort het ook. In navolging van de 17 miljoen voetbalcoaches die Nederland heeft tijdens een wereldkampioenschap, leek het land de afgelopen tijd ook over 17 miljoen coronaspecialisten te beschikken. In die zin is een acute crisis bestrijden een veel ingewikkelder opgave dan toen de maatschappij nog geen sociale media en immer orerende talkshowtafels kende.

Als een ware docent zette Rutte uiteen hoe het virus op zodanige wijze bestreden moet worden dat het zorgsysteem niet overbelast wordt. Garanties gaf hij wijselijk niet. Hij vroeg slechts om vertrouwen en medewerking. Vertrouwen heeft Rutte met deze toespraak zonder meer gewonnen. De medewerking is de afgelopen dagen al gebleken toen het overgrote deel van het land zich massaal schikte naar de aangekondigde maatregelen.

Premiers die het volk toespreken via de televisie zijn een zeldzaamheid in Nederland. Joop den Uyl ging Rutte hierin voor. Dat was in 1973 toen Rutte zes jaar oud was. Nederland is geen land van grote woorden of grote gebaren. Dat heet nuchter. Maar nuchterheid kan ook verblinden. Rutte is er met zijn indrukwekkende en eerlijke toespraak in geslaagd die nuchterheid te doorbreken.