Reportage

Van F1-koorts naar corona: de zorgen van racedorp Zandvoort

Zandvoort en Formule 1 Na 35 jaar kreeg racedorp Zandvoort eindelijk de Grand Prix terug. Nu wordt het doorgaan van de Formule 1-race bedreigd door het coronavirus.

Het racedorp Zandvoort en het circuit zijn klaar voor de terugkeer van de Dutch Grand Prix, maar de cafés zijn dicht en de toeristische attracties verlaten. De vraag is wanneer de GP wordt gehouden.
Het racedorp Zandvoort en het circuit zijn klaar voor de terugkeer van de Dutch Grand Prix, maar de cafés zijn dicht en de toeristische attracties verlaten. De vraag is wanneer de GP wordt gehouden.

Achter de bar van een bruin café in Zandvoort staat een vrouw te snikken. Ze wil het niet, maar de tranen wellen dezer dagen als vanzelf op. „Sorry”, zegt ze zacht. „Het zijn de kopzorgen.”

Haar naam is Brigitte van Eig en ze is eigenaresse van het Wapen van Zandvoort, een kroeg waar vooral buurtbewoners komen, pal achter de straten met hotels, casino’s, souvenirshops, restaurants en snackbars waarmee een groot deel van de dorpsbewoners hun geld verdienen. Soms veel, soms weinig, afhankelijk van de zon en het aantal (Duitse) toeristen dat neerstrijkt in de vele logementen met Zimmer frei.

In het Wapen van Zandvoort is het weinig, in het laatste weekend dat er getapt mag worden. Als stamgasten al komen aanwaaien, is het om hun zorgen te uiten. Over lokale ondernemers met lege zaken en de gezondheidsrisico’s die de 65-plussers momenteel lopen die hier normaal op de krukken zitten. „Bij de kapper zit niemand”, verzucht een man die binnenwipt voor koffie. Van Eig: „Mijn grootste angst is dat mijn gezonde kroeg straks failliet gaat. Ik vrees dat ik volgende week mijn personeel op non-actief moet zetten.”

Behalve deze zorgen hebben ze er aan de toog in Zandvoort nog een: de Grand Prix. Want nu het dorp alles in gereedheid brengt om de Formule 1-karavaan na 35 jaar te laten terugkeren op het circuit aan de kust, is het wel zo prettig als de race ook doorgaat. Of dat nou op zondag 3 mei is, of later in het seizoen: als-ie er maar komt.

De rugstreeppad

Geplaagd door de tand des tijds, met verweerde hoogbouw en een armoedige boulevard, zou Zandvoort via de Formule 1 de kans krijgen weer te stralen, als de Noordzee op een mooie lentedag. Helikopterbeelden van het dorp zouden de wereld over gaan als Max Verstappen door de Tarzanbocht zoeft op een paar honderd meter afstand van foeragerende herten en wisenten in de duinen.

Foto Olivier Middendorp

In ruil voor een Formule 1-licentie zette Zandvoort alles in werking om zeker driehonderdduizend autosportfans te kunnen verwelkomen. De gemeente legde 4 miljoen euro neer; zakenlui investeerden miljoenen; het circuit werd verbouwd, treinverbindingen worden verdriedubbeld; ondernemers in de badplaats knapten hun zaken op en, niet onbelangrijk: de organisatie won rechtszaken van natuurorganisaties die voor een verbod van de race pleitten omdat die onder meer het seksleven van de beschermde rugstreeppad zou verstoren.

Aan het racevirus ontkwam niemand, al weten ze nu in Zandvoort dat er virussen zijn die een veel ingrijpender effect hebben in het dorp. Casino’s zijn leeg, het centrum uitgestorven. Onder meer enkele zogenoemde Side Events Formule 1 zijn vanwege de verspreiding van het coronavirus afgelast dan wel uitgesteld, net als de Circuitrun en wandeltocht De Dertig van Zandvoort. „Die tocht eindigde voor mijn café en zorgde voor een van mijn drukste dagen in het jaar”, zegt barvrouw Van Eig in het Wapen van Zandvoort. „Normaal leverde me dat een halve maandomzet op.”

Een vaste gast annuleerde zijn surpriseparty voor volgende week. Zaterdagochtend volgde ook de annulering van de twee kamers die ze had verhuurd in het raceweekend. Ze zou er dubbel mee verdienen: 200 in plaats van 100 euro per nacht. „Maar vergeet niet dat je als ondernemer ook meer kosten hebt door die GP. Ik heb een beamer en nieuwe vlaggen aangeschaft, en moet veel betalen om buiten te mogen tappen. Dubbel tarief vond ik meer dan genoeg. Graaiers hebben we in Zandvoort al genoeg.”

In alle steden en dorpen rond het circuit zijn overnachtingen geannuleerd voor het eerste weekend in mei. In Zandvoort zelf het minst, omdat er simpelweg niet veel te annuleren viel. Uit onderzoek van de lokale VVV blijkt dat hoteliers en verhuurders op Airbnb zulke hoge prijzen vragen dat de bezettingsgraad in het raceweekend lager is dan hetzelfde weekend in de tien jaar hiervoor.

„Vind je dat niet schandalig?” Peter Tromp wel. In zijn kaaswinkel vertelt de voorzitter van de lokale ondernemersvereniging dat hij zich schaamt voor particulieren die hun zakken dachten te kunnen vullen in het F1-weekend. „4.000 euro voor een overnachting. Hoe durf je. Door die lage bezettingsgraad komen hier minder mensen een kaasje kopen. Ik heb het ook al tegen horecalui gezegd: waag het niet om 6 euro voor een biertje te vragen. Daarmee verpest je de winst die de Formule 1 op lange termijn kan hebben. We moeten hier niet één weekend, maar heel het jaar plezier van hebben. Met tien procent meer omzet over het jaar mogen we blij zijn.”

De woekerprijzen kunnen tot verdere onmin tussen ondernemers leiden als de Dutch Grand Prix begin mei doorgaat. Maar nu de eerste vier races van het kampioenschap zijn geannuleerd, wordt gesuggereerd dat de Grand Prix van Zandvoort bij afgelasting in de zomerstop (augustus) van het seizoen alsnog wordt verreden. De race zou een hoge gunfactor hebben, net als het jetsetcircuit van Monaco, omdat de Formule 1 in Nederland veel te winnen heeft dankzij de successen van Max Verstappen.

Foto Olivier Middendorp

Meeste racefans uit Nederland

„Ik ben niet tegen de Grand Prix, maar verplaatsen naar augustus vind ik geen optie”, zegt Oliver van Tetterode in zijn souvenirshop aan de boulevard. „Augustus is met juli onze beste maand. Dan kunnen ze niet de twee toegangswegen naar Zandvoort afsluiten. 80 procent van de racebezoekers komt gewoon uit Nederland. Die komen echt niet bij mij in de winkel langs. Het wordt allemaal een beetje overdreven hoeveel baat wij bij de race hebben.”

„Het klinkt gek, maar wij profiteren ook als de race niet doorgaat”, zegt kaasboer Tromp nadat hij heeft verteld hoe de raceteams van Ferrari in de jaren tachtig hun verse broodjes met gorgonzola bij hem kwamen halen, met zeshonderd stuks tegelijk. „De Grand Prix heeft nu al een heel positief effect gehad op het dorp. Corendon komt hier een vijfsterrenhotel bouwen. In het buitenland zijn de mensen weer op het bestaan van Zandvoort gewezen. Amsterdam en Haarlem zijn de toeristen beu. Wij willen er meer.”

Ondernemer Marcel Busscher toverde zijn horecazaak om in een ‘racecafé’. Hij verkoopt er zijn eigen F1-bier en heeft de muren behangen met oude zwart-witfoto’s van de race. Om een paspop hangt een colbert dat toebehoorde aan een tijdwaarnemer tijdens een van de laatste Formule 1-races in de duinen. „Dat duikelde die man op van zolder. ‘Kun jij mooi tentoonstellen’, zei hij.”

Busscher: „We weten niet wat ons boven het hoofd hangt. Zoals niemand weet wat de daadwerkelijke winsten zullen zijn, weet ook niemand wat het ons kost als de Grand Prix dit jaar niet doorgaat. Ik ben vooral ook bezig met de zorgen van nu. Wat moet ik met mijn veertig man personeel in tijden van corona?”