Opinie

In kamp Moria ontloopt Europa zijn verplichtingen

Migranten Het coronavirus klopt ook op deur in het overvolle vluchtelingenkamp op Lesbos. Deze mensen zijn kansloos, schrijft de daar werkende arts .
Geïmproviseerde tenten aan de rand van vluchtelingenkamp Moira op Lesbos, 11 maart.
Geïmproviseerde tenten aan de rand van vluchtelingenkamp Moira op Lesbos, 11 maart. Foto Aggelos Barai/AP

Je zou kunnen denken dat de coronapandemie die door de wereld raast de kwetsbaarheid van ons bestaan onderstreept. Dat we met elkaar inzien en voelen hoe beklemmend het dreigende gebrek aan zorg en middelen is, en de angst als ziekte en sterfte op de deur kloppen. Juist omdat die ziekte ieder van ons kan overkomen, zou de coronakoorts tot solidariteit en gemeenschapszin kunnen leiden.

Trendwatchers zoals Lidewij Edelkoort spreken hun hoop uit dat mede door de huidige „quarantaine van consumptie” er een „reset van onze samenleving” zou kunnen zijn. Met het twee maanden durende huisarrest in China zijn familieruzies weer bijgelegd en hebben ouders die normaal gesproken in fabrieken wonen, hun kinderen opnieuw leren kennen. Zoals de filosoof al stelde heeft elk nadeel zijn voordeel.

Maar in de huidige fase lijkt het erop dat de pandemie de onderlinge verschillen alleen maar versterkt. Met schrik lees ik de nieuwsberichten over volwassenen die met elkaar in de supermarkt op de vuist gaan over potten pasta en handzeep. Of beurshandelaren die zich terugtrekken in isolatiekelders om de komende dagen hun miljoenen op de effectenmarkt binnen te harken nu de koersen voor hen aantrekkelijk volatiel zijn.

Lees ook deze reportage vanaf Lesbos: ‘Wáár is jullie menselijkheid?

Niet één mondkapje

Terwijl aan de randen van ons mooie Europa 22.000 mensen zijn weggestopt in een vluchtelingenkamp op een paar vierkante kilometer, waar niet eens één mondkapje is, en wc-papier een illusie.

Hier in kamp Moria op het Griekse eiland Lesbos moet je een uur wachten om überhaupt gebruik te kunnen maken van die paar toiletten. Als je het als vrouw althans hebt gewaagd om in het donker de tocht te maken, met het risico onderweg te worden verkracht.

Onze politieke leiders kijken al drie jaar weg van deze etterende wond op ons Europese continent, die we met jarenlang negeren zelf hebben gecreëerd. Ik zou ook het liefst willen dat kamp Moria slechts een nachtmerrie is, zeker nu het coronavirus voor de poorten staat.

We kunnen smalend kijken naar de Verenigde Staten waar de onderlaag van onverzekerden door gebrek aan zorg de coronapandemie zal aanjagen en de positie van president Trump mogelijk zal doen wankelen. Maar in Europa is de situatie geen haar beter zolang we onze medische en ethische verplichting hier op Moria ontlopen.

De ironie wil dat Hippocrates, grondlegger van de huidige medische ethiek, leefde op het eiland Kos, enkele kilometers verderop in de Egeïsche Zee, dat inmiddels ook vol zit met vluchtelingen die dringend hulp nodig hebben. Maar de geografische, culturele en morele verbondenheid van Europa lijkt in deze dagen te zijn vergeten. Het basisprincipe van de eed van Hippocrates, die elke arts aflegt, is „niet schaden”, en dat principe is de afgelopen jaren met handen en voeten getreden.

Het merendeel van de medische problemen die ik hier als arts dagelijks zie, zijn veroorzaakt door het overvolle kamp zelf: schurft, steekwonden, terugkerende darm- en longinfecties, en posttraumatische stressstoornissen, die zijn veroorzaakt door vechtpartijen en geweld in Moria zelf.

Lees ook: Grieken heten hulpverleners niet langer welkom: ‘Met stokken sloegen ze de autoruit stuk’

Gewelddadig optreden

Veel ngo’s zijn vertrokken sinds begin maart de spanningen op de eilanden verder zijn opgelopen toen Turkije zijn grenzen met Griekenland opende voor migranten en Grieken gewelddadig optraden, ook tegen hulpverleners. Met slechts een paar artsen en verpleegkundigen die hulp kunnen bieden aan de duizenden kwetsbare mensen in het kamp staat de zorg al langer op wankelen.

Maar nu de eerste coronapatiënt op het eiland Lesbos is gediagnosticeerd, is het een kwestie van tijd voordat het virus ook hier zal huishouden.

Gezien de erbarmelijke leefomstandigheden, zoals meerdere gezinnen in een tweepersoonstent en lange rijen voor voedsel en sanitair, zal dit betekenen dat binnen enkele weken iedereen wordt besmet. Geen kind, moeder of oudere zal worden overgeslagen: op Moria is ‘isoleren’ of ‘indammen’ een illusie. En zorg verlenen zonder beademing, schorten en mondkapjes is een groot gevaar.

We hebben een laatste kans om ons jarenlange falen recht te zetten door nu adequate actie te ondernemen en het vluchtelingenkamp Moria met de dreiging van een dodelijke epidemie een helpende hand te bieden – hoe moeilijk dat ook wordt door reisbeperkingen en quarantaineverplichtingen voor buitenlandse hulpverleners in Griekenland.

Anders helpen we onze Europese traditie en verbondenheid definitief om zeep.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.