Fed grijpt grootscheeps in op financiële markten

Centrale banken De Amerikaanse centrale bank verlaagt de rente naar vlak boven de nul en gaat weer staatsleningen en hypotheken opkopen. Fed, ECB en andere centrale banken werken nu samen.

Fed-voorzitter Jerome Powell
Fed-voorzitter Jerome Powell Foto Jacquelyn Martin/AP

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft zondagavond een vergaand pakket maatregelen aangekondigd dat parallellen vertoont met de maatregelen van de Fed na de kredietcrisis van 2008. Daarnaast spraken zes centrale banken, waaronder de Fed en De Europese Centrale Bank, af te zorgen voor voldoende dollars in het wereldwijde financiële systeem. Het toont dat de coronacrisis volgens de monetaire autoriteiten een wereldwijde recessie in lijkt te luiden. De centrale banken willen een nieuwe financiële crisis voorkomen.

In één keer verlaagde de Fed zondagavond de rente met een vol procentpunt, naar tussen de nul en 0,25 procent. Dat zijn vier stappen van 0,25 procentpunt tegelijk – de gebruikelijke omvang van een rentebesluit. De renteverlaging, die de rente terugbrengt op post-crisisniveau, komt bovenop die van 3 maart. Toen ging de Fed-rente ook al omlaag, met 0,5 procentpunt. De Fed hervat de opkoop van staatsobligaties, voor minstens 500 miljard dollar. Ze koopt ook voor minstens 200 miljard dollar aan gebundelde hypotheekobligaties op.

„Het virus heeft een ingrijpend effect op mensen in heel de Verenigde Staten en overal op de wereld”, zei Jerome Powell, de baas van de Fed, in een ingelaste persconferentie. „We gaan echt ons gereedschap inzetten en doen wat we moeten doen”, aldus Powell volgens persbureau Reuters.  

Overigens leken beleggers niet direct onder de indruk van de interventie van de Fed. In Europa openden de beurzen maandagochtend procenten lager.

In navolging van de Europese Centrale Bank vorige week besloot de Fed eveneens om particuliere banken die het bedrijfsleven bijstaan, rentekorting te geven op leningen. Ook riep de Fed, net als de ECB, banken op nu kapitaalbuffers aan te boren die zij na de crisis van 2008 hebben opgebouwd.

Grote zorgen

Powell en zijn bestuur wilden niet wachten met de crisismaatregelen tot de reguliere Fed-vergadering van aanstaande woensdag. Het laat de grote zorgen zien van de Fed over de economische en financiële ontwrichting die het coronavirus veroorzaakt.

Die zorgen leven bij centrale bankiers wereldwijd. Net als tijdens de vorige crisis kondigden enkele grote centrale banken – Fed, ECB, en de Britse, Zwitserse, Japanse en Canadese centrale banken – zondagavond een gecoördineerde actie aan. Via zogeheten swap lines voorziet de Fed de andere centrale banken van dollars. De dollarleningen zijn voor 84 dagen in plaats van voor één week (het eerdere regime) en de rente erop wordt verlaagd. De maatregel is een teken dat de centrale banken vrezen voor haperingen in het financiële systeem. De dollar is dé munteenheid die het systeem draaiende houdt.

De Bank van Japan kondigde zondagavond na een noodvergadering ook eigen maatregelen aan. Zij zal extra exchange traded funds inkopen, indexfondsen die aandelenkoersen volgen. Een renteverlaging is voor de Bank van Japan moeilijk, aangezien haar rentetarief al negatief staat, op minus 0,1 procent. Dat geldt des te meer voor de ECB, die een depositorente voor banken van minus 0,5 procent hanteert. Met de maatregelen van zondagavond heeft ook de Fed haar ruimte voor verdere renteverlagingen danig ingeperkt. Wil ze de Amerikaanse rente verder drukken, dan zal die negatief worden, net als in Europa en Japan. Dat is nu een reëel scenario geworden.

Druk op ECB

Het besluit van de Fed zet de ECB onder druk om ook extra maatregelen te overwegen. Vorige week zag de centrale bank van de eurozone af van een reguliere renteverlaging. Wel kreeg de Europese bankensector acute liquiditeitssteun in de vorm van extra langetermijnleningen, tegen een rente van min 0,5 procent. Dit betekent in de praktijk dat de banken geld toe krijgen op leningen van de ECB. Vanaf juni komen er andere ultragunstige langetermijnleningen, voor banken die het midden- en kleinbedrijf in deze crisistijd op de been houden. Die krijgen een rentetarief van minus 0,75 procent. Nog nooit konden banken in de eurozone zo gunstig lenen bij de ECB. Maar gezien de enorme economische schade die het virus ook in Europa veroorzaakt, zijn verdere maatregelen van de ECB zeker niet uitgesloten.

De ECB wil niet in één keer al haar kruit verschieten en hoopt sterk op extra uitgaven van overheden. Deze maandag komen de ministers van Financiën van de eurolanden bijeen. Ook vindt telefonisch corona-overleg plaats tussen de leiders van de G7-landen. Ook zij zullen naar verwachting over de economische effecten van het virus praten.

Lees ook: Lagarde speelt middenin de crisis met vuur