Analyse

De nieuwe realiteit: het virus blijft

Coronavirus De hoop op snelle uitroeiing van het coronavirus is opgegeven, bleek uit Ruttes toespraak. En het wordt nog erger. Maar de solidariteit tussen mensen biedt ook hoop.

Nadira Saab keek met haar man Luciano Diacone en hun twee kinderen Joaquin (11) en Mirco (4): „Ik maak me vooral zorgen over mijn ouders en schoonvader. Ik hoop dat zij niet stoer gaan doen en gewoon binnen blijven en voorzichtig doen. De drie scenario’s die Rutte schetste zijn hypotheses. Het is fijn dat hij met een geruststellend verhaal komt, maar we weten niet wat er gaat gebeuren.”
Nadira Saab keek met haar man Luciano Diacone en hun twee kinderen Joaquin (11) en Mirco (4): „Ik maak me vooral zorgen over mijn ouders en schoonvader. Ik hoop dat zij niet stoer gaan doen en gewoon binnen blijven en voorzichtig doen. De drie scenario’s die Rutte schetste zijn hypotheses. Het is fijn dat hij met een geruststellend verhaal komt, maar we weten niet wat er gaat gebeuren.” Foto David van Dam

Weinigen zullen aan het coronavirus ontkomen, velen zullen ervan herstellen, allen zullen met het virus in hun omgeving geconfronteerd worden. Het zal erger worden voordat het beter wordt.

Dat was maandagavond de ontnuchterende, maar ernstige boodschap van premier Mark Rutte (VVD) in een historische tv-toespraak, waarmee hij Nederland confronteerde met de nieuwe realiteit: „Het virus is onder ons en zal onder ons blijven. Er is geen eenvoudige of snelle uitweg.”

Hiermee is de hoop op een snelle uitroeiing van het coronavirus opgegeven. „De realiteit is dat een groot deel van de bevolking besmet zal raken. In afwachting van een vaccin kunnen we groepsimmuniteit opbouwen.” Daarmee bouw je een „beschermende muur” om de zwakkeren heen, zei Rutte.

Nederland zet in op een gecontroleerde verspreiding van het virus onder de bevolking. Dat moet piekbelasting van de zorg voorkomen.

Hoe verleidelijk een volledige vergrendeling – een lockdown – wellicht ook is om de crisis te bezweren, het bevredigt immers de onrustige behoefte om méér te doen, op langere termijn verwachten de premier en de experts die hem adviseren dat het niets oplost. Nederland zou bovendien minstens een jaar op slot moeten, zei Rutte. „Of zelfs langer.”

Lees ook: Wat Rutte zei in zijn speech (en waarom)

De premier was maandagavond bezorgd én zorgzaam, waar hij een week geleden nog laconiek oogde toen hij opriep om geen handen meer te schudden. Donderdag, toen hij aankondigde dat mensen beter thuis konden blijven als dat kon, was hij al ernstig.

Met Rutte veranderde afgelopen week ook de samenleving. Het bijna zelfgenoegzame idee dat de verspreiding van het coronavirus hier wel zou meevallen, is omgeslagen in grote zorgen. Over onszelf en onze naasten. En over de welvaart, gezondheid en vrijheid die Nederland kenmerken. Omdat het voelt alsof precies die bedreigd worden.

Nederland is stilgevallen, in afwachting van wat er dreigt te komen. Het gemoed van de welvarende, gelukkige samenleving is veranderd in bezorgdheid en vertwijfeling over wat de grootste bedreiging sinds de Tweede Wereldoorlog lijkt te zijn.

Optimisme over een groeiende economie is omgeslagen in bezorgheid over een aanstaande recessie. Duizenden mensen vrezen voor hun banen, nu hele sectoren zijn stilgevallen – zoals de luchtvaart – of dat dreigen te doen. Bijna dertigduizend bedrijven hebben al werktijdverkorting aangevraagd bij de overheid, zzp’ers zien hun werk nu al stilvallen.

Tienduizenden scholieren zitten thuis, vertwijfeld over eindexamens, toetsen en hun toekomst.

De Tweede Kamer vergadert de komende weken alleen over het hoogst noodzakelijke: de bestrijding van Covid-19. Alleen rechtszaken die écht niet kunnen wachten, gaan door.

Alles wat vanzelfsprekend was, van een avondje uit eten tot een stedentrip, kan niet meer.

Jos van Boxtel keek met Lotte Kolster en hun kinderen Loek (5) en Dide (2): „Het werk moet doorgaan maar je kan ook nergens heen met de kinderen. We moeten naar een pauze toe voor het hele land. Ik zou niet in Ruttes schoenen willen staan. Er zijn geen makkelijke beslissingen om om de BV Nederland draaiende te houden.”

Foto David van Dam
Marlis Zimmermann keek met haar man Xander Wiersma en twee dochters Anaïs (14) en Magali (11): „Het duurde even voordat het doordrong bij de nuchtere Nederlanders dat het een ernstige situatie is. De speech gaf een goed gevoel. We zitten massaal binnen en zijn onze kinderen aan het geruststellen. Rutte deed hetzelfde, maar dan voor ons allemaal.”
Foto David van Dam

Hoe erg zal het worden?

Het zal erger worden, maar hoe erg? Nederland zet zich schrap voor wat de komende weken gaat komen, vóór de gehoopte afvlakking en uitspreiding van het aantal nieuwe besmettingen. Ziekenhuizen zien een nieuwe toestroom aan patiënten, maar kunnen het vooralsnog aan. Van de ruim duizend bedden op de intensive cares is op dit moment nog geen tiende bezet.

Bij ziekenhuizen in Nederland, onder meer in Amsterdam, Breda en Rotterdam, hingen mensen spandoeken op om het zorgpersoneel te steunen. Gepensioneerde artsen en verpleegkundigen doen hun witte jas weer aan. Geneeskundestudenten bemannen de telefoons van de GGD, waar veel mensen al hoestend bellen met de vraag: heb ik het ook?

Maar tekenen van hoop zijn er ook. Solidariteit en gemeenschapszin, waarvan het verdwijnen zo sterk gevreesd is en zo vaak voorspeld, blijken springlevend te zijn. Blijf elkaar helpen, hield Rutte de bevolking voor. „Dit is een tijd waarin we elkaar moeten vinden, over meningsverschillen en tegenstellingen heen.”

Lees ook deze reportage van de spoedeisende hulp in Tilburg: ‘Ik kijk ze recht aan en zeg: we gaan u helpen’

Die saamhorigheid ís er al. In buurtapps maakt het alledaagse gemopper over hondenpoep plaats voor hulp, bieden scholieren hun buurtgenoten aan op de kinderen te passen. In straten waar bewoners elkaar doorgaans amper spreken, doen mensen briefjes in de bus: als je hulp nodig hebt, mag je bellen.

Een samenleving waarin alle plaatsen van samenkomst gesloten zijn, organiseert het samenleven nu zelf. Houd afstand is het advies, en Nederlanders luisteren. Maar lijken ondertussen dichter bij elkaar te komen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.