Bodem is nog niet bereikt bij KLM

Coronavirus KLM grijpt hard in om de coronacrisis te kunnen overleven. De vakbonden gaan niet zomaar akkoord. Het kabinet wil helpen.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) staat de pers te woord na overleg vrijdag met (achter, vlnr) Dick Benschop van Schiphol, minister Eric Wiebes (EZ, VVD) en Pieter Elbers van KLM.
Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) staat de pers te woord na overleg vrijdag met (achter, vlnr) Dick Benschop van Schiphol, minister Eric Wiebes (EZ, VVD) en Pieter Elbers van KLM. Foto ANP / Phil Nijhuis

Cash is king is het nieuwe motto van KLM. Om de coronacrisis te overleven heeft de luchtvaartmaatschappij geld nodig. De inkomsten vallen stil terwijl de kosten doorlopen. Prioriteit is nu om cash binnen te houden, zei topman Pieter Elbers vrijdag in een videoboodschap aan de bijna 30.000 KLM’ers (33.000 inclusief werknemers in het buitenland, 35.000 inclusief Transavia). Hij kondigde een pakket noodmaatregelen aan. Projecten en investeringen worden uitgesteld, net als bonussen voor de directie en de winstdeling voor alle werknemers.

Elbers verwacht een kwart minder vluchten in maart, en een daling van 30 à 40 procent in april, mei en juni. Het kan makkelijk meer worden. Het verschil met 9/11 en SARS, aldus Elbers, is dat er toen meer duidelijkheid was. „Dit is een volstrekt onvoorspelbare situatie. We zijn nog lang niet aan de bodem van deze ellende. KLM gaat dit overleven, maar niet vanzelf.”

Twee maatregelen raken werknemers direct: het schrappen van 1.500 à 2.000 banen en een verkorting van 30 procent van de werktijd. Vooralsnog vallen er geen gedwongen ontslagen; bij de verdwijnende banen gaat het om mensen met een tijdelijk contract, mensen die met pensioen gaan en uitzendkrachten.

Geen volledige vergoeding

Verzet van de vakbonden is er over de vergoeding bij werktijdverkorting, blijkt uit een rondgang. De acht KLM-bonden beginnen deze maandag aan overleg met KLM over de noodmaatregelen.

FNV, CNV en De Unie vrezen dat KLM het salaris voor niet gewerkte uren niet volledig zal aanvullen. Van de 30 procent WW-uitkering wordt 70 procent vergoed door het UVW. Van de overige 30 procent – 9 procent van het volledige salaris – zou KLM slechts de helft willen betalen.

Over dat gat in de vergoeding gaan de bonden onderhandelen. Gertjan Tommel van De Unie: „Bij een gemiddeld salaris voor grondpersoneel hebben we het over 500 euro bruto per maand minder. Met een goeie kans dat het meer wordt, als de werktijdverkorting wordt verhoogd naar 50 procent.” Michiel Wallaard van de CNV: „We willen best offers brengen, maar dan ook een garantie voor baanbehoud. Cruciaal is dat er de komende twee maanden cash binnen blijft komen. We willen meer informatie over de kredietverstrekking.” Hoe hoger het inkomen hoe groter het effect van niet-volledige uitbetaling. Willem Schmid, voorzitter van pilotenbond VNV: „Ik wil het overleg met KLM afwachten. Het kan een passende maatregel zijn, maar hij kan niet door KLM worden gedicteerd.”

Een tweede mogelijk twistpunt is uitstel van de in de cao vastgelegde winstdeling over 2019, die in april zou worden uitgekeerd en ongeveer overeenkomt met een maandsalaris. Veel KLM’ers vinden uitstel prima, zeggen de vakbondsvertegenwoordigers. Maar er zijn ook mensen die het al hebben uitgegeven of er minder door zijn gaan werken, zegt Ingrid Brama van cabinebond VNC. „Het gaat om geld van vorig jaar, dat KLM als het goed is opzij heeft gezet. Ga je het bedrijf redden met een half jaar uitstel?”

Krediet van 1,1 miljard euro

Naast eigen maatregelen kan KLM rekenen op steun van de overheid. Frankrijk en Nederland zijn allebei voor 14 procent aandeelhouder van moedermaatschappij Air France-KLM. Het bedrijf beschikte eind 2019 over 3,7 miljard euro aan direct beschikbaar geld. Afgelopen vrijdag nam Air France-KLM een extra krediet van 1,1 miljard euro op.

Van een kapitaalinjectie door de Franse staat is – nog – geen sprake, liet het Franse ministerie van Financiën zaterdag weten, in reactie op berichten in de Franse pers. In het tv-programma Buitenhof zei minister van Financiën Wopke Hoekstra zondag dat het kabinet „alles op alles zal zetten om het bedrijf overeind te houden”. Hoekstra noemde werktijdverkorting en het „ter beschikking stellen van liquiditeit”. Hij wil samen optrekken met de Fransen en ook Schiphol steunen.

De toegezegde staatssteun verscherpt de bestaande tegenstelling tussen voor- en tegenstanders van groei van de luchtvaart. Econoom Ewald Engelen oogstte hoon en afkeer met zijn oproep op Twitter om KLM failliet te laten gaan. Anderen vragen zich echter wel af waarom KLM en Schiphol, anders dan bijvoorbeeld zzp’ers of de cultuursector, meteen op steun van het kabinet kunnen rekenen.

Omdat het niet alleen om de KLM-werknemers gaat, maar óók om alle banen bij afgeleide bedrijven die op het spel staan, zeggen de bondsbestuurders. Wallaard van de CNV: „KLM’ers zijn niet zieliger dan zzp’ers, maar het effect voor de hele economie is enorm als KLM omvalt.” Willem Schmid van de VNV: „Dit is zo’n plotselinge en hevige crisis, daar passen bijzondere maatregelen bij.”