Reportage

De hele familie zit op een kluitje: ‘Je moet toch ergens aan doodgaan’

Spanje in quarantaine Geen bevolking in de EU wordt zo oud én bijna geen bevolking is zo chronisch ziek als de Spaanse. „Ik ben nu heel blij dat ik even zonder werk zit.”
Oriente Gómez (77), schoonzoon Nacho Antón (50), dochter Lola Girón (48) en kleindochter Irene Antón (16) zijn veertig kilometer buiten Madrid in quarantaine gegaan.
Oriente Gómez (77), schoonzoon Nacho Antón (50), dochter Lola Girón (48) en kleindochter Irene Antón (16) zijn veertig kilometer buiten Madrid in quarantaine gegaan. Foto James Rajotte

Oriente Gómez (77) wandelt met haar looprek door de tuin van een buitenhuis in Galapagar. De vogels fluiten. Verder is het overal in de wijde omgeving uitgestorven op deze zonnige zondagmiddag. Op zo’n veertig kilometer buiten Madrid is ze met haar schoonzoon Nacho Antón (50), dochter Lola Girón (48) en kleindochter Irene Antón (16) net als 46 miljoen andere Spanjaarden in quarantaine gegaan. „Ik heb veel meegemaakt, maar dit is met niets te vergelijken”, zegt Gómez. „Denk niet dat een oude vrouw zich niet verveelt. In Madrid ga ik er graag op uit. Maar dat gaat nu niet. Angst voor het virus heb ik niet hoor. Ach, een mens moet toch ergens aan dood gaan.”

„We passen allemaal een beetje op elkaar”

Lola Girón (48)

De nuchterheid waarmee Gómez met de afgekondigde alarmfase omgaat, zorgt voor wat rust binnen de familie nadat de spanning de voorbije week steeds verder was opgelopen. Terwijl het aantal bevestigde gevallen van Covid-19 in Madrid steeds sneller steeg, bleven drastische maatregelen aanvankelijk uit. Met 7.750 bevestigde besmettingen en 288 sterfgevallen is het virus nog lang niet tot staan gebracht. Lola Girón keek op 8 maart met afgrijzen naar een manifestatie van circa honderdduizend feministen ter gelegenheid van internationale vrouwendag. „Als we daar nu op terugkijken was dat belachelijk”, stelt Girón, die het heft in eigen hand nam en haar moeder aanvankelijk afzonderde in hun huis aan de Madrileense Calle Ibiza.

„Veel te riskant”

Terwijl het leven in Madrid nog steeds redelijk normaal zijn gang ging, besefte Girón de ernst van de situatie. Haar moeder behoort tot de negen miljoen Spanjaarden van 65 jaar en ouder. Net als drie op de vijf Spanjaarden op leeftijd is ze chronisch ziek. Met haar suikerziekte loopt ze extra risico’s als ze besmet raakt met het virus. Elke dag meldt het nieuws in Spanje nieuwe sterfgevallen: 85, 75, 70, 90. De doden zijn vrijwel allemaal ouderen in het land waar 83,5 jaar de gemiddelde levensverwachting is. Geen volk in de Europese Unie wordt zo oud én vrijwel geen volk is zo chronisch ziek als de Spanjaarden. „Ik ben nu heel blij dat ik even zonder werk zit”, legt Girón uit. „Het is heel belangrijk dat ik voor haar kan zorgen. Ze heeft drie injecties per dag nodig. We schermen haar het liefste van iedereen af.”

Girón wijst een verzoek om de familie tijdens een lunch uitgebreid te spreken als „veel te riskant” van de hand. Zo verloopt het eerste deel van het gesprek over de impact van Covid-19 op een gemiddeld Spaans gezin waarbij drie generaties bij elkaar wonen via de telefoon. Andere vragen worden later tijdens een fotosessie in de tuin beantwoord. Ieder beleeft de crisis op zijn eigen manier. Zo viel het leven van de tiener Irene woensdag stil toen haar school in Madrid opeens voor twee weken de deuren sloot. Vanaf deze maandag zijn zelfs in heel Spanje de onderwijsinstellingen gesloten. „Bij sommigen was er even een gevoel van euforie”, zegt Irene Antón. „Maar dat was snel weg. Nu zit iedereen alleen thuis met bergen huiswerk.”

De stad uit

Binnen een paar dagen kromp de leefomgeving van de familie tot een appartement van nog geen zeventig vierkante meter. Grootmoeder, moeder en dochter waren op elkaar aangewezen, terwijl kostwinner Nacho Antón nog buitenshuis zijn werkzaamheden als administrateur voor een verzekeringsmaatschappij voortzette. Wie paste er eigenlijk op wie? Oma Oriente en kleindochter Irene lachen allebei om de vraag. „We passen allemaal een beetje op elkaar”, antwoordt moeder.

Foto James Rajotte
Foto James Rajotte
Foto James Rajotte

Het viertal besloot afgelopen vrijdag de Madrileense binnenstad te verruilen voor het ruimere buitenhuis in het bergdorpje waar de uiterst linkse vicepremier Pablo Iglesias sinds twee jaar ook woont. Ze waren niet de enige Madrilenen die de stad ontvluchtten. Honderdduizenden stadgenoten vertrokken eind vorige week naar hun huisjes aan de costa’s om aan het strenge regime van de regio Madrid te ontsnappen. Maar dat was van korte duur. Premier Pedro Sánchez kondigde vrijdag een alarmfase aan en maakte een dag later duidelijk dat heel Spanje in een lockdown zou gaan. Er wordt 3,8 miljard euro extra vrijgemaakt voor de zorg.

„Ik kan niet zo goed tegen dit soort maatregelen”, zegt Nacho Antón, die opgroeide in een Madrileense arbeidersbuurt onder de dictatuur van Francisco Franco. „Ik zou het liefste gewoon met mijn motor door de bergen toeren. Maar dat mag niet hè?”, zegt hij plagerig tegen zijn vrouw.

Niet voorbereid op ‘huisarrest’

Lola Girón stelt echter nuchter vast: „We mogen ons nog gelukkig prijzen dat we hier met z’n allen zitten.” Nacho Antón is de enige die het huis nog verlaat om boodschappen te doen bij supermarkt of apotheek. „Voor de rest gaat mijn leven gewoon door”, zegt hij lachend. „Alleen is mijn kantoor vanaf maandag hier in dit huis. Dan zal ik hele werkdagen moeten draaien.”

Niemand is voorbereid op het ‘huisarrest’ van minimaal twee weken. Volgens Lola Girón is het zaak dat iedereen zich binnen het gezin op vaste tijden bezighoudt met vaste taken. „We moeten dit met z’n allen doen. De gezondheid van ons allemaal, en die van mijn moeder nu in het bijzonder, gaat boven alles.”

Het was mijn beurt om te koken vandaag, zegt Lola dan. De boodschap is duidelijk. Het bezoek vertrekt. Het is tijd voor de lunch. Want die is en blijft voor iedere Spanjaard waar dan ook heilig. Ook voor de familie Antón. Geroosterde kip met groenten staat er op het menu.

Aan het begin van de avond is het tijd voor een nieuw ritueel. Dan stapt het gezin net als miljoenen Spanjaarden even naar buiten om te klappen voor de inzet van het medische personeel. Niemand weet wanneer dit gebruik weer zal ophouden.