Stemmen tijdens een epidemie: breng uw eigen pen mee

Verkiezingen Hoewel het openbare leven stilligt, werd er zondag zowel in Frankrijk als in de Duitse deelstaat Beieren toch gestemd.

De Parijse burgemeester Anne Hidalgo zondag bij een stembureau in Parijs.
De Parijse burgemeester Anne Hidalgo zondag bij een stembureau in Parijs. Foto Eliot Blondet/REUTERS

Het is zondagochtend rustig in stembureau 28 in Montmartre in het 18de arrondissement van Parijs, normaal een basisschool. Maar voor Jacqueline, de voorzitster van het stembureau, is het een verkiezingsdag als alle andere. „De mensen werken goed mee; de voorschriften worden nageleefd”, zegt zij tussen twee kiezers in.

Die voorschriften zijn: de handen wassen met een ontsmettingsmiddel bij het binnenkomen en een afstand van een meter respecteren tussen elke kiezer. Mensen mogen bij uitzondering de eigen balpen gebruiken. Hebben ze die niet, dan wordt er eentje ter plekke ontsmet. De identiteitskaart wordt niet overhandigd, maar op tafel gelegd in het zicht van de stembureauleden.

Niet iedereen vindt dat genoeg. „Ik doe alles wat u van mij verlangt, maar ik leg mijn identiteitskaart niet op deze tafel,” zegt een vrouwelijke kiezer terwijl zij haar kaart stevig vastklampt. Een uitzondering wordt toegestaan.

In Frankrijk wordt er al weken druk gespeculeerd over de wenselijkheid om deze gemeenteraadsverkiezingen te laten doorgaan bij een volle coronaviruscrisis. De volksgezondheid was daarbij niet de enige factor: een lage opkomst kan sommige partijen benadelen – vooral de partijen die veel oudere kiezers hebben.

Café’s en restaurants

Dat premier Edouard Philippe zaterdag wel de sluiting van alle cafés en restaurants beval, maar niet de verkiezingen annuleerde, lijkt incoherent. In het Verenigd Koninkrijk, dat tot dusver geen strenge maatregelen heeft genomen, zijn de lokale Engelse verkiezingen van mei juist wel uitgesteld, tot volgend jaar. En in de Verenigde Staten kozen de staten Louisiana en Georgia, waar binnen enkele weken voorverkiezingen zouden zijn, ervoor om deze met enige maanden uit te stellen.

„Als wij deze beslissing hebben genomen, is dat omdat wij geluisterd hebben naar de wetenschappers en wij ervan overtuigd zijn dat wij de eerste en tweede ronde in goede omstandigheden kunnen organiseren”, zo verdedigde premier Philippe de regeringsbeslissing op tv-zender TF1.

Maar precies die tweede ronde kan nog tot problemen leiden. Frankrijk telt volgens de laatste berichten 5.400 besmettingen met het coronavirus en 120 sterfgevallen. Wanneer de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen plaatsvindt, op 22 maart, kan de pandemie al in een verder gevorderd stadium zijn. Wordt de tweede ronde toch geannuleerd, dan moet ook de eerste ronde opnieuw worden georganiseerd.

Opkomst

Naar de opkomst werd zondag met meer dan gewone belangstelling uitgekeken. Volgens de krant Le Monde werd het absenteïsme bij het sluiten van de stembureaus om 20 uur geraamd op 53,5 tot 56 procent. Dat is zo’n twintig procent meer dan in 2014 en een historisch record.

In stembureau 28 zegt voorzitster Jacqueline dat de opkomst hier slechts 1 procent lager ligt dan in 2014. Zij had ook geen moeite om stembureauleden te vinden. „Integendeel: ik had zelfs een overschot.”

De voorschriften zijn niet overal zo goed nageleefd als in dit stemlokaal. De krant Le Monde sprokkelde reacties van lezers die gechoqueerd waren door het ontbreken van voorzorgsmaatregelen in sommige stemlokalen, en die hun beslissing om te gaan stemmen achteraf betreurden.

De kiezers die zondag zijn komen opdagen in Montmartre morren niet. „Het is bij mij om de hoek, en ik heb het volste vertrouwen in de maatregelen die zijn genomen”, zegt Oriane, een jonge vrouw.

„Ik vind het mijn plicht”, zegt Matthieu, een jongeman. „Dit is de basis van onze democratie. Als we daarmee stoppen dan kunnen we meteen met alles stoppen.”

Lees ook dit artikel over de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus in verschillende Europese landen