Hoe FVD afdwong dat een vazal van Poetin het woord in de Kamer kreeg

Deze week: een opmerkelijk voorvalletje in de marge van al het coronanieuws.

Ofwel: hoe Baudet regelde dat een Poetin-vazal het woord kreeg in de Kamer.

Logisch – die massieve aandacht voor corona. Maar een nadeel van alle belangstelling voor het virus en het verscherpte overheidsingrijpen daartegen, was deze week misschien wel dat andere uitzonderlijke gebeurtenissen vergeten dreigden te worden.

En één voorvalletje was zo buitenissig dat ik dacht: het zou toch niet in orde zijn als dit zomaar passeert.

Het voltrok zich maandag en het duurde, schat ik, vijf à tien minuten.

De Kamer hield een rondetafelgesprek met deskundigen over de mogelijke inmenging van rechters in de politiek. Onder de deskundigen bevond zich de Brit John Laughland (56), een trouwe apologeet van Poetin die in het recente verleden een pro-Russische denktank in Parijs leidde, gefinancierd met Russisch geld.

In de Kamer ging Laughland onder meer los op magistraten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Kritiek die ze in Rusland al kenden: op Poetins propagandakanaal RT schetste Laughland, een vaste RT-medewerker, twee weken eerder eenzelfde verhaal, waarbij hij EHRM-rechters voorstelde als paladijnen van George Soros.

Het is karakteristiek voor het repertoire van de man, dat vrijwel altijd aansluit bij Poetins complotgedreven wereldbeeld.

Zo betwistte Laughland eerder de Bosnisch-Servische genocide in Srebrenica. Hij verdedigde wijlen Slobodan Milosevic, en bekritiseerde de vervolging van de Servische president wegens oorlogsmisdaden. Hij ziet de EU als een door de CIA bedacht instrument voor hybride oorlogsvoering.

Die man kwam dus, nota bene op de eerste dag van het MH17-proces, bijdragen aan een Nederlandse parlementaire discussie over tekortkomingen van de rechtelijke macht.

En hoe beknopt zijn bijdrage ook was, mij viel vooral op hoe onbekommerd de Kamer omging met dit evidente product van Poetins propagandamachine: ze gaven geen kik.

Nodig een salafistische imam uit, een anti-Zwarte Piet-activist, een burgerlijk ongehoorzame klimaatdemonstrant, en je zult in alle gevallen Kamerfracties hebben die deze mensen even onder vuur nemen.

Maar laat een paladijn van Poetin spreken, en in de Kamer reageren ze alsof het dagelijkse kost is. File bij knooppunt Hoevelaken.

Dus ik dacht: even natrekken hoe het kon gebeuren dat deze man – over dit thema, op die dag – de Kamer mocht komen toespreken.

Vermoedens had je wel. Binnen FVD bestond in 2018 al in brede kring argwaan over Thierry Baudets bewondering voor Laughland. Nadat hij april dat jaar lunchte met de man, stelde hij in de groepsapp van het FVD-bestuur voor Laughland op de kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen te zetten: ‘Eppink op 1. Laughland op 2’. Dit werd afgewezen, waarna Baudet hem suggereerde als directeur van het Wetenschappelijk Instituut van FVD. Weer geen steun. „Zou uitkijken met hem”, kreeg Baudet terug geappt.

Het duurde tot najaar 2019 – Henk Otten en getrouwen waren uit de partij gezet – dat Baudet alsnog zijn zin kreeg: Laughland werd aangetrokken als betaald medewerker van de Europese FVD-fractie. „Hij heeft een brede expertise en is auteur van vele academische werken”, legde delegatieleider Derk Jan Eppink me uit. Ook een invalshoek.

Hierna groeide Laughlands rol. December 2019 verscheen een gezamenlijk stuk van Baudet en hem op de FVD-site, waarin zij de ‘Europese Magnitskiwet’ bekritiseerden, die sancties oplegt aan personen betrokken bij mensenrechtenschendingen.

Ook dit stuk had een Poetin-belang: de Amerikaanse Magnitskiwet uit 2012 werd ingevoerd nadat de Russische jurist Sergej Magnitski, die fraude door Russische belastingambtenaren onderzocht, in 2009 onder verdachte omstandigheden stierf in een cel. Poetin is altijd fel gekant geweest tegen Magnitskiwetgeving, volgens critici vooral uit eigenbelang, en heeft er tot in Trump Tower tegen gelobbyd.

Maar Baudets en Laughlands artikel bevatte niet alleen bekende Russische argumenten tegen de wetgeving. Baudet wendde de publicatie óók aan om Laughlands nieuwe rol in FVD te introduceren: hij noemde hem 21 december 2019 ineens de ‘partij-ideoloog’ van FVD.

Poetin-apologeet en FVD-ideoloog: dat kan dus blijkbaar samengaan. Oikofobie, iemand?

Intussen had de Kamer november 2019 Baudets verzoek om een debat over vermeende politieke inmenging van rechters afgewezen. In ruil daarvoor werd een werkgroep gevormd die een ronde tafel hierover zou voorbereiden, en partijen konden suggesties voor te horen deskundigen doen.

FVD stuurde een lange lijst in, inclusief – wat een verrassing – Laughland.

Maar toen zijn naam 30 januari in een procedurevergadering voorlag, gebruikten D66 en GroenLinks een bekende truc: ze stuurden extra Kamerleden om Laughlands getuigenis te blokkeren.

Het hielp niet. Omdat allerlei getuigen afzegden werd Laughland twee weken later, 18 februari, bij afwezigheid van D66 en GroenLinks, alsnog als getuige toegevoegd.

En zo kon het gebeuren dat maandag het eerste optreden in de Tweede Kamer van Poetin-apologeet en FVD-ideoloog John Laughland samenviel met de eerste dag van het MH17-proces.

Het MH17-proces waarover Baudet in 2017, in een mede door hem ondertekende brief aan Trump, de onafhankelijkheid van het Nederlandse OM in twijfel trok. En waarover hij in 2018 een motie weigerde te steunen die beoogde Rusland van overheidswege aansprakelijk te stellen voor de geleden schade.

Je kon misschien denken dat Laughlands kritiek op het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niets met MH17 uitstaande heeft – maar dat is een misverstand.

Juist bij dit Hof loopt een door nabestaanden aangespannen procedure tegen Rusland, waarin het draait om twee vragen: of dat land met het neerschieten van MH17 het Europees mensenrechtenverdrag heeft geschonden; en of het voldoende heeft meegewerkt aan het OM-onderzoek.

Dat Hof op voorhand in diskrediet brengen is een evident Russisch belang, waarvoor de Kamer deze week dus zonder gêne de rode loper uitlegde.

Zo gebeurden er afgelopen maandag drie dingen tegelijk. Op een bijeenkomst bedoeld om deskundigen over gerechtelijke inmenging te horen, mocht, op voorspraak van FVD, een betaalde FVD-medewerker annex partij-ideoloog een pro-Russische agenda verwoorden. Dan denk je toch: welke natiestaat wordt hier eigenlijk aangevallen?

Het ging bovendien om een man die de EU ziet als product van een CIA-operatie. En een man die de Bosnisch-Servische genocide in Srebrenica betwist; het drama uit 1995 dat leidde tot een NIOD-onderzoek, een parlementaire enquête en de val van het tweede kabinet-Kok in 2002.

Ik vroeg Kamerleden of ze eigenlijk wisten dat iemand met deze achtergrond en opvattingen aan het woord hadden gelaten – de meesten bleken geen idee te hebben. In zekere zin was dat nog geruststellend.

Het leek me ook interessant of de Kamer eerder ‘deskundigen’ aan het woord liet met vergelijkbaar afwijkende interpretaties van de geschiedenis. Laten we zeggen: een ‘deskundige’ die meent dat de Stasi de eigen burgers nooit heeft bespioneerd. Of een ‘kenner’ die claimt dat het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime nooit zwarte medemensen heeft gediscrimineerd.

Inderdaad: nooit eerder gebeurd.

Natuurlijk verdiende corona alle aandacht. Maar het zou niet helemaal gezond zijn als wordt vergeten dat afgelopen week ook deze voetnoot aan de parlementaire geschiedenis is toegevoegd. Met dank aan Thierry Baudet.