Opinie

De wereld heeft juist nu behoefte aan betrouwbare leiders en kennis van zaken

Corona-pandemie

Commentaar

De wereld ligt er sinds deze week heel anders bij dan anders. Covid-19, de ziekte die veroorzaakt wordt door het coronavirus, eist dagelijks duizenden nieuwe besmettingen en tientallen dodelijke slachtoffers. Het virus verspreidt zich over de hele wereld, en het indammen ervan lijkt niet te lukken.

De gevolgen van het virus, zowel medisch als economisch, worden ook steeds ingrijpender. Wereldwijd zijn economieën nagenoeg stil gelegd, ziekenhuizen liggen vol, grote evenementen worden afgeblazen, burgers zijn aan het hamsteren geslagen en grenzen worden gesloten. Overheden en centrale banken gooien hulplijnen uit naar financiële markten en het bedrijfsleven om de schade te beperken.

Covid-19 is een uitdaging van een omvang die de wereld niet vaak te verstouwen krijgt. Hoe gaan regeringsleiders om met een vooralsnog ongeneeslijk virus dat doden veroorzaakt en dus maatschappelijke onrust? Hoe stutten zij hun economieën en, belangrijker, hoe slagen zij erin om deze pandemie, die naar haar aard een mondiaal karakter heeft, in te dammen?

De afgelopen week kende helaas een aantal voorbeelden van hoe het in elk geval níet moet. Temidden van groeiende corona-onzekerheid besloot de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman zijn vete met de Russische president Vladimir Poetin uit te vechten door de Saoedische olieproductie plotseling te verhogen. Dat was letterlijk olie op het vuur en het droeg begin deze week bij aan een van de scherpste koersdalingen op de beurzen sinds 2008.

En dan moest president Donald Trump nog komen. Die verraste de wereld woensdagavond met een live uitgezonden toespraak waarin hij eenzijdig een sluiting van het Amerikaanse grondgebied voor Europeanen afkondigde. Het bleek vooral een opzichtige poging de verdere verspreiding van het virus in de VS en de kelderende beurskoersen af te schuiven op „het buitenland” om het eigen politieke blazoen in dit verkiezingsjaar te zuiveren. Het gevolg van Trumps toespraak? Donderdag was de slechtste beursdag sinds de krach van oktober 1987.

Dergelijk optreden draagt niet bij aan oplossingen, maar juist aan groeiende onrust en onzekerheid over de impact van corona. En belangrijker nog, het verstoort de meer gecoördineerde aanpak die multilaterale instituten als het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Unie, centrale banken en de Wereldgezondheidsorganisatie WHO voorstaan. Met name die laatste speelt een cruciale rol in het uitwisselen van kennis en informatie en is namens de Verenigde Naties ook belast met die functie. De mondiale dokter, als het ware.

Het is nog te vroeg om definitieve lessen te trekken uit de manier waarop de wereld met het virus omgaat. De lijnen waarlangs die lessen uiteindelijk getrokken moeten worden, zijn echter al wel zichtbaar.

Op diplomatiek vlak toont Covid-19 aan dat internationale samenwerking bij dergelijke pandemieën belangrijker is dan ooit. In een tijd dat multilateralisme door menigeen als een besmette term wordt bestempeld is dat geen loze kreet, maar bittere noodzaak.

Op economisch vlak is het van belang te constateren dat de vorige crisis, die van 2008, onvoldoende heeft bijgedragen aan een weerbaarder economie. Sterker nog: de internationale verwevenheid die destijds de veenbrand van Amerikaanse rommelhypotheken wist aan te wakkeren tot een allesverwoestende kredietcrisis, is alleen maar toegenomen.

Net als de voornamelijk op gammele schulden gebouwde economische groei, die de marges van het bedrijfsleven erg smal gemaakt heeft. De houdbaarheid van die schuldeneconomie lijkt nu - net als destijds - een katalysator te zijn voor de economische onrust.

Op bestuurlijk vlak is de les dat betrouwbaarheid waarde heeft. Wie de bestrijding van het virus inzet voor eigen politiek gewin, verspeelt op langere termijn het vertrouwen van kiezers. En wie besluiten neemt zonder te weten waar hij het over heeft, wacht eenzelfde lot.

Maar bovenal zou de les van corona moeten gaan over een herwaardering van expertise. In een tijd dat alternatieve feiten en nepnieuws onderdeel van het dagelijkse politieke discours zijn geworden en poltici zonder schroom gevestigde instituties voor de bus gooien als het hen uitkomt, is dat geen vanzelfsprekendheid. In die zin is het bemoedigend dat veel regeringen medische experts in het centrum van de besluitvorming hebben opgenomen om de virusgolf te bestrijden. Hun kennis is cruciaal in het bepalen van het juiste bestrijdingsbeleid.

Gezond verstand, beleid op basis van feiten, een open houding en betrouwbare policiti. Het is wrang dat er een pandemie voor nodig is om deze evidenties weer op de agenda te krijgen.