Opinie

Corona-stresstest? Premier slaagt, volk zakt

Rosanne Hertzberger

Deze corona-epidemie is een stresstest op meerdere gebieden. Hoe staat het met de veerkracht van de wetenschap, infrastructuur, zorg, beleidsmakers en maatschappij als geheel? Het vreemde is: landen die goed zijn in het ene gebied, presteren soms dramatisch in het andere.

Laten we eerst de wetenschap bekijken. SARS-CoV-2 (coronavirus) lijkt vooralsnog appeltje-eitje. De Chinezen hadden de genetische code binnen de kortste keren uitgelezen en online gezet; een tekst van hooguit zeven keer deze column.

Binnen een mum van tijd was er van alles bekend over het virus. Betaalmuren werden afgebroken en kennis en kunde werden direct vrij over de hele wereld gedeeld.

Ondertussen wedijveren Israël en Amerika over wie het eerst een vaccin tegen het nieuwe coronavirus kan gaan testen. Terwijl de labs in die landen cutting-edge wetenschappelijk onderzoek en biotechnologie voortbrengen, zien we bij de regeringsleiders het tegenovergestelde. Daar legt de stresstest voornamelijk diepgeworteld populisme en opportunisme bloot.

Ondanks het feit dat hij een uitgeschreven tekst van autocue voorlas, kreeg president Trump het donderdag niet voor elkaar om zijn maatregelen tegen het coronavirus correct te communiceren. Niet alleen vertelde hij zijn toehoorders in een televisietoespraak dat vluchten uit Europa niet langer welkom waren, ook zouden Europese goederen worden tegengehouden. Overheidsmensen buitelden over elkaar om de misstap recht te zetten. Nee, Amerika ging niet de gehele wereldhandel plat leggen!

De coronapandemie bleek voor Trump een mooi excuus voor verdere protectionistische en antiglobalistische politiek. Ook de Israëlische premier Netanyahu misbruikt de coronacrisis om de angst verder aan te wakkeren en de resulterende paniek aan te grijpen om zichzelf maar weer eens als sterk leider te profileren.

Vergelijk dat met Nederland. Daar zagen we een nuchtere maar dwingende persconferentie, met duidelijke strengere maatregelen. Zelfs in aanloop naar de verkiezingen geeft Rutte geen krimp, is hij op geen enkel populistisch beleid te betrappen. Terwijl het land moord en brand schreeuwt, laat hij zich leiden door volksgezondheidsexperts die niet kletsen maar meten. Lang leve het land waar ook onder grote stress zo weinig opportunisme opborrelt.

Premier Rutte en minister Bruins stonden letterlijk zij aan zij met de baas van het RIVM. Diens medewerkers zijn er intussen aan gewend dat hun metingen steeds weer in twijfel worden getrokken, dan weer door antivaxxers, de volgende keer door boeren, nu door paniekzaaiers. En alles lijkt erop dat de mensen daar onverstoorbaar hun metingen en analyses doen, zo nu en dan doorverwijzend naar nog saaiere en degelijker instituten zoals Nivel dat de wekelijks griepsurveillance verzorgt.

Het griepbulletin van week 10 vermeldt een lichte toename van mensen met griepachtige verschijnselen bij de tientallen verschillende peilstations (huisartsenpraktijken), mogelijk veroorzaakt door coronavirus-onrust.

In ieder geval niet door het coronavirus zelf, want van de 57 verschillende keel- en neusmonsters die werden afgenomen bij mensen met griepachtige klachten, had 40 procent een influenza-virus. 12 keer influenza subtype A (H1N1)pdm09, 7 keer subtype A H3N2, 3 keer subtype A onbekend. 1 keer influenza type B (Victorialijn), 1 keer RSV en 3 keer rhinovirus. In al het opgestuurde materiaal werd twee keer SARS-CoV-2 gedetecteerd. Ook in tijden van coronavirus houden instanties als Nivel en RIVM het hoofd koel en blijven zij rustig alle verschillende circulerende influenza-stammen typeren.

Doorstond iedereen in Nederland de corona-stresstest? Nee, de bevolking haalde een zware onvoldoende. Het virus legde vooral compleet stupide kuddegedrag bloot zoals het hamsteren van goederen die belangrijk noch schaars dreigen te worden. Paniek en hamstergedrag bleken griezelig dicht onder de oppervlakte te liggen. Dat is de vreemde gewaarwording: in dit land lijken de infrastructuur, zorg, wetenschap en zelfs beleidsmakers tamelijk stressbestendig. De enige die zakte voor de test, was het volk zelf.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.