Vaste boekenprijs blijft

Boeken De wet voor de vaste boekenprijs bepaalt dat uitgevers de prijs van een boek vaststellen en dat boekverkopers daarvan niet mogen afwijken.

Nederland telt ruim 1.300 boekhandels.
Nederland telt ruim 1.300 boekhandels. Foto Bas Czerwinski/ANP

De vaste verkoopprijs voor boeken blijft de komende vier jaar gehandhaafd. Minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur, D66) schrijft dat vrijdag aan de Tweede Kamer. Ze neemt daarmee de conclusies over van een vierjaarlijkse evaluatie van de wet die de vaste boekenprijs verplicht. De evaluatie wijst uit dat de wet een „evident maatschappelijk belang gemoeid is” en een positief effect heeft op een „breed en divers aanbod van boeken” en op fysieke boekhandels.

De wet op de vaste boekenprijs bepaalt dat uitgevers de prijs van een boek vaststellen en boekverkopers daarvan niet mogen afwijken. Stunten met de prijs van een bestseller is daardoor onmogelijk en dat garandeert vaste marges voor boekhandels en uitgevers. Die hoeven zich door ‘kruissubsidiëring’ niet alleen te richten op commerciële titels: de winst op bestsellers compenseert het verlies op een niche-boek. Eerder concludeerde de Raad voor Cultuur al dat het „kwetsbare, eigenzinnige en vooruitstrevende boek” door dat mechanisme „levend” gehouden wordt.

De minister erkent de waarde van literaire genres als poëzie en essayistiek, waarvan het aanbod terugloopt. De vaste boekenprijs „waarborgt dat het mogelijk blijft om deze boeken aan te bieden”, aldus de evaluatie. In 2018 werden er 129.947 verschillende Nederlandse papieren boektitels verkocht, vrijwel evenveel als in 2013. In totaal gaat het dan om ongeveer 40 miljoen exemplaren.

Ontlezing en e-books

De handhaving van de wet is een opsteker voor fysieke boekhandels, die hun verdienmodel „onder druk” zien staan, zoals de minister aan de Kamer schrijft. De fysieke boekhandel kampt met hoge kosten, ontlezing en concurrentie van onlineboekverkoop, zoals van Bol.com en het sinds deze week in Nederland gelanceerde platform van de Amerikaanse internetgigant Amazon. Van Engelshoven wijst erop dat de fysieke boekhandel nog altijd een grote „culturele rol en maatschappelijke waarde” heeft, als etalage en aanjager voor nieuwe titels, maar ook bijdraagt aan een „aantrekkelijk winkelklimaat”.

Lees ook dit verhaal over het bestaansrecht van boekhandels: Maakt de boekhandel zich overbodig door zich alleen op ‘de elite’ te richten?

De marktpositie van onlinewinkels, met name marktleider Bol.com, is gegroeid, maar nog steeds was 76 procent van de boekenafzet afkomstig van verkoop in fysieke boekhandels, zo blijkt uit de cijfers uit 2018 waarop de minister zich baseert. Bovendien groeit het marktaandeel van e-books, maar niet hard: van 4,5 procent in 2013 naar 7,6 procent in 2018. Voor e-books geldt de vaste boekenprijs niet. De „positie en betekenis van het papieren boek en de fysieke boekhandel” zijn daarmee volgens de minister „onverminderd groot”. Nederland telt ruim dertienhonderd boekhandels. Ruim zeshonderd daarvan behoren tot de ‘beter gesorteerde boekhandels’ (zaken met ten minste tweeduizend unieke titels).