KRO-NCRV hoeft geen beelden prijs te geven aan sushiketen

Vonnis Het OM liet een filmmaker meekijken bij het strafrechtelijk onderzoek naar shushiketen Sumo. Die eiste inzage in het beeldmateriaal.

Restaurant van sushiketen Sumo in Haarlem.
Restaurant van sushiketen Sumo in Haarlem. Foto Olivier Middendorp

Omroep KRO-NCRV hoeft geen inzage te geven in het beeldmateriaal voor de film over het strafrechtelijk onderzoek naar sushiketen Sumo. Dat besliste de rechter vrijdag in een kort geding dat de oprichter en de eigenaar van Sumo tegen de omroep, productiehuis Selfmade Films en regisseur René Roelofs hadden aangespannen.

De documentaire toont het werk van de financiële opsporingsdienst FIOD in het strafrechtelijk onderzoek naar Sumo. De keten wordt verdacht van grootschalige belastingfraude.

De documentaire moet nog uitgezonden worden. Van „ingrijpen op voorhand door inzage of afgifte” van de beelden kan volgens de rechter „een chilling effect” uitgaan. Het staat de filmmakers bovendien vrij een documentaire te maken over het werk van de FIOD. „Dat zij daarbij gebruik maken van een concrete casus is een journalistieke keuze die aan hen is.”

Ook stelt de rechter dat het feit dat de filmmakers „wellicht gebruik hebben gemaakt van informatie waarvan de verkrijging op gespannen voet staat met in acht te nemen ambtsgeheimen” onvoldoende is om hun journalistieke vrijheden in te perken.

Vonnis uitgesteld

De rechtszaak tegen Sumo loopt nog. Aanvankelijk zou de rechtbank al in juli vorig jaar uitspraak doen. Maar toen NRC onthulde dat het Openbaar Ministerie een filmmaker had laten meekijken bij het strafrechtelijk onderzoek naar de sushiketen zonder de verdachten erover te informeren, besloot hij het vonnis uit te stellen.

De rechter wilde eerst weten of de film van invloed is geweest op de strafzaak. Sumo vroeg hem daarop om inzage in het beeldmateriaal. Hoewel de rechter kritisch was over de gang van zaken - „Misschien is het verstandig om geen documentaires meer te maken op deze manier” - verklaarde hij het OM in september ontvankelijk en wees alle onderzoekswensen af.

Lees ook: Gewraakte film over fraude bij sushiketen nog niet op tv

„En daarom zoeken wij ons heil nu bij u”, legde een van de vier aanwezige advocaten van Sumo de rechter vorige week tijdens het kort geding uit. Sumo hoopte in een civiele zaak alsnog inzage in het beeldmateriaal te krijgen. De beelden zouden „informatie kunnen opleveren die relevant is in de strafzaak”. „Maar het OM wil geen inzage geven. We kunnen geen kant op.”

Behalve inzage, zo bleek op zitting, verzet Sumo zich ook tegen het uitzenden van de film. „De sushiketen dreigt lichtvaardig in het verdachtenbankje te belanden voor het grote publiek”, aldus een andere Sumo-advocaat. De film zou volgens haar een „prestigeproject” van het OM zijn. Zij sprak van „trial by media”.

Sumo dreigde de omroep al eerder in een brief met een claim van 10 miljoen euro als ze de documentaire uitzendt.

‘Ik raak de draad kwijt’

De advocaat van KRO-NCRV liet weten dat hij „begrijpt” dat Sumo „boos” is dat een filmmaker kon meekijken tijdens het onderzoek. „Maar daarna raak ik de draad kwijt.” „Dit is een geschil tussen FIOD, OM en Sumo. Dat geschil hoort in de strafzaak thuis. Alle klachten zijn al behandeld in de strafzaak. Er is geen reden om die beslissing over te doen.”

„Wederhoor is geen absoluut recht, en voorinzage kun je niet eisen”, aldus de advocaat van de omroep. Sumo zal voor uitzending van de documentaire nog om wederhoor worden gevraagd. Maar de beelden zullen zij pas zien als de film wordt uitgezonden. „Als gaat rondzingen dat KRO-NCRV materiaal afgeeft, dan zullen bronnen huiverig worden om met journalisten te praten”, zei hij. „De veiligheid van de journalistiek is in het geding als journalisten onderdeel van een strafzaak worden en hun materiaal gevorderd kan worden. In het algemeen vraagt dat om grote terughoudendheid.”

Het vonnis geeft de omroep en de makers op alle punten gelijk.