Geld terug voor geboekte reizen? Daar lijkt het niet op

Reizen Ongekende inreisverboden voor Nederlanders, vliegstops en quarantaines van complete wintersportgebieden: buitenlandse reizen worden massaal ontraden en afgezegd. Vier vragen over de gevolgen van de consument.

Passagiers op het treinstation van Praag. Tsjechië weert vanaf 16 maart alle buitenlanders die niet in Tsjechië wonen. Foto David W. Cerny/Reuters
Passagiers op het treinstation van Praag. Tsjechië weert vanaf 16 maart alle buitenlanders die niet in Tsjechië wonen. Foto David W. Cerny/Reuters

De Amerikaanse president Donald Trump maakt per ingang van vrijdagnacht een einde aan vrijwel al het personenverkeer tussen Europa en de Verenigde Staten in de strijd tegen Covid-19. Ook Turkije, Tsjechië en Curaçao sluiten grenzen voor mensen uit zwaar getroffen gebieden waaronder Nederland. Complete Oostenrijkse ski-gebieden zijn vrijdag in quarantaine geplaatst.

Nederland weert sinds vrijdagavond op zijn beurt vliegtuigen uit Iran, Italië, China, Hongkong en Zuid-Korea. De ongekende maatregelen hebben grote en onvoorspelbare economische en politieke gevolgen, maar ook persoonlijke. Antwoorden op reizigersvragen.

  1. Wat houden de reisbeperkingen in?

    De maatregelen verschillen per land en veranderen snel waardoor het voor alle bestemmingen raadzaam is het nieuws en de adviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken te volgen.

    President Trump kondigde donderdagnacht aan dat de VS een inreisverbod invoeren voor iedereen die aankomt vanuit 26 Europese landen uit de Schengenzone, inclusief Nederland. Dit vanwege de volgens hem ‘falende aanpak’ in Europa van het virus. Mensen zullen geweigerd worden als ze een andere nationaliteit hebben dan de Amerikaanse en als ze de afgelopen veertien dagen in het Schengengebied zijn geweest. Amerikaanse staatsburgers en Britten mogen na een gezondheidstest wel het land in.

    President Trump sluit de grenzen voor reizigers uit Europa
  2. Wat als ik al in een land ben dat de grenzen sluit?

    Mensen mogen landen vooralsnog verlaten, alleen de vraag is hoe. En het is ook de vraag hoe lang landen nog vluchten naar Nederland toestaan, gezien de uitzonderlijk snelle verspreiding van het virus.

    Het kabinet bekijkt nog of Nederlanders die zich in de landen bevinden waarvandaan vluchten worden geweerd, kunnen worden teruggehaald, maar daarover was vrijdagavond nog niet alles duidelijk.

    Zeker bij een bestemming als de VS kunnen reizigers het land vrijwel alleen verlaten per vliegtuig. Veel luchtvaartmaatschappijen hebben vluchten geannuleerd. Klanten klagen op Twitter dat de maatschappijen vrijwel onbereikbaar zijn.

    Elger van der Wel, een Nederlandse innovatie-adviseur die woensdag naar Austin was gevlogen, vond nog een terugvlucht op donderdag via Londen. „Tickets op Amsterdam kostten meteen duizenden dollars”, vertelt hij aan de telefoon. „Naar Londen gaan ze nog. Maar er is heel veel onduidelijk over hoe vliegverkeer er na vrijdag uit komt te zien. Niemand weet iets, luchtvaartmaatschappijen zijn onbereikbaar en zeggen op hun site: zoek het zelf maar uit.”

    KLM-woordvoerder Paul Weber zegt dat het bedrijf ook is overvallen. De maatschappij, die in steeds zwaarder weer komt, kwam donderdag met een verklaring: „Zoals het er nu voorstaat, houdt KLM het netwerk naar bestemmingen in de VS de komende twee weken zo veel mogelijk in stand, ook om klanten de mogelijkheid te geven om naar huis te reizen.”

    „De situatie verandert nu echt elk uur”, zegt woordvoerder Mirjam Dresmé van de ANVR. „We kunnen nu niet in glazen bollen kijken.”

    Het ministerie van Buitenlandse Zaken veranderde donderdagavond de kleur van het reisdavies voor de VS van groen (geen bijzondere veiligheidsrisico’s) naar oranje (alleen noodzakelijke reizen). Maar het advies voor bijvoorbeeld Tsjechië is officieel nog groen. Het ministerie benadrukt: „We kunnen niet in de toekomst kijken.”

    Het raadt aan om de actuele reisadviezen goed in de gaten te houden via de website van het ministerie. Woordvoerder Willemijn Veldman wil niet zover gaan om aan te raden om alle buitenlandse reizen af te zeggen. „Wij kijken nu echt per land. We sluiten echter niks uit. Dit is een moment om met snelle veranderingen rekening te houden.”

  3. Krijgen reizigers geld terug?

    Daar ziet het niet naar uit. Branchevereniging ANVR zei donderdagochtend aanvankelijk dat reizigers waarschijnlijk hun geld voor Amerikaanse reizen konden terugkrijgen maar kwam daar later van terug. Woordvoerder Dresmé van de ANVR noemt de ontstane situatie „een eersteklas overmachtsituatie”. „Niemand hier heeft ooit eerder zoiets meegemaakt.” Het advies van de ANVR om contact op te nemen met de organisatie waarbij de reis is geboekt, klinkt niet geruststellend vanwege de enorme toeloop op die bedrijven. Wellicht kunnen reizen worden verplaatst naar een latere datum maar daarover kan de ANVR niets algemeens zeggen.

    Bij pakketreizen is de kans op terugbetaling groter dan bij apart geboekte reisdelen. Sommige reisorganisatoren en boekingsplatforms hebben eerder wel gezegd coulant te zullen zijn, maar dat was voor de enorme toeloop van de laatste twee dagen.

    Het garantiefonds SGR sluit expliciet dit soort epidemieën en pandemieën uit van vergoedingen, dus daarvan kunnen reizigers ook niets verwachten. Ook niet van de meeste annuleringsverzekeringen, omdat die doorgaans alleen de risico’s vergoeden van de verzekerde zelf en zijn directe omgeving. Wat er op de bestemming gebeurt, vormt dus meestal geen geldige reden om te mogen annuleren. „Het is heel triest voor de consument, maar dit is iets wat nergens mee is te vergelijken”, zegt Dresmé. Vliegtickets, ook voor de langere termijn, zijn via vergelijkingssites intussen tegen bodemprijzen te koop.

    Als een reisorganisatie een geboekte pakketreis niet kan uitvoeren, mag de reiziger in principe kosteloos annuleren, maar het is zeer de vraag of dit onder deze omstandigheden opgaat. Reisorganisaties roepen het kabinet op om een noodfonds in te stellen om te voorkomen dat de rekening bij reizigers komt te liggen.

    Een verslechterd reisadvies, is geen reden om geld terug te krijgen. Het reisadvies is slechts een advies en heeft geen juridische gevolgen. Daarom hoeven reisorganisaties reizigers niet gratis te laten omboeken of annuleren.

    Bekijk ook de fotoserie: Waar normaal de massa is, is nu leegte
  4. Hoe zit het met reizen over een paar maanden?

    Het vliegverbod op Nederland dat het kabinet heeft ingesteld, geldt in eerste instantie voor 14 dagen. Het inreisverbod van Trump geldt 30 dagen. Het is niet uitgesloten dat die periodes verlengd worden. In andere landen gelden verschillende termijnen, die ook aan verandering onderhevig kunnen zijn. Dat maakt het nu onmogelijk in te schatten of reizen die de komende maanden gepland staan door kunnen gaan.

    De reizen kunnen nu doorgaans niet gratis geannuleerd worden, volgens de ANVR. Wel adviseert die organisatie reizigers om contact op te nemen met de reisuitvoerder als de wens bestaat de reis te verplaatsen. Daartoe zijn de tourbedrijven echter waarschijnlijk niet verplicht in de meeste gevallen.

    Het Verbond van Verzekeraars stelt dat reizigers het risico lopen om onverzekerd te zijn als ze afreizen naar een gebied waar het reisadvies nu oranje of rood is. Het advies is om daarom contact op te nemen met de specifieke reisverzekeraar bij vragen. Maar ook die verzekeraars zijn de laatste dagen amper bereikbaar.