Opinie

Ook een nuchter volkje loopt risico

Floor Rusman

Wanneer een ramp zich dreigt te ontvouwen, valt de mensheid in types uiteen. Behoor je tot de paniekzaaiers of de geruststellers? Begin je op een schip als de Titanic al bij het aan boord gaan over de hoeveelheid reddingsboten, of roep je nog dat alles goed komt wanneer het zeewater naar binnen gutst?

In Nederland val je als paniekzaaier uit de toon. „Wij zijn een nuchter volkje”, aldus Rutte in zijn persconferentie over corona op maandag. Om me heen hoor ik mensen vooral zeggen: ik doe niet mee aan de hysterie, ik zie wel wat er gebeurt.

Zelf ben ik in die zin on-Nederlands: mijn hoofd zit vol slapende rampscenario’s. Waarom plegen piloten nooit zelfmoord met een vol vliegtuig, vroeg ik me af lang voordat een piloot van Germanwings zijn toestel in de Alpen boorde. Waarom openen terroristen nooit het vuur in de horeca, dacht ik voordat dat gebeurde in de Bataclan.

Natuurlijk is het voor mensen als ik fijn omringd te zijn door nuchtere types. Vrienden die op een dag als die na het Bataclan-drama zeggen: natuurlijk gaan we naar de kroeg, er gaat niks gebeuren.

Maar onderkoeld reageren is niet per definitie goed. Zoiets is raadzaam als het risico laag is, óf als we er als individuen geen invloed op hebben. Beide gelden bij terroristische aanslagen, maar juist niet bij een pandemie zoals we die nu meemaken. Dat het risico hoog is, kunnen we zien in Italië, waar de ziekenhuizen het nu al niet meer aankunnen.

Bovendien hebben we als individuen wél invloed. Covid-19 is volgens onderzoekers al besmettelijk vóór de eerste symptomen; dat maakt het belangrijk ook als niet-zieke voorzichtig te zijn. We kunnen onszelf, onze naasten en de rest van de bevolking dus beschermen door ons zo min mogelijk onnodig tussen anderen te begeven. Als we erin slagen het aantal besmettingen niet te snel te laten stijgen, kunnen de ziekenhuizen het misschien nog aan.

Wetenschappers wijzen op de gunstige effecten van ‘social distancing’, oftewel het terugbrengen van contacten tussen mensen. In andere landen gaan ze daar verder mee dan in Nederland. In Polen gaan alle scholen, universiteiten, musea en bioscopen de komende twee weken dicht. In Hongarije zijn binnen-evenementen met meer dan honderd personen verboden. In het Verenigd Koninkrijk moeten mensen die terugkomen uit Italië twee weken in zelfisolatie.

In Nederland blijven de maatregelen tot dusver beperkt tot Brabant; daarbuiten worden mensen alleen opgeroepen geen handen te schudden. Grote evenementen gaan gewoon door. Volgens het RIVM kun je prima naar je werk als je een hoestende huisgenoot hebt die net uit coronagebied is teruggekeerd. Reizen wordt niet afgeraden.

Ik lees deze adviezen met verbazing. Waarom zou je niet voorzichtiger zijn? Denken we hier soms dat we immuun zijn voor rampen?

In afwachting van nieuwe maatregelen kunnen we zelf alvast ons gezond verstand gebruiken. Bijvoorbeeld door niet in smurfentenue met 3.500 mensen het wereldrecord ‘de meeste mensen verkleed als smurf’ te verbreken, zoals afgelopen zaterdag in Frankrijk gebeurde. Maar ook door zo min mogelijk met het ov te gaan en uitjes naar het voetbalstadion, de bioscoop en het restaurant even uit te stellen. En wanneer volgende week het lenteweer losbarst, niet tegen elkaar aan te kruipen op terrassen.

Zoals pandemie-expert Jeremy Konyndyk schreef op Twitter: „Je moet maatregelen nemen die te extreem lijken voor de huidige omstandigheden.” Mocht je denken dat in Nederland niets misgaat: gebruik je verbeelding. Zelf doe ik dat soms te veel, maar anderen doen het te weinig.

Floor Rusman is redacteur van NRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.