Probeer de late snacktrek te negeren

Voeding Je kunt beter de late snack skippen dan je ontbijt. Nieuw onderzoek laat zien waarom dat zo is.

Foto Valery Voennyy/Getty Images

‘Naar bed naar bed”, zei Duimelot. „Eerst nog wat eten”, zei Likkepot. „Dat zou ik niet doen”, zei Lange Jan. En hij begon te oreren dat hij in Plos Biology had gelezen dat je minder vet verbrandt als je laat in de avond nog snackt en dat je beter goed kunt ontbijten.

Klinkt als een open deur. ’s Nachts slaap je als het goed is, en verbrand je dus ook weinig calorieën. Het was ook al bekend dat mensen die in nachtdiensten werken vaker te zwaar zijn, maar mogelijk eten die ook ongezonder. En een studie onder 50.000 zevendedagsadventisten, die zwaar ontbijten, licht lunchen en ’s avonds bijna niets meer eten, liet zien dat in die groep relatief minder overgewicht is. Intussen is het enorm in de mode om aan ‘intermittent fasting’ te doen, langere periodes niet te eten, door bijvoorbeeld elke dag het ontbijt te skippen.

De vraag is steeds: maakt het moment waarop je eet iets uit voor je verbranding, val je af of kom je aan als je op andere tijden gaat eten? Heeft je biologische klok daar iets mee te maken? En vooral: wat gebeurt er dan?

De Amerikaanse onderzoekers schrijven in Plos Biology dat ze al dachten dat beweging, verstoring van de slaap of lichaamstemperatuur het metabolisme beïnvloedt. Maar ze ontdekten ook iets anders: de inwendige verbrandingsmotor verandert de voorkeur van zijn favoriete brandstof als je nog laat eet. En dat hadden ze niet verwacht.

Dit is hoe ze daarachter kwamen. Zes vijftigplussers lieten zich vrijwillig opsluiten in een ‘human metabolic chamber’ aan de Vanderbilt University in Nashville (VS). In zo’n laboratoriumkamer worden niet alleen de zuurstofinname en CO2-uitstoot van de proefpersonen gemeten, ook temperatuur, luchtdruk en luchtvochtigheid worden nauwkeurig gecontroleerd. De menselijke muizen mochten twee keer per dag kort naar buiten om snel te douchen en een heel rustig wandelingetje te maken.

Bij beide sessies in het lab kregen ze een afgepaste lunch en avondeten, maar in de ene sessie van in totaal 56 uur kregen ze als derde maaltijd om 08.00 uur een ontbijt en bij de andere sessie kregen ze in plaats van ontbijt om 22.00 uur een snack. Allebei met 700 kilocalorieën, dezelfde voedingswaarden en vergelijkbaar met wat Amerikanen gemiddeld eten. Een combinatie van vet, eiwit en koolhydraten.

Vervolgens keken de onderzoekers hoeveel koolhydraten en hoeveel vet de proefpersonen verbrandden. Toen bleek dat ze tijdens hun slaap minder vet afbraken als ze nog een late snack hadden gegeten, dan wanneer ze tussen het avondeten en het ontbijt niets meer kregen.

‘Switch’ in de verbranding

Bij de mensen die niets meer aten na de avondmaaltijd, schakelde het lichaam al voor het slapengaan over op vetverbranding, dat gebeurde niet bij de late snackers. Dat scheelde gemiddeld 15 gram vet per dag in het voordeel van de ontbijters. Voor de koolhydraatverbranding maakte het nauwelijks verschil of ze ’s ochtends of ’s avonds laat aten.

Onze biologische klok, zo verklaren de onderzoekers dit, zorgt voor het slapengaan voor een ‘switch’ in de verbranding, van voornamelijk koolhydraten naar voornamelijk vet. Als je laat op de avond nog eet, stel je het moment uit waarop de motor overschakelt op vet.

Lees ook: ‘Het dieet dat werkt, is het dieet dat je volhoudt’

Overigens zagen de onderzoekers geen verschil in de totale energieverbranding, dus om nu te zeggen: je valt af als je die late snack voortaan vervangt door ontbijt – dat is te stellig. Wat de onderzoekers wel zeggen: het lichaam slaat op termijn waarschijnlijk meer vet op van dat snacken. Vetopslag in de lever is niet goed voor je cholesterol en kan hart- en vaatziekten veroorzaken. Het kan dus gezondheidswinst opleveren om die snacktrek vlak voor je naar bed gaat te negeren.