Musea en theaters sluiten, bioscopen stellen ‘99’-grens

Maatregelen coronavirus Minister Engelshoven van Cultuur wil komende week financiële gevolgen in kaart brengen. „Dit is een klap voor de cultuursector”, zei ze in een eerste reactie.

Het Rijksmuseum in Amsterdam sloot gisteren na bekendmaking van de nieuwe richtlijnen rond het coronavirus meteen de deuren.
Het Rijksmuseum in Amsterdam sloot gisteren na bekendmaking van de nieuwe richtlijnen rond het coronavirus meteen de deuren. Foto Ramon van Flymen/ANP

Veel theaters en musea sluiten de deuren nadat het kabinet donderdag extra maatregelen bekend had gemaakt om het coronavirus te beteugelen. Minister Van Engelshoven (Cultuur, D66) heeft culturele branche-organisaties laten weten te begrijpen dat dit „een klap voor de sector is”. Volgende week zullen sector en ministerie „in gezamenlijkheid” in kaart proberen te brengen wat de financiële gevolgen zijn.

Dat culturele instellingen de deuren moeten sluiten, hangt samen met de maatregel dat bijeenkomsten van meer dan honderd mensen tot 31 maart niet zijn toegestaan.

Bioscopen: veel blijven open

Bioscoophouders reageren wisselend op dit voorschrift. Bioscoopketen Vue Cinema liet al snel weten gewoon open te blijven, met maximaal 100 bezoekers per voorstelling. Pauzes worden geschrapt. Marktleider Pathé volgt dat voorbeeld: het wil open blijven met maximaal 100 bezoekers per zaal en in de foyer. Het concern garandeert lege stoelen rond elke bezoeker.

Het EYE Filmmuseum heeft daarentegen per direct alle zalen en exposities gesloten. In Rotterdam blijft KINO open door maar één op de drie stoelen te verkopen. Maar directeur Pepijn Kuyer van rivaal LantarenVenster vertelt vanuit zijn ‘verrassend’ volle foyer dat hij vrijdag liefst alle zalen sluit: „Ik hoor in het circuit dat met name de commerciële jongens elke ruimte willen gebruiken die de RIVM biedt. Ik vind dat principieel onjuist.”

In Rotterdam vergadert de gemeenteraad, en de commissie cultuur, voor een beleidslijn voor de hele gemeente.

Musea: verschil grote en kleine

De Museumvereniging (ruim 400 leden) schrijft op de website: „Nederlandse musea volgen de richtlijnen die vanmiddag zijn uitgevaardigd. Het verbod op evenementen met meer dan honderd bezoekers geldt ook voor locaties als musea.” Het Rijksmuseum en het Van Gogh in Amsterdam sloten meteen de deuren. Ook het NoordBrabants Museum (Den Bosch), De Pont (Tilburg), Centraal Museum Utrecht, Singer Laren en Kröller-Müller zijn vanaf vrijdag gesloten.

Bij de Museumvereniging wijst directeur Mirjam Moll op het verschil tussen grote, middelgrote en kleine musea. In kleinere musea zijn niet per se honderd bezoekers tegelijk of zelfs per dag. Aan de andere kant drijven veel van die musea op vrijwilligers, die er zaalwachter zijn, bij de balie staan of in het café helpen bedienen. Veel van die vrijwilligers zijn ouderen die wellicht horen bij de kwetsbare doelgroep, wat een reden kan zijn om het museum te sluiten. Om die reden sluit bijvoorbeeld Stadsmuseum Harderwijk, aldus directeur Corien van der Meulen.

Wat ook een rol kan spelen, zegt directeur Janelle Moerman van (middelgroot) Museum Prinsenhof in Delft zijn verwachtingen: „Als veel musea sluiten, ontstaat bij potentiële bezoekers een verwachtingspatroon. Dan wordt het self fullfilling en zullen bezoekers sowieso wegblijven.” Museum Prinsenhof „neigt naar sluiting”, zei Moerman donderdagmiddag direct na de persconferentie van premier Rutte.

Ook voor musea geldt dat mensen van tevoren kaartjes kunnen bestellen. Het (middelgrote) Fries Museum in Leeuwarden, dat zijn deuren sluit tot en met 31 maart, laat weten: „Bezoekers die hun kaartje al geboekt hadden, krijgen hun geld terug. Wel vraagt het museum begrip dat dit enige tijd kan duren.”

Maar niet alle musea gaan dicht. Het Coda Museum in Apeldoorn bijvoorbeeld zei donderdagmiddag „op dit moment geen blockbuster te hebben, zodat we geen honderden mensen tegelijk trekken”, aldus de woordvoerder. Bovendien deelt het museum de ingang met het archief en de bibliotheek.

Theaters: crisisoverleg

De branchevereniging voor schouwburgen en concertgebouwen VSCD (145 aangesloten podia) zou donderdagavond beraadslagen. „Er is een crisisteam ingericht”, aldus directeur Gabbi Metsers. Ze praten dan behalve over sluiting ook over zaken als arbeidstijdverkorting en een retourregeling.

Ook voor de podia geldt dat grotere voorstellingen niet doorgaan, maar uitvoeringen in kleine zalen in principe door kunnen gaan.

Maar veel theaters gaan helemaal dicht. Een woordvoerder van Carré zegt: „Het is nu rigoureus anders dan een paar dagen geleden. We hebben de berichtgeving van dag tot dag bekeken, maar zijn nu genoodzaakt het programma te annuleren tot en met 31 maart. We gaan proberen zoveel mogelijk te verplaatsen, maar dat is best wel een organisatie. We zijn begonnen met kijken naar oplossingen.”

Niet alleen in Amsterdam (Melkweg, Paradiso) zijn podia gesloten, ook elders gebeurt dat. In Enschede is het Wilmink Theater dicht, in Drachten schrijft Theater De Lawei naar aanleiding van het annuleren van de voorstelling van donderdagavond dat ze „bezoekers persoonlijk per e-mail en telefonisch” zullen informeren.

Met medewerking van Steven Frölke, Milo Vermeire en Coen van Zwol